Spektrum'dan herkese merhaba,
Koordinasyon eksiklikleri ve yönetim hataları sebebiyle felakete dönüşen deprem afeti, kentleşme, doğal afetlere hazırlık ve afet sonrası yönetim politikalarının kıymetini yeniden hatırlattı.
Bu sayıda, ortak adayının Kemal Kılıçdaroğlu olduğunu duyuran Millet İttifakı’nın hükümet programı niteliği taşıyan Ortak Politikalar Mutabakat Metni’nde bu konularla ilgili verdiği sözleri özetledim.
Programı okur ve özetlerken, depremin yarattığı yıkımın gözler önüne serdiği kentleşme ve afet yönetimi hatalarının Millet İttifakı tarafından depremden çok önce tespit edildiğini ve çözüm önerilerinin çoktan geliştirildiğini fark ettim.
Seçimin sonucundan bağımsız olarak dilerim ki bu programdaki politikalar hayata geçirilir. Kentlerimiz sağlıklı, güvenli, erişilebilir, yeşil ve huzurlu olur. Engellenemez doğal afetlerin büyük felaketlere dönüşmesi engellenir.
- Dinlemeyi unutmayın: Boğaziçi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mine Eder ile deprem felaketine uzanan yoldaki ekonomik ve politik olayları, dönüm noktalarını konuştuk. Depremin ekonomi politiği başlıklı bölümü buradan dinleyebilirsiniz.
- Bizi Twitter ve Instagram'dan da takip edebilirsiniz.
Önümüzdeki sayıda görüşmek dileğiyle,
Bartu Özden
Millet İttifakı'nın kentleşme ve afet yönetimi politikaları
Ortak Politikalar Mutabakat Metni, kentleşme ve afet yönetimi konularında ne söylüyor?

Kentleşme
Şehircilik ve Afet Yönetimi Bakanlığı’nın kurulacağını açıklayan Millet İttifakı, “bilgi-iletişim teknolojileri ve akıllı uygulamalarla hayatı kolaylaştıran, refah düzeyi yüksek, sürdürülebilirlik ilkelerine uygun, tarihsel zenginliğini koruyan, turizm, tarım, lojistik, teknoloji ve sanayi sektörlerinde uluslararası kentlerle rekabet edebilecek, afetlere dayanıklı, güvenli, katılımcı, doğaya saygılı, gelecek nesillere gönül rahatlığı ile bırakabileceğimiz ve sağlıklı, mutlu ve marka şehirler” inşa etme sözü veriyor.
Şehirlerin kısa vadeli kişisel ranta değil, uzun vadeli planlanacağını, şehirleşme ve yapılaşma mevzuatlarının sadeleştirilerek vatandaşlar üzerindeki idari ve mali yüklerin azaltılacağını ifade eden muhalefet ittifakı, kentsel konumlandırmanın veriye dayalı yapılacağını söylüyor.
Dahası, “kente karşı işlenen suçlar” kavramının hukukun bir parçası olması için çalışılacağı, tüm yapıların blok zinciri mimarisindeki “Kentsel Kayıt Platformu’na” kaydedileceği belirtiliyor. Kenti etkileyen büyük ölçekli yapılaşmaların kararının sosyal etki değerlendirme raporu ile alınacağı, mahalle kültürünün ve geleneksel mimari kültürün ve komşuluk ilişkilerinin korunduğu bir yaklaşımın benimseneceği ifade ediliyor.

Kentlerin kültürel ve tarihi mirasına uyumlu şekilde yapılaşması için rehberler hazırlanmasından, ulusal akıllı kentler programı uygulanmasından, toplu ulaşımın teşvik edilmesinden, yürüyüş ve bisiklet yollarının yaygınlaştırılmasından bahsediliyor. 15 dakikalık kent/kendine yeten semt modelini özel desteklerle geliştirme vaadinde bulunuluyor. Şehirlerin sosyal kapsayıcılığının artacağı ifade ediliyor.

Millet İttifakı, kentsel dönüşümü hızlandırmak için kentsel dönüşüm alanında yaşayanlara inşaat süresi boyunca ikame konut, ofis ve dükkan alanı belirlenmesinin, temelli taşınmak yeni yer seçenekleri sunulmasının ve taşınma giderlerine destek verilmesinin sözünü veriyor.
İmar planı yapma konusunda yetki dağınıklığı olduğu tespitini yapan Millet İttifakı, imar planlarını mahalli idarelerin yapması, merkezi yönetimin ise bu planları denetlemesi, hem merkezi hem de yerel yönetimlerin imar planı çalışmalarında ilgili tüm paydaşlara danışarak hareket etmesi anlayışıyla bu dağınıklığa son verilmesini öngörüyor. İmar planı değişikliklerinin parsel bazlı değil, bölge bazlı hale getirilmesini, bölgede yaşayanların büyük kısmını etkileyecek projelerin halk oylamasına sunulmasını planlıyor. Ucuz ve kaliteli konut projeleriyle barınma sorununa insan odaklı çözüm üretileceği belirtiliyor.
Rant veya yerel yönetimlere gelir sağlama amacı taşıyan imar planı değişikliklerinin ve emsal artışlarının son bulacağını belirten Millet İttifakı, tüm illerin çevre düzeni planları kapsamına alınacağını vadediyor. Programda imar planlarında cem evlerine mekan ayrılacağı da ifade ediliyor.
Heyelan, sel, tsunami gibi tehlikelere maruz alanlarda farklı kısıtlamalar uygulanması, afet yönetimini etkisizleştiren imar aflarına son verileceği sözü veriliyor.
Millet İttifakı, kişi başına düşen yeşil alan miktarını en az iki katına çıkarma vaadinde bulunurken, ihtiyaçlara uygun kent meydanları inşa edileceğini, altyapı planlamasının da kentsel gelişmeden önce planlanacağını söylüyor.

Afet yönetimi
Millet İttifakı, afet yönetimi programının yeni kurulacak Şehircilik ve Afet Yönetimi Bakanlığı tarafından yürütüleceği, afetler ile ilgili tüm mevzuatların bilimsel raporlar doğrultusunda yeniden düzenleneceği, tüm kurumların yeniden yapılandırılacağı sözünü veriyor.
AFAD’a itibarını geri kazandırmaktan bahseden muhalefet ittifakı, kurumun İçişleri Bakanlığı bünyesinden çıkarılacağını ifade ediyor. Afet yönetimine katkı sağlayacak kurumlar arasındaki koordinasyonların geliştirileceği, afet riskini azaltacak planların yerel yönetimlerle birlikte yapılacağı sözü veriliyor.
İttifak, afete ve afet yönetimine dair, bütçe dahil tüm bilgileri halkın erişimine açma vaadinde bulunurken afet vergilerinin amaç doğrultusunda kullanılacağını ifade ediyor. Fay hattı üzerindeki yerleşim yerlerinin yapı stoku risk analizinin tamamlanması, riskli binaların hızla güçlendirilmesi, deprem riski taşıyan bölgelerin zemin etüt sonuçlarına göre imar planlarının revize edilmesi, deprem toplanma alanlarının imara açılmasının engellenmesi, kamusal alanların afetlerde kullanılabilecek hale getirilmesi sözleri veriliyor. Tarihi ve kültürel mirasın afetlere karşı korunmasına da özel önem atfediliyor.

Ulusal dijital afet yönetimi stratejisinin temelinde erken uyarı ve etkin müdahale yöntemlerinin yer alacağı ifade edilirken afete müdahale amacıyla çalışan sivil toplum kuruluşlarının verimliliklerinin ve afete müdahale konusunda eğitimli personel sayısının artırılmasından, itfaiye ekiplerinin teknik kapasitelerinin geliştirilmesinden bahsediliyor. Afet sonrası hak sahipliği kavramının da yeniden düzenleneceği, evleri oturulamaz hale gelen vatandaşları barınma imkanları ve kira yardımları sağlanacağı belirtiliyor.

Afetlere sebebiyet veren suçlara caydırıcı cezalar getirilmesi öngörülürken ilgili bölümlerin akademik müfredatına deprem mühendisliği eğitimi eklenmesinden, okul öncesi çağından itibaren afet bilinci eğitimi verilmesinden, afet durumlarında medyanın doğru ve sürekli bilgiye erişmesinin sağlanmasından bahsediliyor.




