Spektrum Kuş Bakışı’ndan herkese merhaba!
İç politikada bu hafta yine ekonomi konuşuldu. 7,5 ay sonra "128 milyar dolar nerede?" sorusunu yanıtlayan TCMB, dün her ne kadar müdahale etmiş olsa da dolar iki ileri bir geri seyrini sürdürmeye devam ediyor.
Ayrıca dün gece Resmî Gazete'de yayımlanan kararla, görevinden affını isteyen Lütfi Elvan yerine Hazine ve Maliye Bakanlığı'na Nureddin Nebati getirildi.
Ayrıca AK Parti, gelecek seçimde Cumhur İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayanın "tabii ki Cumhurbaşkanı Erdoğan" olduğunu açıkladı.
MHP lideri Bahçeli Mansur Yavaş'a "dikkatli olsun" dedi, Akşener ise "Arkasında biz duruyoruz" cevabını verdi.
Dış politikada Ukrayna krizi büyürken İran ve dünya liderleri nükleer anlaşma üzerinde uzlaşmaya çalışıyor.
Omicron yayılırken ülkeler tedbir alıyor.
İyi okumalar.
İlkim
• Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz günlerde katıldığı bir programda "Faizi şu anda düşürüyoruz ve enflasyonun da inşallah düştüğünü hep birlikte göreceğiz" ifadelerini yineledi. Erdoğan'ın açıklamalarının ardından dolar/TL 13,96 seviyesini gördü. Kur 13 ila 13,50 bandında hareketlenmeye devam ediyor.
- Ne olmuştu? Cumhurbaşkanı Erdoğan geçtiğimiz haftalarda "Faiz sebep, enflasyon neticedir" demiş, ayrıca İslam'da kesin emir, yasak anlamına gelen "nas" vurgusuyla faizin dine göre yasak olduğunu, olaylara bu şekilde bakacaklarını belirtmişti. Daha öncesinde de düşük faizi savunan ve TCMB'den beklentisinin bu olduğunu dile getiren Erdoğan, yeni ekonomi politikasının da "düşük faiz, düşük enflasyon" olduğunu açıklamıştı.
- TCMB müdahalesi: TCMB, "Döviz kurlarında görülen sağlıksız fiyat oluşumları nedeniyle piyasaya satım yönünde doğrudan müdahale edilmektedir." açıklamasını yaptı. TCMB'nin müdahalesinin ardından %10 düşüş göstererek 12,40 seviyelerine gelen dolar, dün gün içinde tekrar 13'ün üzerine çıktı. Bloomberg'e göre, Merkez Bankası’nın müdahalesinde işlem büyüklüğü spot ve vadeli piyasa toplamında yaklaşık 1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Reuters, "Türkiye sahip olmadığı parayı harcıyor" değerlendirmesinde bulundu.
- Görev değişimi: Resmî Gazete'de yayımlanan kararla Lütfi Elvan Hazine ve Maliye Bakanlığı görevinden "affını istedi." Elvan'ın yerine göreve hâlihazırda bakan yardımcılığı görevini yürüten, Eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'a yakın olduğu söylenen Nureddin Nebati atandı. Nebati'nin MÜSİAD Yüksek İstişare Heyeti üyeliğinin yanı sıra İlim Yayma Cemiyeti, Ensar, TÜGVA üyelikleri bulunduğu belirtiliyor.

Cumhuriyet
• AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Cumhur İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayının yeniden Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olduğunu "Cumhur İttifakı'nın 2023 seçimlerinde adayı tabii ki sayın Cumhurbaşkanımızdır." ifadeleriyle duyurdu.
- Bir adım geriden: Eski Yüksek İstişare Kurulu Başkanı Bülent Arınç'ın, "Bizim adayımızın kim olacağı konusunda sadece Bahçeli'nin söylediği var. Ama AK Parti cenahından ve bizzat Erdoğan'ın kendisinden 'Ben aday olacağım' diye bir söz gelmedi" demişti.
- Erdoğan- Arınç görüşmesi: Dün akşam Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bülent Arınç'la yaklaşık bir buçuk saatlik bir görüşme gerçekleştirdi. Bülent Arınç görüşmeyle ilgili "Çok olumlu, dostane bir görüşmeydi" dedi.
- "Siz izin vermeden söyler miyim?" Öte yandan dün AK Parti grup toplantısının ardından meclisten ayrılırken gazetecilerin sorularını yanıtlayan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında ilginç diyalog yaşandı. Koca'nın ifadelerini duymayan Erdoğan gazetecilere "Ne dedi? Para pul söylemedi mi?" diye sordu. Koca bu soruya "Hiç söylemedim. Söyler miyim efendim, siz izin vermeden söyler miyim?" yanıtını verdi.

