📖 Piccolo Radyo'da Arda Erel, 10 yaşındaki Arya'dan 3 kitap

Yeryüzünün incittiği tüm çocuklara ve kendime.

Radyo Piccolo'nun beşinci konuğu yazar, okur, kitapsever ve romancı Arda Erel! Akran zorbalığıyla boğuştun mu hiç? Ben kuir bir çocuk olarak boğuştum, hem de çok çaktırmadan. O yüzden yukarıda yaptığım alıntının kıymeti kocaman—o cümle, Arda'nın 5 Temmuz 2022'de çıkan Annemin Bilmediği Her Şey'inin girişinde geçiyor.

Kimlik meselelerine giriyoruz bugün. Yazarın son çıkan romanıyla başlıyor serüven ve oradan hafızanın çocuklukla ilişkililiğini irdeliyoruz, konu kitap okuma zorbalığına geliyor ve konuyu Çocuk ve Genç Yetişkin Edebiyatı'ndaki çok kirliliğe karşı sansürü irdeliyoruz. O yüzden ben olsam Arda'yla kaydettiğimiz bölümü kesin dinlerdim.

📻 Radyo Piccolo #5: Arda Erel ve Alara Demirel
 🧷 Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Okulda görülen baskı: "Kitap okumalıyız!" 

Yetişkinler neden çocukların ne okuyacağına karışıyor? Belki bu tahakküm alanı son bulsa kitap okuma alışkanlığını rahat kazanacağız. Çocukların ne düşüneceğine karışma isteği elbette oldukça politik. Sürekli bir yönlendirme var! Hangi türe eğilim duyduğumuzu kendi yolculuğumuzda öğrenebiliyoruz. Bu yüzden elbette bu keşif hâli çok kıymetli; yönlendirmeler, kitaplarla olan bağımızın arasına giriyor gibi.

Entelektüel ilgilerimizin serbest bırakıldığında kişinin kendi kendine yönleneceğini düşünüyorum. Kitap okuma zorbalığı yaşıyoruz bu iklimde. (...) Ben ergen bir çocuğun kendi kitabını bulması gerektiğini düşünüyorum. Birinin tavsiyesiyle okumak da çok güzel bir şey tabii. Ama bir çocuk kendi seçtiğini okuyabilmeli ve kendi beğenisini oluşturabilmeli.

Arda, ilgimizi çeken janra yaşsız bir yerden bakıyor ve bir gün kitapçı açtığı noktada seçeceği kitapları ve yazarları da o gözden seçiyor:

❤️‍🔥 Kalp Çarpıntısı — Alice Oseman
📓 Kız, Kadın, Öteki — Bernardine Evaristo
👁 Babamı Kim Öldürdü — Édouard Louis
🫀 Küçük İskender
🪡 James Baldwin

🎧🎶 Nereden dinleyebilirsin?: Aposto mobil uygulaması, yepyeni bir dijital gazete ve dergi deneyimi için yayında. Arda Erel'le kaydettiğimiz beşinci bölümü dinlemek için uygulamayı buradan indirebilirsin. Sonrasında sayıyı ziyaret etmen yeterli.

Arya, 10 yaşında. Bu yıl 5. sınıfa geçti. Yakında yaz tatili bitecek. Kitap okumaktan çok kendi karakterlerini yaratmayı seviyor ama okumayı sevdiği birkaç tanesini bizimle paylaşmayı kabul edecek kadar da birikimi var. Büyüyünce ne olmak istediği sorulunca cevabı şu: 

Ben mi? Moda tasarımcısı ya da psikolog olacağım. Ama büyük ihtimalle moda tasarımcısı olurum.

🌙 Farklı olmanın gücünü gösteren kitap: Isadora Moon Okula Gidiyor

• Yayınevi: Epsilon
• Yazar: Harriet Muncaster

🌈 Arya neden öneriyor?: Yarı vampir yarı peri bir kız çocuğunun hikâyesini anlatan kitap, karakterin sihirli olmasıyla "eğlenceli" sıfatıyla betimlenmeye hak kazanıyor. "Neşe veriyor," diyor Arya, kitaptan bahsederken. Çizimleri çok şirin gözüktüğü için de övgüyü hak ediyor—kitapta çok fazla pembe kullanılmış! Ayrıca simli kısımlar da kapakta insanın gözünü yakalıyor. Peri okulu veya vampir okulu arasında bırakan seri, Pembe Tavşan'la Arya'nın kalbini çalmış. "Vampir misin peri misin?" testinde ne çıkacağını merak ediyorsan seriye dalabilirsin. 

Ailesi çok çılgın, kampa falan gidiyorlar. Ayrıca Isadora her şeyi yapabiliyor ve farklı olmak iyi bir şeymiş gibi hissettiriyor.

🧷 İllüstrasyon: Harriet Muncaster

 🏰 Hayal gücünü yükselten kitap: Ters Yüz Şatosu

• Yayınevi: İthaki Çocuk
• Yazar: David Henry Wilson

🌈 Arya neden öneriyor?: Lorina, Siyah Tavşan'la tanıştıktan sonra şatonun içindeki bencil insanlarla da karşılaşınca baya şaşırıyor—bu durumdan önce oradaki insanların iyi kalpli olduklarından oldukça emin zira. Siyah Tavşan da, mesela, Lorina'ya içerideki insanların "iyi" çıkacağını, dışarıdakilerin onu yiyebileceğini söylüyor. 

Akabinde öğreniyoruz ki içeride her şeyi yiyen bir domuz var. Lorina yardım istiyor dışarıdaki insanlar için. "Halk"ın desteğe ihtiyacı var; hâlbuki içeridekilerin meşguliyetinin sebebi o sırada yemek yiyor olmaları.

Lorina, yardım istemeye devam ediyor—başka yerlerden, elbette. "Bu kitapta çok fazla domuz var!" diyor Arya, sonra kendi kendine Paragöz Domuz ismini verdiği bir domuzun şiirinden bahsediyor:

Vergi orada,
Vergiler burada,
Benim vergim var,
Giydiğin donda.
Okuduğun her şeyde,
Boğazından geçen her lokmada,
Kazandığın her şeyde ve ihtiyacın olanda.

Yazarın hayal gücünün genişliğini sevdiğini ekliyor Arya, "Kafasında karakterleri çok iyi yaratmış," diyor. "Kitabın içindekiler çok güzel!"

🧷 İllüstrasyon: Chris Riddell

🥫 Sana arkadaş gibi yaklaştığı için okuyasını getiren kitap: Konrad ya da Konserve Kutusundan Çıkan Çocuk

• Yayınevi: Günışığı Kitaplığı
• Yazar: Christine Nöstlinger

🌈 Arya neden öneriyor?: "Kullanılan cümleler bana komik geliyor, komedi kitabı gibi bir şey," diyerek cümleye giriyor Arya. "Değişik bir şey var bu kitapta."

Zaten sallanan sandalyeler sallanmak içindir.

Mesela Bayan Bartolotti'nin annesi, o küçükken hep "Yavrucuğum," kelimesini kullanıyormuş. O da bir süre sonra kendi iç sesinin böyle konuşmaya başladığını fark etmiş. Bu Arya'nın kitapla ilgili aklına ilk gelen detaylardan. "Cümleleri hoşuma gidiyor işte," diye kitabı getiriyor yanıma. "Uzun uzun, birbirine güzel bağlanıyor. Kafiyeli oluyorlar."