Yeni yılın ilk yazısından herkese merhaba :)
Nedense her yılın başında kendimize sözler vermeyi, o yılın yoğunluğunu hiç hesaba katmadan rutinler belirlemeyi alışkanlık edinmiş durumdayız. Bazılarımız için bu bir motivasyon kaynağı gibi görünse de benim için yepyeni bir yıla tüm bu sorumluluğu yüklemek biraz ürkütücü geliyor açıkçası. Yeni okuma hedefleri ve kitap listeleri hazırlamak "okuma" eylemini bir zorunluluğa dönüştürüyor ve bence tüm sihrini kaybetmesine neden oluyor. En güzel fikirler hep zihnen ve ruhen özgür hissettiğimiz anlarda gelmiyor mu?
İşte tam da bu yüzden bu hafta biraz okuma alışkanlıklarımıza değinerek bu keyifli eylemi bir görev kalıbından çıkartmaya çalışacağım çünkü önemli olan okumak zorunda hissettiğimiz kitap isimleri veya okuduklarımızın sayısı değil, kaç tanesinin bize gerçekten dokunduğu... Bence bu yıl hedeflerimizdeki tüm kitap ve yazarları bir kenara ayıralım, gerçekten okuduğumuz, okurken içimizde bir şeylerin kıpırdandığı hissettiğimiz o anlara odaklanalım.
1Kitap1Mekan’ın okumaya ve keşfetmeye devam ettiği ücretsiz sayısını okuyorsunuz. Aylık olan bu sayıları ücretsiz takip etmeye devam edebilirsiniz. Ayın 3. ve 4. cumartesi günleriyse 1Kitap1Mekan’ın bu sayı gibi özel sayılarında çağdaş edebiyattan eserler arasında yelken açan kitap incelemeleri ve düşünce yazıları, yayınevi, editör ve çevirmenlerle kitaplar hakkında detaylı, keyifli sohbetler bulabilirsiniz. 1Kitap1Mekan’ın tüm özel sayıları Aposto Premium’da.
İşte 2022 yılında okuyup, fazlasıyla etkilendiklerimden küçük bir seçki!
- Rebecca Tamas, Ucubeler
- Brenda Lozano, İdeal Defter
- Francine Prose, Bir Yazar Gibi Okumak
- Tersi ve Yüzü, Albert Camus
- Melisa Kesmez, Küçük Yuvarlak Taşlar
- Albert Cossery, Dilenciler ve Kibarlar
- Selçuk Baran, Bozkır Çiçekleri
- Kendini Keşfet, Herman Hesse
- Maggie Nelson, Argonautlar
- Patrick Modiano, Hüzünlü Ev
- Magda Szabo, Katalin Sokağı
- Louis Lavalle, Söz ve Yazı
- İsmail Kadere, Rüyalar Sarayı
- Annie Ernaux, Babamın Yeri
- Anne Dufourmantelle, Riske Övgü
• Hiçbir şeyi okumak zorunda değiliz.
Biraz yakın çevremde gözlemlediklerimden biraz da her gün DM'den gelen sorulardan yola çıkarak "okuma"yı bir alışkanlık hâline getiremeyip, çevresindekiler okurken okumadığı için suçluluk duyanlara bu ilk maddeyi atfetmek istedim. Okumak bir zorunluluk değil, bir alışkanlık. Öğrenmek, kültürlü olmak, gündemi takip etmek için değil, her şeyden önce ruhumuza iyi geldiği için okumalıyız. Ancak böyle olduğunda okumak gerçekten içselleştirebildiğimiz bir hâl alır ve hayatımızın merkezine yerleşir. Eğer sadece "okudum" demek için okuyorsanız boş verin çünkü bir zorunluluk gibi hissettirmemeli, eğer böyle hissettiriyorsa gerçek bir okuma yapmıyor olabilirsiniz.
• Önemli olan okuduğumuz kitapların sayısı değil, bize hissettirdikleri.