DHA
• Muhalefetin de sık sık yinelediği, DW Türkçe'nin 16 Nisan 2021 tarihinde sorduğu "128 milyar dolar nerede?" sorusuna TCMB, yedi buçuk ay sonra cevap verdi. TCMB, paranın "reel sektör, finans kesimi ve kamu kurumlarının ihtiyacı için kullanıldığı" yönünde yanıt verdi.
- CHP'nin cevabı: CHP Sözcüsü Faik Öztrak, TCMB'nin açıklamasının ardından "Ortada korkunç bir kamu zararı vardır. Siyasi ikbal için ucuzdan satılan o rezervler, bugün Türk Lirasını tamamen korumasız bırakmıştır." ifadelerini kullandı.
- Öte yandan TCMB bugün videokonferans yöntemiyle yatırımcı ve ekonomistlerle bir araya geldi. Saat 11.00'de başlayan toplantıda TCMB Başkanı Kavcıoğlu "Mevcut para politikası duruşumuzun 2022 yılının ilk yarısında birikimli etkilerini gözlemleyeceğiz." dedi.

T24
• MHP lideri Devlet Bahçeli, hafta sonu yapılan Alparslan Türkeş anmasına düzenlenen saldırıya ilişkin "Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Bey'in elinin altında geliştiği kanaati hâkim. Bundan sonra Mansur Bey dikkat etsin. Artık kendisinin arkasında bir ülkücü nefes vardır. Her gün de takip edeceğim" dedi.
- İYİ Parti'den cevap: İYİ Parti lideri Meral Akşener, Bahçeli'ye "Mansur Yavaş'ın arkasında biz varız, Ankaralılar var. Yalana, talana ses çıkarmayacaksınız, tek derdi Ankara'ya hizmet olan belediye başkanımızı tehdit edeceksiniz. Ayıptır." cevabını verdi.
- Mansur Yavaş'tan cevap yok: Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, "Hakkımda yapılan siyasi açıklamalara bir yanıt vermeyeceğim" dedi. Konu hakkında yeniden açıklama yapan Yavaş, “Yanlış yorumlanmaması için vakfın toplantısına katılmadığım gibi çiçek de göndermedim. Vakıf Genel Sekreterinin Belediyede görevli olması nedeniyle ilişkilendirilmiş olabilirim. Gençlik Parkı içinde bulunan salonumuzu istemişlerdi, uygun bulmamıştım. Yaşananlarla uzaktan yakından ilgimiz yok. Başka siyasi partilerin iç işlerine karışmam. Vakfın Genel Sekreteri bizde çalışıyor diye ilişkilendirme oluyorsa, belediyede çok sayıda ülkücü var. Ülkücü diye kimseyi çalıştırmayalım mı?” dedi.
- CHP'den açıklama: CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, “Böyle bir olayı araştırmadan doğrudan Mansur Yavaş’ı hedef alıp onu suçlama yönüne gitmesi doğru değil. Mansur Yavaş, siyasi tartışmalardan uzak duran birisi. 6 milyon Ankaralıyı kucaklıyor. Neden böyle bir suçlama yapıldı akıl alır bir şey değil” ifadeleri kullandı.
- MHP'den ikinci tehdit: MHP Genel Başkan Yardımcısı Semih Yalçın, "Bir zamanlar MHP'yi CHP'lileşmekle suçlayan Yavaş, aynı CHP'nin kucağında; Belediyenin, yani Ankara halkının imkânlarını MHP'nin kuyusunu kazmak için seferber etmiştir. Mansur Yavaş artık hasmımızdır ve Ülkücü Hareketin nefesi ensesindedir" dedi.
• Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nde, Türkiye'ye AİHM'nin Osman Kavala'yı serbest bırakma çağrısını yerine getirmediği için yaptırım uygulanıp uygulanmayacağına karar verilecek. Komitenin kararını yarın açıklaması bekleniyor.
- İhtimaller: 47 ülkenin temsilcileri arasında üçte iki çoğunluk sağlanması hâlinde Türkiye'ye yaptırım belirlenen bir yaptırım uygulanacak. Bu durumda Türkiye, Azerbaycan'dan sonra bu prosedüre tabi tutulan ikinci ülke olacak. Türkiye’nin yaptırımla karşılaşmaması içinse en az 15 ülkenin lehine oy kullanması gerekiyor; ancak bunun “ulaşılması güç bir hedef olduğu” yorumu yapılıyor.
- Kavala'nın değerlendirmesi: Osman Kavala DW Türkçe'nin sorularını yanıtladı. Kavala AİHM'nin "yaptırım" uygulamasıyla ilgili şunları söyledi:
"AİHM'nin tutukluluğumda siyasi etkinin rol oynadığı tespitini de içeren ve derhâl serbest bırakılmam gerektiğine hükmeden kararının üzerinden iki yıl geçti. Bu karara rağmen çeşitli yöntemlerle tutukluluğumun sürdürülmesi sadece daha vahim bir hak ihlali yaratmakla kalmıyor, AİHM'nin bireysel başvuru hakkını kullanan üye ülkelerin yurttaşlarının özgürlüklerini koruyabilme gücünü de zaafa uğratıyor. Avrupa Konseyi'nin ihlal prosedürünü başlatma uyarısında bulunacak olmasının, bireysel başvuru mekanizmasının güvenliğini ve etkin işlerliğini korumak için de gerekli olduğunu düşünüyorum."

