PİYASALARDA BUGÜN
GÜNDEM
EKONOMİ
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
İŞ DÜNYASI & FİNANS
POLİTİKA
TEKNOLOJİ & GİRİŞİM
GÜNÜN HİKAYESİ
GÜNÜN ÖNERİLERİ

📮 Serap benzetmesi, borçluluk psikolojisi

Hamas sözcüsü, Netanyahu'nun Şifa Hastanesi'nde Hamas güçlerini aramasının "bir serabın peşinden gitmeye benzediğini" söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan "İsrail-Filistin savaşını bir borçluluk psikolojisi içinde değerlendirmemek gerekir" dedi.
20 Kasım - Siemens
Siemens ile birlikte

Her yudumda yeni bir yolculuk: Siemens EQ700 Tam Otomatik Kahve Makinesi

Siemens EQ700 Tam Otomatik Kahve Makinesi Damak tadınızı ve kahve zevkinizi yanınıza aldıysanız Siemens EQ700 Tam Otomatik Kahve Makinesi ile dünyanın farklı lezzetlerini keşfedebileceğimiz bir yolculuğa çıkıyoruz. Neler var? coffeeWorld…

Daha fazlasını öğren →

Fotoğraf: AFP

Fotoğraf: AFP

Aposto Altı Otuz | 20 Kasım Pazartesi - Serap benzetmesi, borçluluk psikolojisi

Aposto Gündem

Aposto Altı Otuz | 20 Kasım Pazartesi - Serap benzetmesi, borçluluk psikolojisi

20 Kasım Pazartesi sabahından herkese günaydın. Hafta sonu ülke genelinde etkili olan sağanak ve fırtınanın (hatta yurdun belirli bölümlerinde karın) bugün de akşam saatlerine kadar etkili olması bekleniyor. Meteoroloji bugün, 15 il için turuncu, 16 il için ise sarı kodlu uyarı yaptı. Zorunlu olmadıkça dışarı çıkmamanızı, sıcak çay ve kahvelerinizle bu haftaya evde başlamanızı tavsiye ediyoruz.

  • Günün hikayesi: İşgücü ve üretimin farklı ülkelere kaydırılmasının ardından Çin'in ABD ile temasları, Batı şirketlerine seslenişi ve son dönemdeki kararların uluslararası ticarete etkileri.
  • Aposto Öneri Programı geri döndü: Aposto’yu severek takip ediyorsanız bizi arkadaşlarınızla paylaşarak Aposto logolu ürünler ve Aposto Üyelik planlarında özel indirimler kazanabilirsiniz. Detaylar bültenin sonunda.
  • Günün çalma listesi: Her zaman klasik, Jazz in the Rain

Mutlu haftalar, iyi okumalar!

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

PİYASALARDA BUGÜN

Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.

• BIST 100 endeksi haftayı toplamda %1,06 kazançla 7.853 puandan kapattı. Haftaya bir önceki haftanın olumsuz haber akışı nedeniyle negatif bir başlangıç yapan endeks, son işlem günlerinde gelen güçlü alımlarla birlikte haftayı kazançla tamamlamayı başardı.

  • Endekste aylık kazanç %0,14, yıl başından bu yana kazanç %42,55, bir yıllık kazanç ise %74,24 seviyesinde. 
  • Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından yayımlanan verilere göre 18 Kasım 2023 tarihi itibarıyla borsada pay bakiyeli yatırımcı sayısı yeniden 8,2 milyon kişi seviyesine ulaştı. Yatırımcı sayısındaki artışın son haftada gerçekleştirilen üç halka arz süreciyle ilgili olduğu değerlendiriliyor.
  • BIST 100 endeksinde 13-17 Kasım haftasında günlük ortalama işlem hacmi 2,4 milyar dolar seviyesine gerileyerek son 6 aylık dönemin en düşük seviyesinde gerçekleşti.
  • BIST 100 endeksine dahil şirket payları arasından 13-17 Kasım haftasının en çok kazandıranları sırasıyla %15,71 artışla Penta Teknoloji (PENTA), %10,45  artışla Türk Hava Yolları (THYAO) ve %10,25 artışla Emlak Konut GYO (EKGYO) payları oldu.

Deneyimli Analist Tuncay Turşucu, borsanın son durumu ile ilgili kaleme aldığı değerlendirme notunda, “Borsa endeksi için pozitif beklentilerimi koruyorum. Kısa vadede 7400 seviyesinin altına gerilemedik ve bu piyasadaki iştahın yüksek olduğunu gösteriyor. Bir süredir temkinli bir seyir izliyoruz ancak bu, Mayıs ayından bu yana %100 yükselen endeks için normal bir gelişme.” ifadelerini kullandı. 

• ABD borsaları bu hafta beklentinin altında gelen TÜFE ve ÜFE verilerinden faydalandı. S&P 500 haftayı totalde %2,44 kazançla 4.514 puandan tamamlarken, Dow Jones Industrial Average %2,01 artışla 34.947 puandan, Nasdaq Composite ise %2,76 artışla 14.125 puandan kapandı.

  • CME Fedwatch verilerine göre beklentinin altında gelen enflasyon verilerinin ardından Fed’in Aralık ayı toplantısında faizleri sabit bırakması ihtimali %100’e yakın seviyelerde fiyatlanmaya başlandı.
GÜNDEM

• TBMM Genel Kurulu bu hafta Salı günü "Aile ve Gençlik Fonu Kurulması Hakkında Kanun Teklifi"ni görüşecek. Ayrıca bu hafta Salı günü Dışişleri Bakanlığı'nın, Çarşamba günü Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın, Perşembe günü Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın, Cuma günü ise Cumhurbaşkanlığı'nın bütçesi görüşülecek. 2024 bütçesinin komisyon aşaması tamamlanacak. 

  • Kabine Toplantısı: Cumhurbaşkanlığı Kabinesi bu akşam toplanacak. Toplantının gündeminde ekonomi ve terörle mücadelenin yanı sıra İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları da yer alacak.

• İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları bu hafta da devam etti. Çatışmalarda 5 bini çocuk, 3 bin 330'ü kadın olmak üzere 12 bin 300 Gazzeli yaşamını yitirdi. Cuma günü Gazze'de tamamen kesilen iletişim hatları, telefonlar ve internet, dün itibarıyla kısmen yeniden çalışmaya başladı.

  • El Şifa ve iddia: Hafta boyu İsrail'in Gazze'nin en büyük hastanesi El Şifa'ya düzenlediği saldırıların ardından hastanenin kontrol altına alınması sonrası açıklama yapan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas'ın İsrailli rehineleri hastanede tuttuğuna yönelik "güçlü işaretler" bulduklarını ileri sürdü ve "Hastaneye girme nedenlerimizden biri buydu" dedi. DSÖ, Şifa Hastanesi'nin "ölüm bölgesi" hâline geldiğini söyledi.
  • Bir diğer iddia: Filistin Sağlık Bakanı Mai El Kaila, İsrail'in, El Şifa Hastanesi'nde Hamas karargahı bulunduğu yönündeki iddiaları destekleyecek bir kanıt sunmadığını belirterek "Hastaneler korunmalı ve görevlerini yapmalı. El Şifa Hastanesi günlerdir İsrail ablukası altında. Orada Hamas'ın bir karargahı varsa, bunu bize göstermek zorundalar" dedi.

  • "Serap" benzetmesi: Hamas'ın askerî kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın Sözcüsü Ebu Ubeyde, Netanyahu'nun Şifa Hastanesi'nde Hamas güçlerini aramasının "bir serabın peşinden gitmeye benzediğini" söyledi.
  • Uyarı: Gazze'nin güneyindeki en büyük kent olan Han Yunus'ta İsrail ordusu dağıttığı duyurularla Filistinlilere evlerini terk edip sığınaklara gitmeleri yönünde uyarıda bulundu. Cumartesi sabahı bu bölgeye düzenlenen hava saldırısında en az 26 kişi hayatını kaybetti.
  • Saldırı: İsrail'in Cuma günü Doğu Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya Cuma namazı için giden Filistinlileri kayda alan TRT Haber ekibine saldırdığı, polisin silah namlusuyla TRT Haber kamerasını kırdığı aktarıldı.
  • Gösteriler: Londra, Paris, Cenevre, Viyana, Berlin, Amsterdam gibi dünyanın birçok farklı şehrinde hafta sonu boyunca Filistin'e destek yürüyüşleri yapıldı. 
  • Rehine anlaşması: Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman el Sani, Hamas tarafından kaçırılan rehinelerin serbest bırakılmasına yönelik görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini, geriye "çok ufak" zorlukların kaldığını söyledi.

• RTÜK; FOX TV, Star, Show TV, TELE1, Halk TV, KRT ve Flash Haber'e yayın ihlalleri nedeniyle üst sınırdan idari para cezası verdi.

• İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Interpol'ün mavi bültenle aradığı uyuşturucu karteli yöneticilerinden Christijan Palic'in İstanbul Beşiktaş’ta yakalandığını duyurdu.

• Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink'i silahla vurarak öldüren Ogün Samast hakkında, 16 yıllık cezasının ardından tutuklu bulunduğu cezaevinden tahliye edilmesi sonrasında yeni bir iddianame hazırlandı. 

  • Detaylar: Samast'ın "silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek" suçundan 7 yıl 6 aydan 12 yıla kadar hapsi istendi. Samast'ın "Suça sürüklenen çocuk" olarak yer aldığı iddianame, İstanbul 2. Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderildi.
EKONOMİ

AA

• Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Avrupa Yatırım Bankası'ndan (EIB) deprem sonrasındaki dönem için 400 milyon avro finansman sağlanmasına ilişkin anlaşmanın imzalandığını belirterek, "Böylece bu yıl Kasım itibarıyla proje finansmanı amacıyla sağlanan dış kaynak miktarı 7,5 milyar dolara ulaştı" dedi.

• İşsizlik, üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre 0,5 puan azalarak %9,2 seviyesinde kaydedildi. TÜİK verilerine göre üçüncü çeyrekte işsiz sayısı 161 bin azalırken genç işsizliği %17,1, geniş tanımlı işsizlik oranı da %22,5 oldu.

• Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 348,2 seviyesine gerileyerek yaklaşık 3 yılın ardından ilk kez 350 baz puanın altına indi. 

  • Bir adım geriden: Mayıs ayında düzenlenen seçimlerde 700 baz puanın üzerine çıkan CDS, Ekim 2022'den bu yana en yüksek seviyesini görmüştü.

• TCMB'nin piyasa katılımcıları anketinde 12 ay sonrasına yönelik enflasyon beklentisi 1,34 puanlık düşüşle %43,94'e gerilerken cari yıl sonu tüketici enflasyonu beklentisi de 0,78 puanlık düşüşle %67,23'e geriledi. Katılımcıların yıl sonu dolar/TL beklentisi ise 30,05'ten 30,00'a düştü.

• Ipsos'un dünya çapında 29 ülkede yaptığı ve katılımcılara "ülkelerinde en çok endişe duydukları 3 konuyu" sorduğu araştırmada Türkiye, %55 ile enflasyona ilişkin en yüksek endişe taşıyan 5'inci ülke oldu. Katılımcıların %87’si Türkiye’nin en önemli sorununun ekonomi olduğunu belirtti.

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Her yudumda yeni bir yolculuk: Siemens EQ700 Tam Otomatik Kahve Makinesi

Siemens EQ700 Tam Otomatik Kahve Makinesi

Siemens EQ700 Tam Otomatik Kahve Makinesi

Damak tadınızı ve kahve zevkinizi yanınıza aldıysanız Siemens EQ700 Tam Otomatik Kahve Makinesi ile dünyanın farklı lezzetlerini keşfedebileceğimiz bir yolculuğa çıkıyoruz. 

Neler var?

  • coffeeWorld menüsünün 10 farklı ülkeden sunduğu 21 farklı kahve çeşidiyle kahve keyfinize renk katan Siemens EQ700, tek dokunuşla dünya tatlarını fincanınıza taşıyor. 
  • Hem dünyayı bir kahve uzağınıza getiriyor hem de bir o kadar pratik bir kullanım sunuyor. Tam dokunmatik iSelect ekranı, menüye kolayca göz atmanızı sağlarken dilediğiniz kahveyi tam da istediğiniz şekilde yapmanızı mümkün kılıyor. 
  • aromaSelect özelliği hafif, dengeli veya belirgin aroma yoğunluğu arasında tercihlerinize yanıt verirken sizin zevkiniz için sizin seçiminizle kahveler hazırlıyor.  

Dahası: Siemens EQ700 çok akıllı, çok kolay. Home Connect uygulaması sayesinde güne taze demlenmiş kahve kokusuyla başlayabilir, WiFi özelliğiyle dilediğiniz yerden kahve makinenizi çalıştırabilirsiniz.

Yenilikçi fonksiyonlarla küresel tatları keşfetmek için Siemens EQ700’ü buradan inceleyebilirsiniz. Sırada neresi var? #DünyaBiKahveUzağında #SiemensEvAletleri

İŞ DÜNYASI & FİNANS

TOGG

• Elektrikli otomobillerin ÖTV matrahında düzenlemeye gidildi. Buna göre, %10 ÖTV oranına tabi olan otomobiller için esas alınan matrah eşiği 1 milyon 250 bin liradan 1 milyon 450 bin liraya çıkarıldı. Diğer dilimlerde ise matrahlar aynı kaldı. 

• Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Ergun, son 3 yılda 139 şirketin halka arzıyla 107 milyar lira kaynak sağlandığını belirtti. Ergun, borsada 8 milyon yatırımcıya ulaştıklarını belirterek Türkiye’nin onda birinin borsa yatırımcısı olduğunu söyledi. Bu oran birkaç yıl önce %1 civarındaydı.

  • Ek olarak: SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül, borsada işlem gören şirket sayısının 529, toplam piyasa değerinin de yaklaşık 11 trilyon liraya ulaştığını bildirdi.

• Ekos Teknoloji ve Elektrik A.Ş. halka arzında, 15-16 Kasım tarihlerinde 1 lira nominal değerli pay için 12,77 liradan talep toplandı. Deniz Yatırım'dan KAP'a yapılan açıklamaya göre, halka arzda sermaye artışı yoluyla halka arz edilen 60 milyon lira nominal değerli payların tamamı satıldı ve toplam halka arz büyüklüğü 766,2 milyon lira oldu.

• Dünyanın en büyük üçüncü konteyner hattı CMA CGM'nin patronu Rodolphe Saade, pandemi döneminde sipariş edilen yeni gemilerin 2024 yılında hizmete girmesiyle sektörün dalgalı bir döneme gireceği uyarısında bulundu.

POLİTİKA

• Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cuma günü Almanya'yı ziyaret etti. Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ve Almanya Şansölyesi Olaf Scholz ile görüşen Erdoğan, görüşme öncesi Scholz ile ortak basın açıklaması yaptı. Scholz, İsrail’in kendini savunma hakkını vurgularken Erdoğan, Gazze’deki sivil ölümlerine karşı uluslararası toplumun harekete geçmesi gerektiğini vurguladı.

  • Erdoğan: Cumhurbaşkanı Erdoğan "İsrail-Filistin savaşını bir borçluluk psikolojisi içinde değerlendirmemek gerekir. Bizim İsrail’e borcumuz yok. Borçlu olsak bu kadar rahat konuşamazdık. Borçlu olanlar rahat konuşamıyor. Almanya bir taraftan, Türkiye diğer taraftan tutarak insani ateşkesi birlikte sağlayabilir" dedi. 
  • Scholz: Scholz ise konuşmasında "Her hayat eşit önemdedir. Filistin halkının acılarını görüyoruz. Bizim İsrail'le dayanışmamız hiçbir şekilde tartışmaya açık değildir. İsrail’in varoluş hakkı kırmızı çizgimizdir. İsrail’in kendini savunma hakkı vardır" dedi.
  • Editörün önerisi: Erdoğan ve Scholz görüşmesinin ardından eleştiriler ve değerlendirmeleri derleyen BBC Türkçe, uzlaşılan 5 konuyu aktarıyor. 

• Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türkiye'nin 40 Eurofighter savaş jeti satın almak için Birleşik Krallık ve İspanya ile görüştüğünü, ancak Almanya'nın satın almaya karşı çıktığını söyledi. Güler, İspanya ve Birleşik Krallık'ın Almanya'yı ikna etmeye çalıştığını belirtti. 

• AK Parti Genel Sekreteri Fatih Şahin, Cumhurbaşkanı seçimi için aranan "50+1" şartının "Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi"nin olmazsa olmaz unsuru olmadığını savundu.

  • Ne dedi? Şahin, "En çok oyu alan adayın seçilmesi, seçim yarışının daha rekabetçi, organik, baskılardan ve sunilikten uzak gerçekleşmesini sağlayacak, sonuçları itibarıyla daha sağlıklı ve ülkemizin menfaatine olacaktır" dedi.

• ABD Başkanı Joe Biden, federal hükümetin kapanmasını önleyecek geçici bütçe tasarısını onayladı. Hükümetin kapanmasını önleyen 2'nci geçici bütçe; Enerji, Tarım, Ulaştırma, Konut ve Kentsel Gelişim gibi bakanlıklara 19 Ocak'a, Pentagon'un da aralarında bulunduğu hükümetin geri kalanına ise 2 Şubat'a kadar finansman sağlanmasını öngörüyor.

• Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Azerbaycan ile bir barış anlaşması için temel ilkelerde anlaştıklarını fakat “hâlâ tamamen farklı diplomatik dillerden konuştuklarını” söyledi. 

• Fransa'da Senatör Joel Guerriau, bir kadın milletvekiline cinsel saldırı amacıyla ilaç verdiği şüphesiyle gözaltına alındı. Şikayeti üzerine yapılan kontrollerde kadının kanında uyuşturucu tespit edildiği, senatörün de evinde aynı uyuşturucunun ele geçirildiği aktarıldı.

• Macaristan hükümeti, vatandaşlarına gönderdiği ankette, Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne (AB) üyeliği ve birliğin bu ülkeye daha fazla mali yardım yapması konusunda görüşlerini sordu. Ülkedeki siyasi yorumcular bu anketi Başbakan Viktor Orban’ın "siyasi popülaritesini artırmak için yeni bir hamle" olarak değerlendirdi.

• Arjantin'de Pazar günü ikinci turu gerçekleşen ve başa baş geçtiği ifade edilen seçimlerde, Peronist aday Ekonomi Bakanı Sergio Massa ile liberteryen-popülist aday Javier Milei devlet başkanlığı için yarıştı. 

  • Öte yandan: Arjantin'de sandık çıkışı anketler yasak olduğundan, bu bültenin hazırlandığı saatlerde henüz resmî olmasa da sonuçlar açıklanmış değil.
TEKNOLOJİ & GİRİŞİM

• Yönetim Kurulu kararı ile görevden alınan OpenAI CEO'su ve kurucu ortağı Sam Altman'ın şirketteki CEO'luk görevine geri döneceği öne sürüldü. Sam Altman'a yakın bir kaynak, geri dönüş için yönetim kurulunun prensipte anlaştığını belirtti.

  • Ne olmuştu? "Samimi olmadığı ve şirketi yönetmekteki yetkinliğine güven kalmadığı" gerekçesiyle Altman'ın görevden alınmasının ardından aralarında Microsoft'un da bulunduğu yatırımcıların, Altman'ın geri dönmesi için şirkete baskı yaptığı; çalışanların ise Altman'ın ayrılışından memnun olmadığı bildirilmişti.
  • Perspektif: Altman'ın, görevden alınmasından saatler sonra istifa eden OpenAI başkanı ve eski yönetim kurulu başkanı Greg Brockman ile yeni bir şirket kurmak için yakın çevreleri ve yatırımcılarla görüşmeye başladığı konuşuluyor. Altman'ın yeni bir şirket kurmaya karar vermesi hâlinde OpenAI çalışanlarının da Altman'ı takip edebileceği yorumları yapılıyor.

• Elon Musk'ın uzay taşımacılığı şirketi SpaceX'in uzay aracı Starship'in ikinci fırlatma denemesi de başarısızlıkla sonuçlandı. İlk fırlatma denemesi Nisan'da yapılan ve fırlatmanın 4. dakikasında infilak eden Starship, ikinci denemede de yerden 148 kilometre yükseldikten sonra patladı.

• Reuters tarafından görülen belgelere göre Almanya, Fransa ve İtalya; yapay zekanın regülasyonuna ilişkin anlaşmaya vardı.

  • Bir adım geriden: Haziran'da Avrupa Parlamentosu, yapay zekanın yol açabileceği güvenlik risklerinin inovasyonun engellenmeyeceği şekilde önlenmesi için bir "Yapay Zeka Yasası" sunmuş ve kuralların ABD merkezli büyük hizmet sağlayıcılar için bağlayıcı olmasını önermişti. Almanya, Fransa ve İtalya ise bunun güvenlik sorunları yaratabileceğini savunarak kuralların herkes için bağlayıcı olması gerektiğini söylemişti.

• Avrupa Komisyonu sözcüsü Johannes Bahrke, kurumun artık X'te reklam vermeyeceğini açıkladı. "Son haftalarda çeşitli sosyal medya platformlarında dezenformasyon ve nefret söyleminde endişe verici bir artış gördük" diyen Bahrke, tedbirin yalnızca reklamlara ilişkin olduğunu da sözlerine ekledi.

  • Bir adım geriden: AB, Hamas'ın İsrail'e düzenlediği saldırının ardından platformda yayılan dezenformasyon nedeniyle X'in birliğin çevrimiçi kurallarına uyumuna yönelik soruşturma başlatmıştı.
  • Bununla birlikte: Apple, IBM, Disney ve Warner Bros. Discovery de X'in sahibi Elon Musk'ın antisemitist bir komplo teorisini desteklediği gerekçesiyle platforma reklam vermeyi durdurduklarını açıkladı.

• Amazon, yapay zeka asistanı Alexa birimindeki "birkaç yüz" çalışanın işine son verdi. Konuya ilişkin açıklamada şirketin yapay zeka alanındaki yatırımlarına dikkat çekilerek ticari gereklilikler ve müşteri talepleri doğrultusunda bazı girişimlerin durdurulduğu belirtildi.

GÜNÜN HİKAYESİ

Kısa bir aradan sonra: ABD ve Çin

ABD Başkanı Biden ve Çin lideri Şi, 1 yıl aranın ardından ilk kez yüz yüze görüştü, birçok kilit noktada anlaşmaya varıldı. Uzmanlar, iyiye gitmesi beklenen ikili ilişkilerin iş dünyası ve ticaret tarafına nasıl yansıyacağını merak ediyor.

Kısa bir aradan sonra: ABD ve Çin

ABD Başkanı Joe Biden ile Çin lideri Şi Cinping, geçen hafta Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi (APEC) vesilesiyle San Francisco'da yüz yüze görüştü. The National Interest gazetesinin “3. Dünya Savaşı’ndan kaçınma” olarak adlandırdığı zirve, iki liderin 1 yıl aradan sonra yaptığı ilk görüşme oldu. 

Yetkililer beklentileri düşük tutmaya çalışsa da, karşılaşma birçok kilit konuda anlaşmayla sonuçlandı. Ticaret, Ortadoğu'daki savaş ve Tayvan gündemde olması muhtemel konular arasında yer alırken toplantıdan narkotik, yapay zeka ve karbon salımı konularında işbirliği kararı çıktı. İki ülke ayrıca geçen yıl dönemin ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi'nin Tayvan'ı ziyaret etmesinin ardından Çin tarafından kesilen askerî iletişimi yeniden başlatma konusunda anlaştı. Ekonomik birliktelikler ve Tayvan başlıklarında herhangi bir anlaşmaya varılamadı. 

  • Değinmeye değer: Görüşmenin ardından Şi, Pekin'in ABD hayvanat bahçelerine daha fazla panda göndermeye açık olduğunu ima etti. Pandaların "ulusal hazine" olarak görüldüğü Çin, diğer ülkelerle ilişkilerini geliştirmek için on yıllardır panda diplomasisi olarak adlandırılan yöntemi kullanıyor. Şi, Çarşamba akşamı iş dünyası liderlerinin katıldığı bir yemekte yaptığı konuşmada "Pandalar uzun zamandır Çin ve ABD halkları arasında dostluk elçileri olmuştur" dedi.

Toplantının devamında Şi, San Francisco'daki Hyatt Regency'de ABD'li iş dünyası liderleriyle biraraya gelerek "Dünyanın daha iyi bir gelecek için Çin ile ABD'nin birlikte çalışmasına ihtiyacı var. Çin, ABD'nin ortağı ve dostu olmaya hazır" mesajını verdi. Çin lideriyle görüşmek üzere gelenler arasında Tesla CEO'su Elon Musk, Apple CEO'su Tim Cook, Pfizer CEO'su Albert Bourla gibi isimler de vardı.

Şi Cinping, ülkesinin ABD iş dünyasına açık olduğunu ifade etmek için çaba sarf etse de Washington'la yaşanan gerginlikler, pandemiden sonra ekonominin sarsıntılı şekilde toparlanması ve Pekin'in giderek daha iddialı hâle gelen iç güvenlik aparatı, ABD'li yatırımcıların Çin'e yönelik hevesini azalttı.

  • Perspektif: Birçok şirket için Çin hâlâ önemli kârlar sunan bir pazar olsa da, durgun bir emlak sektörü ve zayıf ihracattan etkilenen Çin ekonomisinin belirsiz gidişatı kötümser bir etki yaratmaya devam ediyor.
  • Yakın geçmişte: Bir dizi ABD merkezli şirket, jeopolitik gerginliklerin işlerini sekteye uğratabileceği endişesiyle bavullarını toplamaya ya da tedarik zincirlerini yeniden yönlendirmeye başladı. Airbnb ve LinkedIn gibi teknoloji grupları, Gallup ve Forrester Research gibi danışmanlık firmaları ülkeden çekilirken uzun süredir Çin'deki üretime bel bağlayan Apple bile siparişlerini Hindistan ve Vietnam gibi ülkelerden tedarik etmeye başladı.
  • Ne dediler? Eski ABD Ticaret Odası Uluslararası İlişkiler Başkanı Myron Brilliant, ABD'li iş dünyası liderlerinin Çin ve ABD hükümetleri arasındaki bir satranç oyununa yakalanmak istemediğini belirtti. 
  • Ardından: Perşembe günü Çin Ticaret Bakanı Wang Wentao, ABD'li mevkidaşı Gina Raimondo ile görüştü. Wang, ABD'nin Çin'e yarı iletken ihracatına getirdiği kısıtlamaların yanı sıra Çin merkezli firmalara yönelik yaptırımlar ve Çin'den ithal edilen ürünlere uygulanan gümrük vergileri konusundaki endişelerini dile getirdi; tarafların ulusal güvenlik kaygıları ile ticari ve ekonomik işbirliği arasındaki sınırı tartışmasının çok önemli olduğunu belirtti.

ABD ve Çin, küresel ekonominin iki ağır topu. İkisi birlikte dünyadaki mal ve hizmetlerin %40'ından fazlasını üretiyor. Dolayısıyla Washington ve Pekin son yıllarda olduğu gibi ekonomik bir savaşa girdiğinde, dünyanın geri kalanı da bundan zarar görüyor. 2018'de ekonomik ilişkilerin ticaret savaşına dönüşü, dönemin ABD Başkanı Trump'ın Çin'in ticari taahhütlerini ihlal ettiği gerekçesiyle uyguladığı ağır yaptırımlarla başladı. Biden da güvenlik gerekçesi öne sürülerek başlatılan bu yaptırımları sürdürdü ve üzerine yenilerini ekledi. 

  • Önemli nokta: ABD tarafından Çin ithalatına uygulanan vergi oranı 2018 yılında %3 seviyesinde iken, bu rakam bugün %19'u aşmış durumda. Benzer şekilde, Çin'in ABD mallarına uyguladığı vergiler de %8 seviyesinden %21'e yükseldi.
  • Bugün: Dünyanın en büyük iki ekonomisi eskiden birbirlerinin en büyük ticaret ortağıydı. Artık Çin, Güneydoğu Asya ile, ABD ise Kanada ve Meksika ile daha fazla ticaret yürütür hâlde. Buna rağmen, iki ülkenin birbirine bağımlılık seviyesi çok yüksek. ABD'nin Çin tüketim mallarına olan talebinin artması ve Pekin'in ABD tarım ürünleri ve enerjisine olan talebinin büyümesiyle iki yönlü ticaret 2022'de 690 milyar dolara ulaşarak rekor kırdı.

Sonuç olarak: İki başkan bazı konularda anlaşsa da, görüşmeden Tayvan'la ilgili gerginlikler başta olmak üzere çözülmemiş birkaç sorunla ayrıldılar. İş dünyası liderleri ve analistler Şi'nin Biden ile yaptığı zirvenin ilişkileri tamamen çözmesini elbette beklemiyor. Pekin, ABD merkezli çokuluslu şirketler üzerindeki baskısını hafifletmedikçe ve yabancı yöneticilere çıkış yasağı koymaktan vazgeçmedikçe, özel sektörün endişeleri de pozitif söylemlere rağmen devam edecek.

Hikâyeyi paylaşmak için:
GÜNÜN ÖNERİLERİ

 SPONSORLU 

📌 Eskizden Piksele Dijital Sanat Sergisi Türkiye Innovation Week’te: Birbirini tekrarlamanın aksine birbirine eklemlenen sergiler kurgulayan ve bu yıl sekizinci edisyonuyla dijital sanat ve yeni medya ilgilileriyle Türkiye Innovation Week’te ücretsiz olarak buluşmaya hazırlanan sergi; dijital sanat, kinetik yerleştirmeler, biyo-sanat, elektronik tekstil ve ses tasarımı gibi geniş bir yelpazeden eserler sunuyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından düzenlenen, Türkiye’nin ve yakın coğrafyanın en büyük inovasyon buluşması Türkiye Innovation Week, 10'uncu yaşını kutluyor. Gelecek yüzyılda insanlığın inovasyona en çok ihtiyaç duyacağı 10 en önemli konuyu ele alacak etkinlik; yenilenebilir enerji kaynaklarından gıda ve tarım teknolojilerine, sağlık ve eğitimin geleceğinden yapay zekâ ve finansal teknolojilere kadar birçok başlığı konferanslar ve panellerle masaya yatıracak. Sergiyi 23 - 25 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek Türkiye Innovation Week kapsamında Haliç Kongre Merkezi'nde ziyaret edebilirsiniz. Detaylı bilgi, program ve katılım formu burada.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

YAZARLAR

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir