Haftanın Albümü
Odak
APOSTO PREMIUM

🌞 Müzisyenlerin telif derdi, Empire of the Sun albümü

Empire of the Sun'ın yeni albümü ile 2000'lerin indie partilerine dönüş, müzisyenlerin ortak derdi telif hakları ve müzik kataloglarının akıbeti.

29 Temmuz Pazartesi akşamından herkese merhaba.

Empire of the Sun sekiz yıllık sessizliğini bozarak Ask That God albümü ile geri döndü. Dinleyiciye sanatsal bir evrim vadeden Luke Steele ve Nick Littlemore ikilisinin bu yeni kaydı 2000’li yıllardaki bir indie partisine geri dönmüş gibi hissetmek isteyenleri memnun edebilir. Bu hafta Odak kanalında ise müzisyenlerin yıllardır verdiği telif hakları mücadelesinin derinliklerine indik, Türkiye'nin ve dünyanın müzik kataloğu en güçlü isimlerine göz gezdirdik.

  • O sırada Aposto’da: Yeni bültenler, uzman kalemlerden makaleler ve podcast serileriyle zenginleştirmeye devam ettiğimiz Aposto Premium’u ilk ay sadece 6 TL’ye denemek isteyenler için özel kod, bültenin sonunda.

İyi okumalar.
Duende ekibi.

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Haftanın Albümü

Empire of the Sun’la 2000’lerin indie partilerine dönüş

Sekiz yılın ardından "Ask That God" albümü ile geri dönen Luke Steele ve Nick Littlemore ikilisi, dinleyiciye vadettiği sanatsal evrimin altını doldurmakta eksik kalıyor.

Empire of the Sun’la 2000’lerin indie partilerine dönüş

Albüm: Ask That God
Süre: 43 dakika
Plak şirketi: EMI
Yayın tarihi: 26 Temmuz 202
4

Empire Of The Sun’ın 2008’de yayımladığı ve ilk albümüne adını veren Walking On A Dream ile We Are The People, o dönemin indie partilerinin vazgeçilmez iki şarkısıydı. Bu iki parça, günümüzde TikTok ve Reels video’larında fon müziği olarak popülerliğini korumaya devam etse de grup sekiz yıldır sessizliğini koruyordu. Luke Steele, 2022’de ilk solo albümü Listen To The Water’ı yayımlamış fakat çok da bir etki bırakamamıştı.

İkili, geçen yıl birlikte konserler verme kararı aldıktan sonra yeni albüm vaktinin geldiğini de dillendirmeye başladı. Luke Steele, bir röportajında bu duraksama dönemini ve yeniden birleşmeyi şu sözlerle anlatıyordu:

“Zihinsel ve fiziksel olarak hastalandık. Grubun sonunun geldiğine oldukça ikna olmuştum. Empire devasa bir malikane inşa etti ve biz orayı terk ettik. Herkese evine dönmesini söyledik. 20 yıl boyunca birlikte sağlam bir şekilde çalıştıktan sonra, ‘Bitti’ demek harikaydı. Her şeyi geride bırakmak güzel bir duyguydu. Fakat sonradan inşa ettiğimiz şeyin ne kadar değerli olduğunu fark ettik. Empire Of The Sun’ın geri dönmesi için mükemmel bir zamandayız. Bence grubumuza karşı her zaman muazzam bir sevgi vardı. Özellikle karantina döneminde müziğimizi özleyen insanlardan çok sayıda istek aldık. Şu an ise Empire Of The Sun’ın yeni dönemine giriş yapıyoruz.”

Luke Steele ve Nick Littlemore, bu uzun sessizlikten sonra adeta hasta yatağından kalktı ve dördüncü stüdyo albümleri Ask That God’ı yayımladı. Grubun çıktığı günden beri hit statüsünden düşmeyen Walking on a Dream’in ortak yazarlarından olan Jonathan Sloan artık ekipte değil. Ayrıca ilk kez bu albümde başka söz yazarlarını da ekibe dahil ettiler. Vargas and Lagola, Henry Hey ve Ali Tamposi şarkıları yazma sürecinde ikiliye eşlik etti. Bu da Empire Of The Sun için yeni bir dönemin kapısını araladı.

Grup üyeleri şöyle bir itirafta da bulunuyor:

“Walking On A Dream’den sonraki diğer albümlerimizi Walking On A Dream’e benzetmeye çalışıyorduk. Diğer kayıtlarımızın bazıları biraz daha hesaplıydı. Önceki başarılarımızın ağırlığı altında ezilmiştik. Bu kayda ise pozitif duygularla, çok başka bir şekilde yaklaştık.”

Müzikal değişimleri çok da duyulmuyor

12 şarkılık albümün açılışını Changes yapıyor. Akılda kalıcı melodisi ve dans edilebilir ritmiyle parça bize albümün geri kalanının nasıl bir müzikal gidişatta olacağına dair fikir veriyor. Ancak uzunçalar ilerledikçe bu değişim vaadinin aslında epey yüzeysel olduğu ortaya çıkıyor. Cherry Blossom ve Music On The Radio, ruhani vokallerle grubun eski albümlerindeki kendine özgü sound’unu takip ediyor. Bu şarkılar kulağa hoş gelse de ikilinin diskografisine çok da yeni bir şey katmıyor.

Cherry Blossom’ın hikayesini ise şu sözlerle anlatıyorlar:

“Bu şarkıyı Max Martin’in (İsveçli prodüktör, pop tarihinin en önemli hit şarkılarının yazarı) yazarlarından biri olan Fat Max Gsus ile birlikte yazdık. Sahip olduğumuz değerli şeyleri anlamak açısından yapılması çok önemli olan bir şarkıydı. Hepimiz mükemmel ve harika bir şekilde yaratıldık ve sahip olduklarımızın değerini bilmemiz gerek. Bir sonraki hayata odaklanmak yerine, şu anda olabileceğiniz en iyi şeyin tezahürü olmanın önemini hissettirmek istedik.”

The Feeling You Get, 80’leri çağrıştıran bir dans baladı. Konserlerde tam bir köprü görevi görerek dinleyicisini tatlı tatlı dans ettirecek şarkılardan. Ancak bu şarkı bile bize grubun vadettiği sanatsal evrimi sunmakta eksik kalıyor. AEIOU, Television gibi şarkılarda 2000’lerdeki indie dans müziğinin enerjisini yakalamaya çalışıyorlar. Revolve ve Wild World gibi temposu düşük şarkıların sözleriyle iç dünyalarına dönüşün sinyalini verirken müzik olarak da sizi yine hafiften dans ettiriyorlar. Albümün en uzun şarkısı Rhapsodize, dinleyicisini epik bir müzikal yolculuğa çıkarıyor. Fütüristik efektlere sahip şarkının melodisi ara ara masaj salonlarında çalan müzikleri andırıyor.

Albümün geneline hakim olan elektronik müzik, kapanış parçası Friends I Know’da etkili değil. Mekanik vokalleri duygusal bir müzik tamamlıyor. Bu tempo değişikliği canlandırıcı olsa da şarkı, melankolik bir derinlik sunmaya da çabalıyor. İkili, şarkının hikayesini şöyle anlatıyor:

“Bu şarkıyı uzun yıllardır bekletiyoruz. Kaydı ilk olarak 2017’de Tokyo’da yaptık. Japon kültüründen çok etkilendik. O dönem çıkarmayı düşündüğümüz albümün adını da Techno Tokyo koyacaktık. Albüm olmadı, bu şarkı bizimle kaldı.”

Bir sonraki albümde devreye yapay zeka girecek

Ask That God’da başarısı kanıtlanmış müziklerini aslında çok da değiştirmeden hayranlarına sunuyorlar. Sekiz koca yılın ardından sanatsal olarak risk almayıp kanıtlanmış formüllere bağlı kalmaları beni şaşırttı fakat ikilinin görsel olarak yarattığı evrende ilerici olduğu kesin.

