1 - Faiz - asgari ücret
2 - Türkiye-Ermenistan
3 - Millet İttifakı
4 - İşsizlik
5 -OHAL tartışması
6 - Bilgen'in istifası
7 - Kore Savaşı
8 - AİHM kararı
9 - Hollanda hükümeti
10 - ABD yaptırımları

Kuş Bakışı: Asgari ücret, faiz, doların rekorları

Herkese merhaba. PPK'da politika faizi 100 baz puan düşürüldü. Asgari ücret 4 bin 250 TL olarak belirlendi. Siyasiler arasında OHAL tartışması yaşandı.
Twitter

Twitter

Spektrum Kuş Bakışı'ndan herkese merhaba! 

Bugün yoğun bir ekonomi gündemi vardı. Önce faizi sonra asgari ücreti dinledik. Para Politikası Kurulu'nda, "şaşırtmayan" faiz düşürme kararı alınınca doların 15.60'a yükselişini izledik. 

Birkaç saat sonra da asgari ücretin 4 bin 250 TL olarak belirlendiği bildirildi. 

Bu haftanın bülteni yine ekonomiyle başlıyor, çok uzun bir süre daha böyle devam edecek gibi duruyor. 

Bunun dışında iç politikadaki tartışmalar ve dış politikadaki kararları da sizler için derledik. 

Keyifli okumalar dilerim. 

İlkim  

1 - Faiz - asgari ücret

• Bugün gerçekleşen Para Politikası Kurulu toplantısında TCMB politika faizini 100 baz puan düşürerek %14 olarak belirledi. Kararın ardından dolar/TL 15,60 seviyelerini gördü. 

  • Tepkiler: Faiz kararının ardından ekonomist Evren Devrim Zelyut, ''AKP çaresiz... AKP bitkin... AKP geri dönüşü olmayan faiz yoluna girdi... Aynen dediğim gibi indirmeye devam edecekler'' ifadelerini kullandı. Ekonomist Emin Çapa ise, "Bakan Nebati'nin kardeşinden tam isabet. Nereden bildi acaba?" dedi.  Ekonomist Uğur Gürses de, "Bu artık bilerek yapılan bir kötülük...Ülkeye çok yazık" diye konuştu.
  • Asgari ücret: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2022 yılında asgari ücretin 4 bin 250 TL olarak belirlendiğini duyurdu. 
  • Bir adım geriden: Geçtiğimiz haftalarda olduğu gibi pazartesi günü de Dolar/TL yeniden rekor kırarak 14,60 seviyelerini test etmiş, TCMB de doğrudan satım yönünde piyasaya dördüncü kez müdahale etmişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan kurdaki artışın ardından Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu ve kamu bankalarının genel müdürleriyle görüşmüştü. Dün de dolar/TL 14,76’yla yeni rekorunu kırmıştı.
  • Perspektif: Ekonomist Mahfi Eğilmez geçtiğimiz gün “Çin ve Türkiye Karşılaştırması” başlıklı yazısında hükümetin sunduğu yeni ekonomi anlayışı olan “Çin modeli” hakkında düşüncelerini iki ülkenin verilerini karşılaştırarak paylaştı. Eğilmez, “Çin, sosyal ve siyasal konularda Türkiye gibi alt sıralarda bulunuyor ve örnek alınabilecek bir durumda değil” ifadelerini kullanırken ekonomik anlamda büyümenin bir ekonominin bir yıldan ötekine daha fazla üretmek demek olduğunu vurguladı. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve TL'lerin olduğu bir görsel

Financial Times 

2 - Türkiye-Ermenistan

• Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, geçtiğimiz gün bütçe görüşmesinde yaptığı açıklamada Ermenistan'la normalleşme adımları için karşılıklı özel temsilciler atanacağını açıkladı. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vaan Unanyan da Çavuşoğlu'nun açıklamasını olumlu değerlendirdiklerini ve teyit ettiklerini söyledi. 

  • ABD’den destek: ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, normalleşmeyi desteklediklerini "Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Ermenistan’daki mevkidaşının normalleşme sürecini tartışmak üzere özel temsilciler atanacağına dair açıklamalarını memnuniyetle karşılıyor ve destekliyoruz" ifadeleriyle vurguladı.
  • ABD- Rusya ikilemi: Türkiye ve Ermenistan’ın normalleşme adımı atması dış basında “ABD’yi memnun etmek amacıyla” diye yorumlanırken yerel basında Rusya’nın bölgedeki hâkimiyeti dolayısıyla önemli bir etkisi olduğu şeklinde değerlendirildi. Değerlendirmeleri Aposto! Gündem’deki “Yeni “normalleşme”: Türkiye- Ermenistan” başlıklı yazımızda bir araya getirdik. 

Mevlüt Çavuşoğlu Meclis'te konuşuyor.

3 - Millet İttifakı

• Muhalefet partilerinde cumhurbaşkanlığı adaylığı ve yeni kurulacak ittifaklarla ilgili diyaloglar sürüyor. CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu kendisine sorulan bir soru üzerine “Millet İttifakı kabul ederse aday olurum ve bundan da onur duyarım. Bu konu hiç konuşulmadı. Bireysel olarak karar vermek doğru değil." ifadelerini kullandı. Bu ifadeler adaylık değerlendirmelerini yeniden gündeme getirdi. 

  • Editörün yorumu: Kılıçdaroğlu’nun uzun zamandır söylemlerinde kapsayıcı bir dil kullanmasının “toplumdaki keskin ayrılıkları yok ederek birleştirici olmak” amacı taşıdığı değerlendirmelerinden daha önce bahsetmiştik. Bu şekilde değerlendirildiğinde 20 yıllık bir iktidarın değişmesi ihtimalinde birleştirici bir politika izlemek son derece akıllıca olacaktır. Ancak Diken’de konu hakkında bir değerlendirmede bulunan Levent Gültekin ise Kılıçdaroğlu’nun yaklaşık 1 yıl önce gerçekleştirdiği söylemi hatırlatarak parti lideri birinin cumhurbaşkanı adayı olmasının sakıncalı olabileceğini vurguluyor. Toplumda güven duygusunun oluşmayacağını belirten Gültekin, şunları söylüyor: 

“Muhtemel seçimi, demokrasiden yana olanlar ile otoriterlikten yana olanların seçimi olmaktan çıkarıp toplumda partilerin iktidar yarışı yaptığı bir seçim algısının oluşmasına neden olacaktır.”

  • Karamollaoğlu’nun açıklamaları: Cumhuriyet yazarı Mustafa Balbay’a konuşan Saadet Partisi lideri Temel Karamollaoğlu, gündeme ilişkin değerlendirmelerinde Kılıçdaroğlu hakkında da konuştu. Karamollaoğlu “Kılıçdaroğlu bir babayiğit. Partisini herkesle diyalog kurabilecek noktaya getirdi.” ifadelerini kullanırken “Tabanımıza diyoruz ki ‘biz size başka CHP’ye başka konuşmuyoruz.’ Hepsi dört sözcük: ifade, düşünce, inanç özgürlüğü. Kemal Bey’le, Meral Hanım’la bunda birleşiyoruz.” dedi. 
  • Yarkadaş’ın iddiası: Gazeteci Barış Yarkadaş da Millet İttifakı’na DEVA Partisi ve Gelecek Partisi’nin de katılacağını ve ittifakının adının değişerek “Büyük Millet İttifakı” olacağını iddia etti. 

Kemal Kılıçdaroğlu mecliste

4 - İşsizlik

• TÜİK ekim ayı işsizlik verilerini açıkladı. Verilere göre dar tanımlı işsizlik oranı ekimde 0,2 puan azalışla %11,2'ye geriledi. TÜİK'e göre işsiz sayısı 75 bin azalarak 3 milyon 717 bin kişi oldu. Geniş tanımlı işsizlik oranı ise 1 puan artarak %22,8'e yükseldi. 

  • Genç işsizliği: 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre 0,8 puan azalarak %20,1, istihdam oranı 0,3 puanlık artışla %33,4 oldu. Bu yaş grubunda iş gücüne katılma oranı ise bir önceki aya göre 0,1 puan azalarak %41,8 seviyesinde gerçekleşti.
  • Değerlendirme: Ekim ayı işsizlik verilerini değerlendiren CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba İŞKUR verilerine göre eylül ayından ekim ayına işsizlik ödeneğine başvuran kişi sayısındaki artışın 114 bin olduğunu açıkladığını vurguladı. Ağbaba “TÜİK ile İŞKUR arasında aylardır devam eden tezatlık, Ekim ayında da devam etmiştir. Devletin iki kurumu işsizlik verileri üzerinden aylardır birbirlerini yalanlamaya devam etmektedir.” dedi.

Mevsim etkisinden arındırılmış işgücüne ilişkin tamamlayıcı göstergelerin grafiği

TÜİK

5 -OHAL tartışması

• TL’nin değer kaybı, yüksek enflasyon ve ekonomik sorunlar nedeniyle siyasiler arasında OHAL tartışması yaşandı. Muhalefetin tepkisini toplayan OHAL fikri anayasa hukukçusu Prof. Dr. İzzet Özgenç'in 13 Aralık'taki paylaşımıyla başladı. Özgenç paylaşımında "Kaçınılmaz görünen ağır ekonomik bunalım sebebiyle olağanüstü hâl ilânına toplum olarak hazırlıklı olmamız gerekir" ifadelerini kullandı.

  • Akşener'den tepki: Özellikle muhalefet partilerinin üyeleri, açıklamalara tepki gösterdi. İYİ Parti lideri Meral Akşener "Sermaye kontrolünden başlayarak vatandaşın dolar mevduat hesaplarına kadar bazı adımların atılabileceği gibi bir endişe yaratır ki bu, Türkiye’nin çok çok zor duruma düşmesine ve iflas etmesine sebep olabilir. Sakın ha öyle bir el uzatma olmasın" dedi.
  • "Saçma sapan": AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş da ekonomik OHAL iddialarına "Saçma sapan iddiadır, böyle bir şey söz konusu olamaz. Serbest pazar koşullarından taviz verilmeden devam eder. Ancak bugün de bir operasyondan bahsediliyor, stokçuluğa karşı ortada dolaşanlara karşı da hükümet her türlü tedbiri alır. Kimsenin aklından OHAL geçmesin." diye cevap verdi.

Prof. Dr. İzzet Özgenç

6 - Bilgen'in istifası

• Eski HDP milletvekili ve eski Kars Belediye Başkanı Ayhan Bilgen, partisinden istifa ettiğini açıkladı. Bilgen, istifa metnini sosyal medyada paylaşarak “Yolcu yolunda gerek! Uyarı ve eleştirilerimde yanılmayı umuyor, barış ve demokrasi için iyi niyetle, özveriyle mücadele eden herkese başarılar diliyorum” ifadelerini kullandı.

7 - Kore Savaşı

• Güney Kore Devlet Başkanı Moon Jae-in; Kuzey Kore, Güney Kore, ABD ve Çin'in, Kore Savaşı'nın "resmen" sona erdiğinin duyurulması için prensipte anlaştığını söyledi. Jae-in Kuzey Kore'nin talepleri nedeniyle görüşmelerin henüz başlamadığını da sözlerine ekledi. 

  • Sorun: Kuzey Kore, Güney Kore'de ABD birliklerinin bulunmasına karşı çıkıyor ve düzenlenen askerî tatbikatlara tepki gösteriyor. Kuzey Kore ayrıca yaptırımların kaldırılmasını istiyor; ancak ABD herhangi bir yaptırımın kaldırılabilmesi için önce Kuzey Kore'nin nükleer silahlarından vazgeçmesi gerektiğini söylüyor.
  • “Düşmanca tavır”: Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un kız kardeşi Kim Yo-jong, eylül ayında ülkesinin görüşmelere açık olabileceğini, ancak ABD'nin kendilerine karşı "düşmanca politikayı” bırakması gerektiğini söyledi. 

Kuzey Kore ve Güney Kore lideri el ele

EPA

8 - AİHM kararı

• AİHM, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası "terör örgütü üyesi" olmak suçlamasıyla yargılanan gazeteci Nazlı Ilıcak'ın emniyet ve ifade özgürlüğü haklarının ihlal edildiğine hükmetti. 

  • Detay: Ilıcak'ın yargılanmasına neden olan sosyal medya paylaşımlarının kamusal tartışma konusu olduğuna işaret edilen kararda, bu mesajların "teröre teşvik, şiddet ve meşru makamlara karşı ayaklanma çağrısı içermediği" belirtildi.
  • Bir adım geriden: AİHM, Türkiye'yi Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş'ın tutukluluğunun yanı sıra Kanun Hükmünde Kararname ile görevden uzaklaştırılan 427 hakim ve savcı hakkında da haksız bulmuştu. En son Kavala hakkında ihlal prosedürünün başlanması kararı alınmıştı. 

Nazlı Ilıcak


9 - Hollanda hükümeti

• Hollanda'da 274 gün sonra Başbakan Mark Rutte önderliğinde Demokrasi İçin Halk Partisi (VVD), Demokratlar 66 (D66), Hristiyan Demokrat Parti (CDA) ve Hristiyan Birlik Partisinden (CU) oluşan 4 partili koalisyon hükümeti kuruldu. Koalisyon protokolüne göre, hükümet yatırımları öncelikle güvenlik, iklim ve konut için yapacak. Bazı mevcut bakanlıklara ilave bakanlıklar atanarak ülkedeki konut, iklim ve azot krizleri çözülmeye çalışılacak. 

  • Arka plan: Yaklaşık 30 bin aileye çocuk bakımı ödeneğine yönelik ayrımcılık yapıldığı belirtildikten sonra koalisyon hükümeti geçtiğimiz ocakta istifa etmiş; ülke 11 ay boyunca geçici hükümetle yönetilmişti.

Mark Rutte

The Guardian

10 - ABD yaptırımları

• ABD; Çin, Myanmar, Kuzey Kore ve Bangladeş'teki kişi ve kuruluşlara insan hakları bağlantılı yaptırımlar uyguladı. Çin merkezli bir yapay zekâ şirketini de kara listesine alan ABD'nin, Myanmar'a yönelik yaptırım uygulamasına Kanada ve Birleşik Krallık da katıldı. 

  • Çin’den cevap:  Çin, ABD'nin "pervasız" eylemlerine karşılık vereceğini açıkladı ve Vaşington'u Çin'e uyguladığı insan hakları bağlantılı yaptırımları geri çekmeye çağırdı. 

Şi Cinping

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir