29 Eylül Cuma sabahından herkese günaydın.
ABD'deki otomotiv işçileri, grevin siyasi bir boyuta taşınmasından endişe duyarken; Netflix, Hollywood yazarlar grevinden sıyrık almadan çıkmış görünüyor. İSO 500 ve Turkishtime, Türk şirketlerin 2022 performans değerlendirmesini paylaşırken; sigorta şirketlerinin prim üretiminde de %100'ün üzerinde artış öne çıkıyor.
Keyifli okumalar,
İdil
Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
Türk şirketlerinin 2022 performansı
2022'de Ar-Ge harcamaları bir önceki yıla göre iki kat artırarak 52 milyar 958 milyon TL’ye yükseldi.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından hazırlanan Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (BSK) Araştırması’nın 2022 sonuçlarına göre, şirketlerin üretimden satışları, yüksek enflasyon etkisiyle 2022’de %119 artarak 4,5 trilyon TL'ye dayandı.
- Ancak: ÜFE'den arındırılmış reel artış %10,8 seviyesinde kaldı. Kısa vadeli mali borçların toplam borçlar içindeki payı %50’yi aştı.
- Açıklamalar: Yurt dışında geleneksel pazarlarda daralma yaşanırken yurt içinde ise enflasyon kaynaklı tahribat yaşandığını söyleyen İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, “Tahribat ne kadar güçlü ise onun tadilatı da o kadar güç, sabır, emek ve performans gerektiriyor. Tadilat dönemi zorlu olacak. Sanayide 2022’de olduğu gibi bir hareketlilik beklemiyoruz” dedi.
- Ek bilgi: Listeye dahil olan halka açık firmaların sayısı 2022 yılında 73’e ulaşırken, halka açık sanayi şirketlerinden en büyükleri sırasıyla Tüpraş (TUPRS), Ford Otosan (FROTO), Ereğli Demir Çelik (EREGL), İskenderun Demir Çelik (ISDMR) ve Arçelik (ARCLK) oldu.
- Ayrıca: Araştırmaya göre, 2022 yılında üretimden satışlara göre en büyük sanayi kuruluşu 418,4 milyar TL'lik satışlarıyla Tüpraş oldu. Tüpraş'ı 189,2 milyar TL ile Star Rafineri ve 140,1 milyar TL ile Ford Otomotiv izledi.
Turkishtime'ın yayımladığı “Türkiye Ar-Ge 250 Araştırması” sonuçlarına göre ise 500 şirket, Ar-Ge harcamasını bir önceki yıla göre iki kat artırarak 52 milyar 958 milyon TL’ye çıkardı. TUSAŞ, 12,5 milyar TL ile en fazla Ar-Ge harcaması yapan şirket olurken; onu 10 milyar TL ile ASELSAN ve 2,3 milyar TL ile Roketsan izledi.
- Detaylar: En fazla Ar-Ge yapan ilk 50 firma sektörel olarak sıralandığında, 2022 yılında savunma sanayi firmalarının %67,3, otomotiv endüstrisinin %9,9, beyaz eşya ve elektronik firmalarının %6,5, ilaç firmalarının ise %1,8 pay aldıkları görüldü.
- Dahası: Türkiye son yıllarda patent başvurusu sayısını %100 artırmasına rağmen Çin, ABD, Japonya ve Kore gibi bu alanda önde olan ülkelerin gerisinde. Listenin ilk 50'sinde yer alan firmaların 2022 toplam patent sayısı 1.003 iken listenin en başında 153 patent ile Turkcell yer aldı. Turkcell'i, 101 patent ile Aselsan, 92 patent ile Mercedes Benz Türk, 75 patent ile Tofaş izledi.
Biden, Michigan'da greve destek verdi
Birleşik Otomotiv İşçileri grevine katılan ABD Başkanı, işçilerin %40'lık maaş zammı talebini desteklediğini belirtti.

ABD Başkanı Joe Biden, Birleşik Otomotiv İşçileri (UAW) sendikasının örgütlediği greve destek vermek için büyük otomotiv firmalarının fabrikalarının bulunduğu Michigan’da grevdeki işçileri ziyaret etti.
Arka plan: GM ve Stellantis'i zor günler bekliyor
Ne dediler? General Motors çalışanlarının grev alanında megafonu eline alarak işçilere seslenen Biden, işçilerin %40'lık maaş zammı talebine destek verdiğini ve “çok daha fazlasını” hak ettiklerini söyledi.
"Şirketlerin başı dertteydi, şimdi inanılmaz derecede iyi durumdalar. Sizin de inanılmaz derecede iyi durumda olmanız gerekiyor.”
Tepkiler: Biden’ın ziyaretini eleştiren Donald Trump, "Sahtekar Joe Biden'ın, onlarla birlikte olmak ve onlara yardım etmek için Michigan'a gideceğimi açıklayana kadar UAW’yi ziyaret etmeye niyeti yoktu" dedi. Biden'ı otomotiv işçilerini sırtından "bıçaklamakla" suçlayan Trump, Biden'ın elektrikli araçlar için verdiği yetkinin ABD otomotiv endüstrisini "yok edeceğini" ve "binlerce otomotiv işçisinin işine mal olacağını" öne sürdü.
Yorumlar: Başkanların ziyaretten memnun olmadıklarını dile getiren bazı işçiler, “İkisinin de gelmemesini tercih ederiz. İşin içine siyaseti kattığınızda bu tartışmaya yol açacaktır” ifadelerini kullandı.
Grevde son durum: Volvo'ya ait Mack Trucks tesislerinde çalışan 3 bin 500 Birleşik Otomobil İşçisi'nin %98'i, sözleşmelerinin 1 Ekim Pazar günü sona ermesi nedeniyle grev kararı aldı. Yani, grev Detroit Üçlüsü'nden daha büyük bir alana yayılıyor.
• Türkiye Sigorta Birliği'ne üye şirketlerden derlenen verilere göre, 2023 yılı Ağustos sonu itibarıyla sigorta şirketlerinin toplam prim üretimi yıllık bazda %128,6 artışla 288,4 milyar lira olarak gerçekleşti.
- Karşılaştırma: Geçen yılın aynı döneminde prim üretimi 126 milyar 179,1 milyon TL seviyesinde bulunuyordu.
- Ek olarak: Prim üretiminin 253,8 milyar TL olan bölümü hayat dışı, 34,65 milyar TL olan bölümü hayat sigortalarından geldi. Pazar payları hayat dışı sigortalarda %88 olurken, hayat sigortasında %12 olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı döneminde hayat dışı sigortaların payı %85,8, hayat sigortalarının payı %14,2 seviyesindeydi.
- Dahası: Ağustos sonu itibarıyla katılım sigortacılığı toplam prim üretimi ise geçen yılın aynı dönemine göre %124,4 artışla 14 milyar 585,7 milyon TL'ye ulaştı.
• Türkiye’de 2022’den bu yana artış gösteren maliyetlerden dolayı siparişlerini keskin bir şekilde azaltan Zara’nın, Türkiye siparişlerini yaklaşık 1 senedir üreticilerin depolarında beklettiği öğrenildi.
- Dahası: Ekonomim'den Didem Eryar Ünlü'nün haberine göre, dünyanın en büyük moda perakendecisi Inditex, satışlarındaki artışa rağmen zor durumdaki tedarikçilerine “Depolarımız dolu. Bekleyin. Satışlarımız düzeldiğinde alacağız. Bize yardım edin, bize destek olun” mesajını iletiyor.
• Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB), ikinci merkezini Ankara'da açtı. İştirak şirketlerini de Ankara yerleşkesinde bir araya getiren banka, iş ortaklarına kurumsal bankacılık, yatırım bankacılığı ve danışmanlık hizmetlerinin tümünü sunacak bir yapı kurduğunu açıkladı.
• DMR Unlu Mamuller –Simit Sarayı– payları, 29 Eylül 2023 Cuma günü Yıldız Pazar'da DMRGD koduyla borsada işlem görmeye başlayacak.
- Detaylar: Simit Sarayı halka arzında talep toplama işlemleri 21-22 Eylül 2023 tarihlerinde gerçekleştirildi. Dmr Unlu Mamuller halka arzı bireysele eşit dağıtım olarak gerçekleşti. Halka arzda birim fiyat 10,24 TL, halka arz edilen 75 milyon TL nominal değerli payların tamamının satışı yapıldı. Toplam halka arz büyüklüğü 768 milyon TL oldu.
Hayat boyu tatil: Sur Yapı Tatil Evleri Antalya

Tatile çıkmak mı yoksa ömür boyu tatile kavuşmak mı? Biz oyumuzu elbette bir kez ödeyip Torosların eteklerinde ömür boyu tatilin keyfini sürebileceğimiz Sur Yapı Tatil Evleri Antalya’dan yana kullanıyoruz.
Neler var? Sur Yapı’nın ‘yeni nesil tatil’ anlayışıyla geliştirdiği, tapulu devre mülk projesi Sur Yapı Tatil Evleri Antalya’da:
- Bol oksijenli orman havası, spa & wellness, aquaparklar, kumsallı yüzme havuzu gibi 14 farklı tematik yüzme havuzu, spor kulübü, Konyaaltı’nda kendine ait plaj ve restoranlarıyla otel konforunda ömür boyu tatil şansı sizi bekliyor.
- 66 metrekareden 143 metrekareye kadar daire seçenekleri bulunan devre mülklerde 1+1 evler 4 kişi, 2+1 evler 6 kişi, 3+1 evler ise 8 kişi kapasitesine sahip.
- Devre mülk sakinleri; beyaz eşyalar, oturma grupları, küçük ev aletleri ve ev tekstili gibi tüm ihtiyaçlarını evlerinde kullanıma hazır hâlde buluyor.
- Tapulu devre mülkler günden güne değer kazanırken kira getirisi seçeneğiyle de tatilden para kazanma imkânı sunuyor. Kullanmadığınız dönemde kiralayabiliyor, dilediğiniz zaman satabiliyorsunuz.
Dikkat dikkat: Dört kişilik full eşyalı 1+1’ler yaz boyunca vade farksız 4.500 TL, altı kişilik full eşyalı 2+1’ler aylık 6.500 TL taksitle satışa sunuluyor.
Cezbedici tarihi ve gezilecek yerleriyle Antalya’da dört mevsim tatili yaşamak için Sur Yapı Tatil Evleri Antalya’yı inceleyebilirsiniz.
• Netflix, son yıllarda televizyon dizisi ve film üretiminin geleneksel normlarını altüst etti ve dağıtım/ödeme modellerini tamamıyla değiştirdi. Böylece şirketin sahip olduğu yapısal ve stratejik avantajlar, grev başladığında rakiplerine göre iyi bir konumda olmasını sağladı ve greve rağmen hisselerde yükseliş izlendi.
- Arka plan: Hollywood grevleri, senaristlerin anlaşması ve oyuncuların beklentileri
- Perspektif: Analistler, Netflix'in büyük bir uluslararası içerik kütüphanesine sahip olduğunu ve içeriklerinin çoğunun yurtdışında üretilmesi sebebiyle grevden etkilenmeyen birçok çalışanı barındırdığını vurguladı.
- Sonuç olarak: İçeriği sinemalara veya yerel televizyonlara dağıtmak zorunda olmadığı için Netflix, genel tüketici risklerine daha az maruz kaldı.
- Okuma önerisi: Writers strike officially over, ending second-longest walkout in WGA history
• ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) Başkanı Gary Gensler, ABD Temsilciler Meclisi Finansal Hizmetler Komitesi’nde yaptığı konuşmada Bitcoin'in "menkul kıymet" olmadığını yinelerken, kripto para birimini "emtia" olarak nitelendirmekten de kaçındı.
- Detaylar: Kripto endüstrisinin “dolandırıcılık, manipülasyon ve sahtekarlık” ile dolu olduğu ve bu alandaki uyumsuzluktan yatırımcıların zarar gördüğünü ifade eden Gensler, Amerikan halkını korumak için bu konuda çok sayıda dava açtıklarını anımsattı.
- Tepkiler: Komite Başkanı Cumhuriyetçi Temsilci Patrick McHenry, Gensler’i sert bir şekilde eleştirerek, SEC’in kural koymaya yönelik mevcut yaklaşımının finansal piyasaların bütünlüğünü tehlikeye düşürdüğünü ve yatırımcıları riske attığını iddia etti.
- Dahası: Komite Başkanı Cumhuriyetçi Temsilci Patrick McHenry, Gensler’i sert bir şekilde eleştirerek, SEC’in kural koymaya yönelik mevcut yaklaşımının finansal piyasaların bütünlüğünü tehlikeye düşürdüğünü ve yatırımcıları riske attığını iddia etti.
• Danimarka merkezli oyuncak devi Lego, bloklarını geri dönüştürülmüş şişelerden imal etme planını askıya aldı. Pazartesi günü yaptığı açıklamada şirket, bu planın karbon salımlarını azaltmadığını iddia etti. Bunun yerine, "alternatif sürdürülebilir malzemelerle" blokları üretmek için farklı denemeler yapıldığı belirtildi.
- Bir adım geriden: Şirket 2021 yılında yaptığı açıklamada karbon ayak izini düşürmek amacıyla iki yıl içinde ham petrol içermeyen bloklar üretmeye başlayacağını duyurmuştu. Birçok şirket gibi Lego da, artan plastik atık sorununa yanıt olarak alternatif malzemelerle oyuncak üretiminin yollarını arıyordu.
• JPMorgan analistlerine göre, Çinli bankaların temerrüde düşen gayrimenkul geliştirme şirketilerinden kaynaklanan sorunlu kredi oranları artmaya devam ederse, 2024 yılında kazançları %10 kadar düşebilir.
- Detaylar: Yayımlanan yatırımcı notunda, gayrimenkul geliştirme şirketlerinin bankalar için sorunlu kredi oranının 2023'ün ilk yarısı itibariyle %4,5'ten %7,5'e yükselmesinin beklendiği ifade edildi.
• Stanford Üniversitesinde doktora öğrencisi olan Larry Page ve Sergey Brin tarafından 1998 yılında kurulan Google, yirmi beşinci yaşını kutladı.
- Bilgi notu: Google kurulduktan sonra yapılan ilk aramanın "Stanford Üniversitesi" olduğu kaydedildi.
• Lastik üreticisi Goodyear, Asya Pasifik segmenti için bir rasyonalizasyon planı kapsamında 700 kişiyi işten çıkarmayı, yaklaşık 100 perakende mağaza ve filo alanını da satmayı planladığını duyurdu.
• Citigroup, İngiltere’de yüzlerce işi etkileyebilecek bir yeniden yapılanmaya giderken; ülkedeki 16 bin çalışanını ise işten çıkarma olasılığı konusunda uyardı.
• Epic Games Store, Fortnite ve Unreal Engine oyun motorunun arkasındaki isim olan Epic Games, iş gücünü yaklaşık %16 oranında azaltıyor. Bu ora şirket için, 830 çalışanla yolları ayırmak anlamına geliyor.
• Turkcell’e 14 Eylül 2023 tarihinde genel müdür olarak atanan Bülent Aksu’nun görevine 25 Eylül itibarıyla son verildiği duyuruldu.
• BOTAŞ Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü olarak görev yapan Burhan Özcan emeklilik kararı aldığını açıkladı.
• Mehmet Ayan, Ciner Medya Spor Yayınları Koordinatörü olarak göreve getirildi.
• Arzum'un yeni Pazarlama Direktörü Seda Simur Büyükkucak oldu.
• İnanç Duyar, Anadolu Sigorta Reasürans ve Satın Alma Koordinatörü oldu.
• Murat Çağrı Süzer, Garanti BBVA Müşteri Çözümleri ve Dijital Bankacılıktan sorumlu Genel Müdür Yardımcısı görevine atandı.
• Feast Gıda’nın yeni Yurt İçi ve Yurt Dışı Satış ve Pazarlama Direktörü Ali Kemal Kapıcıoğlu oldu.
• Avansas'ın yeni Brand Marketing & SOHO Growth Direktörü Nevra Duygu Duru oldu.
• İGA, 5 yıldan bu yana CEO'luk görevini yürüten Kadri Samsunlu ile yolların ayrıldığını duyurdu.
🎧 Pareto Spot'un üçüncü sezonuna Spotify üzerinden ulaşabilirsiniz.
Okuma önerileri:
🔖 GM ve Stellantis'i zor günler bekliyor
🔖 Pazar belirleme kriterlerinde değişiklik
📱 Son olarak: Pareto'nun LinkedIn hesabını takip etmeyi unutmayın!
Mutlu hafta sonları.