T24
• "Siyasi ve askerî casusluk" suçlamasıyla gözaltına alınan DEVA Partisi kurucularından Metin Gürcan, mahkemece tutuklandı. Emekli asker olan Gürcan, İspanya ve İtalya'nın Ankara büyükelçiliklerinde görevli iki diplomatla yaptığı görüşmelerde "devlete ait gizli bilgileri vermekle" suçlanıyor.
- Babacan'dan destek: DEVA Partisi lideri Ali Babacan, "Metin Gürcan hakkında isnat edilen suçlamanın yasal unsurlarının oluşmadığı çok açıktır. Hakikat er ya da geç ortaya çıkacaktır." dedi.
- Hukuki destek: DEVA Partisi sözcüsü İdris Şahin, Gürcan'a hukuki destek vermeye devam edeceklerini söyledi. Şahin, Gürcan'ın dosyasında gizli bir bilgi temin edildiğine yönelik bir saptama bulunmadığının altını çizerken "Bu soruşturmanın bir sıçrama tahtası olarak kullanılıp, hedefin DEVA Partisi olduğu açıkça ortaya konmuştur." ifadelerini kullandı.

• Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, NATO üyesi ülkelerin Ukrayna'ya silah ve asker göndermesini kırmızı çizgi olarak tanımladı. Rusya vatandaşı 27 diplomatın ABD'den sınır dışı edilmesinden sonra dün Moskova'daki ABD büyükelçiliğinin personeline ocak sonuna kadar ülkelerine dönme emri verildi.
- Ne oldu? Rusya ve Ukrayna arasında geçtiğimiz haftalarda sınırda yeniden alevlenen gerginlik; Rusya'nın Ukrayna'yı işgal edeceğine yönelik iddialarla arttı. Rusya, NATO ittifakının Ukrayna'ya yüksek teknolojiye sahip silahlar verdiğini belirtti; işgal iddialarının ABD tarafından yapılan "kötü niyetli bir propaganda" olduğu söylendi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya "temsilcilerinin" hükümeti devirmeyi planladığını iddia etti. Ukrayna sınırına Rusya'ya ait kısa menzilli balistik füzelerin, tankların ve 100 bin askerin konuşlandırıldığı ileri sürüldü. Rusya, NATO'nun saldırgan duruşunu gerekçe göstererek sınıra asker gönderdiklerini söyledi. Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, ülkesinin savaş başlatmaktan çekinmeyeceğine işaret etti.
- Türkiye detayı: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Putin'in cuma günü telefonda görüşeceği duyuruldu. Görüşmede Türkiye'nin iki ülke arasındaki ilişkileri düzenlemede ara bulucu görevi üstlenmesi ihtimalinin değerlendirilebileceği öğrenildi.

Maxim Zmeyev / Reuters
• Eric Zemmour, Fransa'da gelecek yıl yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimlerine resmen katılacağını açıkladı.
- Kimdir? Henüz aday olmadığı dönemde kamuoyu anketlerinde rakiplerini geride bırakan 63 yaşındaki Zemmour, daha önce ülkede yeni doğan bebeklere yalnızca Fransızca isim verilmesini önermişti.

• Dünya Sağlık Örgütü; Güney Afrika'da ortaya çıkan ve diğer varyantlardan "daha hızlı yayılabileceği" öngörülen Covid-19 varyantını Omicron olarak adlandırdı. Çok sayıda mutasyona sahip olduğu ifade edilen varyant konusunda bireylere aşı olmaları ve tedbirlere uymaları yönünde çağrı yapıldı.
- Birleşik Krallık: Birleşik Krallık, kırmızı liste uygulamasını geri getirdi. Güney Afrika'dan ülkeye yapılacak seyahatlerde, yeni bir açıklamaya kadar otel karantinası zorunlu olacak.
- İsviçre: İsviçre'de bazı Avrupa ve Afrika ülkelerinden gelecek yolcular için karantina tedbirleri sıkılaştırıldı. Kamusal alanda Covid pasaportunun şart olup olmaması konusunda düzenlenen referandumda halk düzenlemeye "Evet" dedi.
- Avustralya: Avustralya da Güney Afrika, Namibya, Zimbabve, Botsvana, Leshoto, Eswatini, Malavi, Mozambik ve Şeyseller'den ülkeye girişleri 14 gün boyunca yasakladı. Avustralya vatandaşı olmayan ve son 14 günde bu ülkelerde bulunan kişilerin Avustralya'ya girişleri yasaklandı.
- Avrupa Birliği ülkeleri: Avrupa Birliği'ne üye 27 ülke de aralarında Güney Afrika'nın da bulunduğu 7 Afrika ülkesine geçici seyahat yasağı kararı aldı.
- ABD: ABD Başkanı Joe Biden; 7 Afrika ülkesine geçici seyahat yasağı alırken ABD'de ilk vakanın görülmesinin ardından varyantın paniğe değil, endişeye neden olması gerektiğini söyledi ve halkı aşı olmaya çağırdı.
- Türkiye: Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Omicron varyantına rastlanmadığını duyururken Türkiye de Güney Afrika ve komşularından seyahatleri kısıtladı.

Reuters
• İran ve dünya liderleri, Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin seçimi kazanmasından sonra sekteye uğrayan nükleer anlaşma görüşmelerini tekrar başlatmak üzere Avusturya'nın başkenti Viyana'da bir araya geldi. Görüşmeye Çin, Rusya, Birleşik Krallık, Fransa, Almanya katılım sağladı; ABD ise özel delege gönderdi.
- Talepler: İran, 2017 yılından bu yana uygulanan bütün yaptırımların kaldırılmasını talep ederken yeni anlaşma için öncelikle "batının bedel ödemesi" gerektiğini düşünüyor. Biden, 2015 yılında yapılan anlaşmaya sadık kalmak ve bu anlaşmanın süresini uzatmak istediğini söylüyor. ABD'nin, İran'ın anlaşmaya uymaması hâlinde Trump döneminde uygulanan yaptırımları kaldırmayacağı ileri sürülüyor.

Carlos Barria / AFP - Getty Images