Geçtiğimiz yılı bitirene kadar kendime her ay için uzun uzun kitap listeleri hazırlardım, bazı ayların çok yoğun bazılarının ise çok durgun geçeceğini hesaba katmadan elimdekileri bitirmeye çalışır, listemi bitiremediysem kendime kızardım. Aldığım kitapları bir an önce bitirmek tek hedefimdi. Aralık ayı benim için atölye kapanışına denk geldiği için o kadar yoğun geçti ki 6 kitaplık listeden sadece 1 kitap okuyabildim ama o bir kitap belki içinde aceleyle okunan ve içselleştirilmeyen onlarca kitaptan daha doluydu. Üzerine düşündüm, saatlerce araştırdım, yazdım ve yepyeni alanlara yöneldim. Fazlasıyla doyurucu bir okuma, okuyup kenara konan kitap sayısından çok daha önemliymiş, bunu anladım.
• Okuduğunuz kitabın derinine inebilmek.
Benim için yeni yılda kazanmak istediğim okuma alışkanlıklarının başında geliyor bu madde. Günümüz dünyasında belki de en önemli şey: zaman. Zaman harcadığımız her şey gün geçtikçe gözümde daha da değerleniyor çünkü yaşam düzenimizde zamanın eş anlamlısı fedakârlığa denk geliyor. İstediğimiz aktivitelere veya kişilere zaman ayırabilmek için daha az önemli olanları eleyerek, bazen vazgeçerek fedakârlık yapıyoruz.
Benim için okumaya zaman ayırmak böyle bir şey, gece yatağa girmeden ayıracağım o bir saatlik zaman dilimi için belki gün içinde birçok şeyi feda ediyorum. Böyle olunca da o okuma anı benim için daha da değerli oluyor ve itiraf etmeliyim ki okuduklarıma karşı beklentim de artıyor, edebi açıdan doymayı, cümlelerin içime işlemesini istiyorum. Bunların yerine gelebilmesi için bir okur olarak benim de üzerime düşenleri yapmam gerekiyor tabii.
Bir kitabı elime aldığımda önce kısaca yazarın hayatını araştırıyorum, kitapla aramdaki bazı boşlukları yazarın hayatındaki noktalar dolduruyor. (Her metnin içinde kurmaca da olsa gerçeklerin, yazan kişinin başından geçenlerin bir etkisi olduğuna inanıyorum.) Biraz da çevirmeni araştırdıktan sonra kitapla beraber başladığımız bu yolculuğun daha ilgi çekici olması için kitabın içindeki yerleri, referansları, kişileri, etkilendiği akım/fikri araştırıyorum. Bir kitabı bu kadar farklı açıdan okuduğunuzda sonrasında üzerine düşünmemek imkânsız oluyor!
• Kitaplarınızı kişiselleştirin.
Oldum olası kişiselleştirilmiş ürünlere karşı bir zaafım vardır. Sanırım başkalarıyla ortak duygular paylaşmak bu, bazen sadece baş harfim olsa da iyi hissettiriyor. Kitap okurken de bu hissi yakalamaya çalışıyorum ve o an okuduğum kitabı bir deftere çeviriyorum (tam da bu yüzden kitap ödünç vermeyi hiç sevmiyorum). Okuduğum kitapla o yakın bağı kurmak, cümlelerin altını çizmek, yazara sorular sorabilmek, anlatılan durumlarla ilgili duygularımı paylaşmak okur-yazar ilişkisinin özünü de göstermiş oluyor aslında. Her okuma deneyimi kişiseldir. Yaşadığımız duygu durumlarına göre okuduklarımızı algılama biçimimiz de şekilledir ve değişir. O yüzden geri dönüp baktığımda bende etki bırakan kitapların köşesinde hep kendimden notlar buluyorum. Lozano'nun İdeal Defter'i bu anlattıklarımın somut bir örneği niteliğinde aslında.
Bu sabah ilginç bir şey okudum. Taksinin içinden, ezoterik bir dükkanın camında yazan cümleyi okudum: "Aşk ideal olanın gerçeğe dönüşmesini sağlar." O camla tartışıyorum: Aşk ideal olanın gerçeğe dönüşmesini sağlamaz, tam tersine, gerçeklik bizi ideallere sürükler. Ne zıtlık var ne de karşıtlık.
Bu paragrafı işaretlemiştim çünkü ben de okuduğum kitaplarla tartışmayı, bazen orada yazılanları çürütmeyi, bazen onlara başka sonlar hayal etmeyi seviyorum. O yüzden naçizane bir okuma önerisi olsun bu madde, okurken bir yandan da yazmaktan çekinmeyin.
• Okuduğumuzu tartışmak.
Bu zamana kadar yaptığım birçok kitap atölyesinde ve kulübünde ilk sorduğum soru "neden katıldınız?" oluyor ve aldığım cevapların çoğu bu kulüpleri okuma alışkanlığı kazanabilmenin bir yolu olarak görmek üzerine... Bence okuduklarımızı tartışabilecek bir platformda bulunmak istememizin asıl sebebi, okunan kitapla beraber bir noktada hayata da çok yönlü bakabilmeyi öğrenmek. Ben genelde tematik okumalara yönelmeyi seçerim, herkesin kitap zevki çok farklı olduğu için seçilen kitabın herkesi aynı oranda mutlu etmesi de imkânsız oluyor. Bu atölyeleri hazırlamama daha önce katıldığım kitap kulüplerinden tatminsiz ayrılmam oldukça etkili oldu, ben o kitabın karakterlerinin hatalarını tartışmak yerine böyle bir konunun neden bu şekilde ele alındığıyla ilgilenmeyi seviyorum. O yüzden iki önceki maddeyi uygulayıp moderatörlük yaptığım kulüplerde akımı, yazarı, dönemi, irdelenecek alt başlıkları ortaya atıp beraberce onların üzerine konuşmayı seviyorum. Kitap okurken hepimizin odaklandığı nokta o kadar farklı oluyor ki, sonrasında bir araya geldiğimizde bu farklılıkları konuşmak bize çok şey katıyor. Günlük hayatta başkalarının bakış açısına ne kadar ön yargılı olursak olalım beraber okuduğumuzda bu fikirler bizim için bir ilham kaynağı oluyor. O yüzden belki yeni yılda aynı noktaya farklı açılardan bakmak isteyeceğiniz bir toplulukta yer almak isteyebilirsiniz, inanın iyi geliyor.
* Bahsettiğim kitap kulübümün detaylarına buradan ulaşabilirsiniz.
• Kitapların doğrusu yanlışı olmaz ki.
Eğer yeni yılla beraber okuma alışkanlıklarınızda da bir yenilik yapmak istiyorsanız lütfen kitapları doğru anlama kaygınızı bir kenara bırakın çünkü okuduklarımızın doğrusu yanlışı yoktur, bize dokunanı veya uymayanı vardır. Hepimiz okuduğumuz kitapları beğenmek, anlamak hatta yazarla aynı düşünmek zorunda değiliz, böyle hissettiğinizde de dile getirmekten çekinmeyin.
Okumaktan öte okuduğunu anlayabilmek çok kişisel bir mesele, algılama biçimlerimiz ne kadar farklıysa okuduklarımızdan çıkarımlarımızda farklı o yüzden okurken sıkıldığınızda, kitaba sarılamadığınızda, yazarla aynı düşüncelere sahip olmadığınızda kendinizi suçlamayın önemli olan istediğiniz kitabı bulmak kadar neleri istemediğinizi de bilebilmek. O yüzden bir kitabı okuyup, biraz araştırıp hâlâ anlamadığınızı düşünüyorsanız kendinizi suçlayıp moral bozmaktan vazgeçin bunun tek bir açıklaması vardır: ruhen yanlış zamanda okuyorsunuzdur!
Belki bu yıl kitaplarla kurduğunuz ilişkiyi gözden geçirip, tıpkı yaşımız ilerledikçe hayatımızda da yaptığımız gibi biraz eleyip daha derin bağlar kurabilirsiniz!