Luke Steele, geçen yılki Empire Of The Sun turnesi için sahne kıyafetlerini Midjourney’de tasarlamıştı. Tuval üzerine yaptığı resimleri platforma kaydetmiş ve Alexander McQueen ile John Galliano gibi avangart moda ikonlarıyla biraraya getirmesini istemişti. Çıkan sonucu da tasarımcılara götürüp yaptırmıştı. Ask That God’ın görsel öğelerini de yapay zeka ile yarattılar. Changes video’sundaki karakterleri Steele bizzat tasarladı ve daha sonra Tayland’daki farklı bir ekibin bu yapay zeka karakterleri yeniden yaratmasını istedi. Zaten grup bir sonraki Empire Of The Sun albümünü yapay zeka işbirliğiyle yapacaklarını da açıkladı ve “Robotların bize biraz yardım etmesini istiyoruz. Bilgisayar bizden çok daha yetenekli. Bakalım neler olacak” diye ekledi.

Ezcümle eski bir dost ile yeniden karşılaşma hissi yaratıyor bu yeni şarkılar. 2000’li yıllardaki bir indie partisine geri dönmüş gibi hissetmek isteyenleri memnun edebilir...

Hikâyeyi paylaşmak için:
Odak

Müzik katalogları, geleceğin yatırım aracı mı?

İnternet üzerinden dinlenen şarkıların telifinin sanatçılara adil bir biçimde dağıtılması için birçok yöntem araştırılıyor. Son olarak sahte dinleyicilerin önünü kesmek için sanatçının şarkıların tamamen dinlenmesi hâlinde telif ödenmesi önerildi. Bu pazar büyürken müzik kataloglarının önemi de dikkat çekiyor. Müzik katalogları da bir tablo ya da çağdaş sanat eseri gibi değerini günden güne artırarak yatırım aracına dönüşebilir mi?

Müzik katalogları, geleceğin yatırım aracı mı?

Müzik endüstrisinin bir türlü çözülmeyen sıkıntısı hiç şüphesiz telif hakları. Sanatçılar, bir dönem korsan kaset ve CD’ler ile savaşmak zorundaydı. Bunun ardından 1999’da ortaya çıkıp endüstriyi tamamen alt üst eden Napster ile müzisyenlerin savaşması gereken başka bir cephe açıldı. İnternetin bu kadar yaygın olmadığı o yıllarda Napster ile dünyadaki tüm müziğe ücretsiz olarak ulaşabiliyordunuz. Aradığınız albüm ya da şarkıyı burada bulmak ve mp3 formatında bilgisayarınıza indirmek çocuk oyuncağıydı. 2000’lerde de bu yazılımın benzerleri BearShare ve LimeWire da popülerdi. Şu anki müzik dinleme platformlarının ortaya çıkmasını sağladılar ama sanatçının tek kazancı olan telif haklarını da yıllarca sömürdüler.

Napster’a 2000 yılında Metallica’nın başı çektiği birçok sanatçı dava açtı. Uygulamanın kurucusu Sean Parker ise yaşananlardan sonra siteyi kapattı. Napster, İsveçli dev müzik dinleme platformu Spotify’ın kurulmasında ilham kaynağı oldu ve Parker bu uygulamaya da yatırımcı oldu.

Müzisyenler, son 20 yıldır internet üzerinden telif haklarını korumaya ve demode, yeterince adil olmayan ödeme sistemlerini değiştirmeye çalışıyor. Bu çıkmazı çözmek için birçok alternatif model ortaya çıkıyor. Spotify’ın İsveç’teki genel merkezinde geçen aylarda katıldığım seminerlerde sektör profesyonelleri sanatçılara adil ödeme yapmak ve sahte dinlemelerin önüne geçmek için birçok farklı model yaratmaya çalıştıklarının altını çizmişti.

Şarkı tamamen dinlendiğinde telif alma önerisi

Spotify üzerine yazdığı raporlarla da tanınan ekonomist Will Page geçtiğimiz günlerde internetteki telifin adil ücretlenmesine dair farklı bir bakış açısı getirdi. Ekonomist, ‘completion’ yani ‘tamamlama’ yöntemini endüstriye sundu. Page’in sistemine göre sanatçı, yayımladığı şarkı sonuna kadar dinlenirse telif alabilecek. Bu sayede de sahte dinlenmelerin önü kesilip müzik dolandırıcılığına çare bulunacak. Şu anda sanatçının bir şarkıdan gelir elde edebilmesi için dinleyicinin şarkısını en az 31 saniye dinlemesi gerekiyor.

Will Page (Fotoğraf: London Business Forum)

Page’e göre dinleyicinin bir şarkıyı bitirmeden atlaması o eseri sonuna kadar çaldığı diğer şarkıdan daha az değerli bulduğunu gösteriyor:

“Şarkıları dinleyicinin onlara verdiği değere göre ödüllendirmek, adil olmanın uygulanabilir bir tanımıdır. Sahte dinlenmeler için kurulan stream-farm’lar da (yüksek sahte dinlenme rakamlarına neden olan, gerçek olmayan kullanıcıların yer aldığı alan) bu sayede ortadan kalkacaktır.”

Page, bu sistemin radyo ile dijital müzik dinleme platformlarını da aynı çizgiye getireceğini düşünüyor. Sevdiği sanatçılara para kazandırmak isteyen dinleyici aynen radyodaki gibi şarkıları tamamen dinlemek zorunda kalacak. Sanatçılar da artık tanıtımlarını tamamen dinleme üzerinden yapacak. Bu sistemin devreye girmesi hâlinde şarkı sürelerinin daha da kısalacağı ise teorilerinden biri.

Echo Nest, İngiltere’de en çok dinlenen 15 bin şarkının üç aylık dinleme sayılarını ve sürelerini ölçtü. Sonuçlar tamamen dinlenen bir yayına verilen etkin gelir payı yüzde 58’e çıktığını gösteriyor. Değişmeyen şey ise dijital müzik dinleme platformlarının müzik hak sahiplerine yaptığı ödeme miktarı, bu sabit kalıyor. Ayrıca uzun şarkıların da kısa şarkılar kadar sık ve tamamen dinlendiği de bu araştırmada ortaya çıkıyor. Page ise ortaya koyduğu modelden umutlu, “Çok uzun zamandır takılıp kaldık. Tamamlama ileriye giden bir yol olacak” diyor.

Sanat eseri muamelesi gören müzik katalogları

Online müzik dinleme platformlarının elde ettiği toplam gelir 2012’de 1 milyar doları bulmazken 2023’te 20 milyar dolara kadar çıktı. Bu yüzden de sanatçılar telif haklarına eskisinden çok daha sıkı sıkı sarılmış durumda. David Bowie, Neil Young, Bob Dylan ve daha yüzlerce ismin müzik katalogları milyonlarca dolar değere sahip oldu. Müzik katalogları da bir tablo ya da çağdaş sanat eseri gibi değerini günden güne artırarak birer yatırım aracına dönüşmeye başladı.

Fotoğraf: AP

Telif haklarına yatırım yapma fikri aslında yeni değil. 1985’te Michael Jackson, The Beatles’ın yaklaşık 250 şarkısının kayıt hakları için 47,5 milyon dolar harcadı. Günümüzde de Taylor Swift, önceki plak şirketinin telif haklarından daha fazla para kazanmaması için eski şarkılarını yeniden çalıp söyledi ve bir kez daha yayımladı.

David Bowie’nin içinde Space Oddity, Changes ve Let’s Dance gibi ikonik eserlerinin bulunduğu yüzlerce şarkılık kataloğunun küresel yayın hakları WCM’ye devredildi. Anlaşmanın değerinin ise tahmini 250 milyon dolardan fazla olduğu düşünülüyor. Bob Dylan, Neil Young, Mötely Crüe, Tina Turner gibi sanatçıların da müzik hakları Hipgnosis adlı şirkete yüklü meblağlara devredildi. Iron Maiden ve Guns N’ Roses’ın eski yöneticisi Merck Mercuriadis’in 2018’de kurduğu yatırım şirketi Hipgnosis, son dönemde süperstar sanatçılarının telif veya yayın haklarını satın almak için milyonlarca dolar harcıyor.

Hipgnosis’in de portföyünün yüzde 60’ı başta da belirttiğimiz gibi tamamı tekrar tekrar dinlenen klasik şarkılardan oluşuyor. Hipgnosis, 61 binden fazla şarkının haklarını satın almak için 650 milyon sterlinden fazla harcadı. Spotify’da tüm zamanların en çok çalınan 25 şarkısından sekizinin hissesine sahip ya da kısmi olarak haklarını satın almış durumda. Bunlar arasında Mariah Carey'nin her yılbaşında listelerde zirveye yerleşen şarkısı All I Want For Christmas Is You, Ed Sheeran’dan Shape of You ve Justin Bieber’dan Love Yourself de var. Hâlâ hayatta olan müzisyenlerin haklarını bu derece kolay devretmesindeki nedenlerden biri de sektörün telif hakları konusundaki ticari belirsizliği. Mercuriadis’e göre önümüzdeki yıllarda şarkı yazarları veya mirasçılar katalogları bir müzayede gibi satmaya devam edecek.

Türkiye’nin kataloğu en güçlü isimleri

Türkiye’de ise kataloğu en güçlü isimler arasında Sezen Aksu, Ahmet Kaya, Cem Karaca, Ajda Pekkan, Barış Manço, MFÖ, Ayten Alpman, Zeki Müren, Erkin Koray, Selda Bağcan, Nilüfer, Müslüm Gürses ve Tarkan yer alıyor. Erkin Koray, telif hakları konusunda en çok çalışan ve bu konuda hakları en çok ihlal edilen sanatçılardandı. Koray’ın savaştığı alanlardan biri de plaklarının Avrupa ve ABD’de telifsiz bir şekilde korsanlarının basılmasıydı. 

Erkin Koray (Fotoğraf: Songlines)

Maalesef ki ülkemizde telif hakkı yasasının atıl işleyişi yüzünden usta sanatçılarının çoğu eseri, bir katalog hâlinde satışa çıkamıyor. Geçmişteki çoğu sanatçı da yaptıkları anlaşmalar nedeniyle mali haklarını devrettiklerinden eski katalogları ne yazık ki bir yatırım aracı hâline gelemiyor. Ayrıca 60’larda kült olmuş birçok şarkı Fikret Şeneş gibi isimler tarafından yapılan aranjmanlar olduğundan yine telif alma durumları söz konusu değil. Fakat 1990 sonrası müzisyenler haklarının peşinde ve sözleşmelerini daha bilinçli yapıyor. Her şarkının gelecek için kendilerine bir yatırım sağlayacağının da farkındalar. Belli ki telif haklarına dair konuşmaya daha çok devam edeceğiz ve kimbilir belki önümüzdeki yıllarda sadece tablolar değil müzik katalogları da birer sanat eseri olarak müzelerde yerini alacak.

Hikâyeyi paylaşmak için:
APOSTO PREMIUM

Aposto Premium'da neler var?

  • Mobilite, yapay zeka, fintech, sürdürülebilirlik, finans gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran premium bültenler.
  • Dünyanın ve Türkiye’nin gündeminden gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler.
  • Yemekten seyahate, edebiyattan kültür-sanata entelektüel dünyanı besleyecek üyelere özel makaleler.
  • Aposto Radyo için hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcast ve sesli belgesel.
  • Aposto etkinlik ve buluşmalarına katılma fırsatı.
  • Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.

Aposto Premium'u Siesta2024 koduyla ilk aya özel %90 indirimle başlatabilirsin.

YAZININ DEVAMI


Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

YAZARLAR

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir