ARAŞTIRMA
İKLİM
İKLİM HAREKETİ
ULUSLARARASI ARENA
EKOLOJİ
İLERİ OKUMA
APOSTO PREMIUM

🌳 Serinleten çözümler, bahçıvan köpekler

Giderek ısınan kentler için doğal çözümler, İngiltere'nin bahçıvan köpekleri, hayvan yasası analizi, Çin'deki sel felaketi, California yangınları.

3 Ağustos Cumartesi gününden herkese merhaba.

Yapılan yeni bir çalışma Türkiye'de su üzerine inşa edilecek güneş panellerinin ülkenin elektriğinin yarısını üretebileceğini ortaya koydu. Bilim insanları Kuzey Avrupa ve Batı Afrika'da etkili olan kavurucu sıcakların iklim krizi olmasa yaşanmayacağını açıkladı. Başka bir araştırmada ise dünyanın en büyük 250 moda markasının çeyreğinin karbonsuzlaşma için açıklanan herhangi bir planının bulunmadığı ortaya çıktı. Bu haftaki bültende ayrıca İngiltere'de bahçıvanlık yapan köpekler ve hayvanları öldürmeye yönelik yasa ile ilgili kapsamlı bir analiz de var.

  • O sırada Aposto'da: Yeni bültenler, uzman kalemlerden makaleler ve podcast serileriyle zenginleştirmeye devam ettiğimiz Aposto Premium'u ilk ay sadece 6 TL'ye denemek isteyenler için özel kod, bültenin sonunda.

İyi okumalar.
Deniz

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

ARAŞTIRMA

Vancouver, Kanada (Fotoğraf: The Guardian)

•   Bilim insanlarının farklı özelliklere sahip 30 şehri incelendiği bir araştırmada, kent sınırlarında bulunan ağaçlık alanların ve büyük göllerin serin havanın kente girmesine yardımcı olduğu, bunun da merkezdeki sıcaklığı 0,5 derece düşürmeye yardımcı olduğu tespit edildi. Araştırmada kent sınırındaki otlak ve ekilebilir alanların ağaçlık alan ve göller kadar etkili olmadığı görüldü.

•   Kâr amacı gütmeyen küresel moda hareketi Fashion Revolution’ın yeni araştırması dünyanın en büyük 250 moda markasının çeyreğinin karbonsuzlaşma için açıklanan herhangi bir planının bulunmadığını ortaya koydu.

  • Ayrıntılar: Şirketlerin emisyon hedefleri, tedarik zincirinin şeffaflığı, yenilenebilir enerji oranı gibi 70 farklı sürdürülebilirlik kriteri kapsamında incelendiği araştırmada DKNY, Tom Ford ve Reebok gibi birçok ünlü markanın karbonsuzlaşma skoru %0 olarak hesaplandı. Raporun en yüksek sürdürülebilirlik skorlarının sahibi ise Puma (%75), Gucci (%74) ve H&M (%61) oldu.

•   World Weather Attribution’ın yaptığı analize göre Batı Avrupa ve Kuzey Afrika'da etkili olan, Paris'teki Olimpiyat Oyunları'nda sporculara ve seyircilere zor anlar yaşatan kavurucu sıcaklıklarla birlikte yaşanan ısı kubbesi insan kaynaklı iklim krizi olmasa yaşanmayacaktı. 

  • Perspektif: Bilim insanları fosil yakıtlı iklim krizinin sıcaklıkları 2,5 - 3,3 derece artırdığını söylüyor. Küresel ısınmadan önce meydana gelmeyen bu durumun artık on yılda bir yaşanması bekleniyor.

•   Yapılan yeni bir çalışma, Türkiye’deki yapay su rezervuar yüzeylerinin yüzde 10’unun yüzen güneş panelleri ile kaplanması hâlinde ülkenin elektrik talebinin yarıya yakınının bu panellerden karşılanabileceğini öngörüyor.

  • Ayrıca: Çalışmada buharlaşmayı da önleyen bu panellerin, Ankara’nın bin günlük su ihtiyacını karşılamaya yetecek miktarda su tasarrufu sağlayabileceği ve ülkenin sera gazı salımlarının yüzde 14’üne denk gelecek kadar karbon salımını engelleyebileceği belirtildi.
İKLİM

Fotoğraf: Getty Images

•   Geçen ay boyunca, Antarktika’nın buz sahalarındaki zemin sıcaklıkları alışılmışın 10 derece üzerine çıktı. Sıcaklık artışı bazı günler 28 dereceyi buldu. Uzmanlar, bu durumun iklim krizinin bir yansıması olduğunu ve buz kütlelerinin parçalanmasına neden olabileceğini söyledi.

•   Son iki haftada yaşanan aşırı sıcaklar sırasında İstanbul Avrupa Yakası’nda geçen yılın günlük elektrik tüketim rekoru altı kez aşıldı. 2023 yılında günlük 96 bin 443 MWh olan elektrik tüketim rekoru, 19 Temmuz Cuma günü 103 bin 205 MWh’e ulaştı. Temmuz’un ilk 23 gününde elektrik tüketimi 2023’ün aynı dönemine göre %12,3 artış gösterdi. 

•   ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, düşük karbon ekonomisine küresel geçişin 2050 yılına kadar her yıl 3 trilyon dolar yeni sermaye gerektirdiğini ve bu rakamın mevcut yıllık finansmanın çok üzerinde olduğunu söyledi. 

  • Ayrıca: Yellen, bu sermayenin aynı zamanda 21. yüzyılın en büyük ekonomik fırsatı olduğunu, yatırım sıkıntısı çeken ülkeler de dahil olmak üzere sürdürülebilir ve daha kapsayıcı büyümeyi desteklemek için kullanılabileceğini belirtti.

•   Geçen haftasonu Rio de Janeiro'da biraraya gelen G20 bakanları toplantısına Brezilya’nın zenginlerden alınmasını önerdiği servet vergisi damga vurdu. Brezilyalı yetkililer iklim kriziyle mücadele etmek için 1 milyar dolardan fazla serveti olanlardan %2 oranında vergi alınması önerisinde bulundu ve bu vergiden dünya çapında sadece 100 ailenin etkileneceğini söyledi. 

  • Ayrıntılar: Vergi uygulanmasının iklim kriziyle mücadele, yoksulluk ve eşitsizliğin giderilmesi için yılda 250 milyar dolar kaynak yaratacağı düşünülüyor. G20 ülkelerinin finans liderleri vergilendirme konusunda teoride anlaşsa da planın uygulanabilir olup olmadığı tartışılmaya devam ediyor.

•   Dünya Sağlık Örgütü aşırı sıcakların Avrupa'da yılda 175.000'den fazla insanın ölümüne neden olduğunu açıkladı. Dünya üzerinde en hızlı ısınan kıta olan ve son 20 yılda sıcaklığa bağlı ölümlerde yüzde 30'luk bir artış yaşanan Avrupa’da sıcaklıklar küresel ortalamanın yaklaşık iki katı oranında artıyor.

İKLİM HAREKETİ

•   Yaşam savunucularının bir yılı aşan mücadelesinin ardından İzmir’in Karaburun ilçesinin Mordoğan Ayıbalığı Mevkii’nde bulunan, Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde kaçak olarak inşa edilen iskelenin sökümüne başlandı. 

  • Neden önemli? İskelenin kurulduğu alan nesli tehlike altında olan Akdeniz foklarının ülkemizdeki nadir yavrulama ve yaşam alanlarından biri.

•   Olimpiyat Oyunları sırasında Paris’te düzenlenen Ekolojik Geçiş için Belediye Başkanları Zirvesi’nde konuşan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, değişen iklim koşullarına ve iklim krizinin İstanbul’u Avrupa’nın en savunmasız kıyı kenti hâline getirdiğine dikkat çekti.

"Araştırmalar, deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtına dalgalarından kaynaklanan kayıpların 2030 yılına kadar İstanbul’a yılda 200 milyon dolara mâl olacağını göstermektedir."

•   Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği, geçen hafta elektrik üretiminin yaklaşık %12’sinin rüzgar enerjisi ile karşılandığını açıkladı. Açıklamaya göre rüzgardan en fazla elektrik üretilen gün 28 Temmuz 2023 Pazar oldu. Pazar günü rüzgar santralleri toplam elektrik üretiminin %17,70’ini karşıladı.

•   Hayvanları öldürmeye yönelik yasanın TBMM'den geçmesi üzerine açlık grevine başlayan ve yasayla ilgili farkındalık oluşturma amacıyla Fenerbahçe Sahili'nden Sivriada'ya yüzerek rekor kırmayı hedefleyen millî yüzücü Alper Sunaçoğlu'nun başvurusu, İstanbul Valiliği tarafından reddedildi. Sporcu açlık grevine devam edeceğini açıkladı.

ULUSLARARASI ARENA

Fotoğraf: Getty Images

•   Yoğun turist ziyareti, çarpık yapılaşma ve iklim krizi kaynaklı doğa olayları nedeniyle tehdit altında olan Venedik’te kent yaşamını iyileştirmek adına tur grupları 25 kişi ile sınırlandırdı ve rehberlerin megafon kullanması yasaklandı. Yasağa uymayanlar 25-500 avro arasında para cezasına çarptırılabilecek.

•   2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefine ulaşmayı amaçlayan İspanya, 17 milyar avroluk 300 yenilenebilir enerji projesinin inşasına izin verdi. Hükümetin yaptığı açıklamada projelerin büyük çoğunluğunun güneş enerjisi santrallerinden oluştuğu, ayrıca 43 rüzgar enerjisi santrali ve bir hidroelektrik santralin inşa edileceği belirtildi.

•   Londra merkezli uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’in analizine göre AB’nin elektrik üretiminde yenilenebilir enerji, fosil yakıtları ilk kez geride bıraktı. 2024’ün ilk yarısında elektrik üretiminin yüzde 30’u rüzgar ve güneş enerjisinden karşılandı. Fosil yakıtların elektrik üretimindeki payı ise yüzde 27 seviyesinde gerçekleşti.

•   Yetkililer  en yoğun sel sezonunun yarısını geride bırakan Çin'de, bu yıl kayıtların tutulmaya başlandığı 1998 yılından bu yana en yüksek sayıda büyük sel felaketinin yaşandığını ve 2024'ün Temmuz ayının 1961 yılından bu yana kaydedilen en sıcak Temmuz olduğunu belirttiler.

•   California’da 24 Temmuz’da başlayan orman yangınlarında 370 bin dönümden fazla alan kül oldu. Çok sayıda yapıyı tahrip eden ve binlerce kişinin bölgeden tahliye edilmesine yol açan felaket, California eyaletindeki en büyük altıncı yangın olarak kayıtlara geçti.

EKOLOJİ

ABD Olimpiyat jimnastik takımı ve Beacon

•   Paris Olimpiyat Oyunları’nda altın madalya kazanan ABD jimnastik takımı, sporcuların ruh sağlığını ve motivasyonunu yükseltmek amacıyla dört yaşındaki Golden Retriever cinsi terapi köpeği Beacon ile katıldı.

•   Toprak ilmi ve ekoloji uzmanı Prof. Dr. Doğanay Tolunay, orman yangınları sonucunda iklim krizini hızlandıran karbon emisyonu gerçekleştiğini ve iklim krizinin yangın rejimini değiştirerek orman yangınlarının meydana geldiği dönemi uzattığını belirtti.

  • Ayrıntılar: Tolunay, 1850'den bu yana insan etkinliği sonucu atmosfere verilen sera gazı emisyonlarının üçte ikisinin fosil yakıtlardan, üçte birinin ise ormansızlaşma ve arazi kullanım değişikliklerinden kaynaklandığını ve son 30 yılda dünyada 178 milyon hektar civarında bir alanın ormansızlaştığını söyledi. 

•   Çarşamba günü İzmir, Urla’da çıkan ve 19 saatte söndürülebilen yangında 50-100 yıllık 2 bine yakın zeytin ağacı yandı. Yangına bölgede mangal kömürü üretimi yapan işletmeden sıçrayan kıvılcımların neden olduğu açıklandı. İşletme sahibi gözaltına alındı.

•   Kıbrıs açıklarında yarı baygın hâlde balıkçıların ağına takılan yeşil deniz kaplumbağası, götürüldüğü rehabilitasyon merkezinde tedaviye alındı. Dolandığı balık ağı nedeniyle için nefes almak için su yüzeyine ulaşamayan deniz kaplumbağasının dışkısından 27 farklı plastik atık çıktı.

•   İngiltere'nin Doğu Sussex bölgesinde küçük bir kasaba olan Lewes'teki hem insanlar hem de köpekler tarafından çok fazla ziyaret edilen ve bu yüzden bazı kısımları çoraklaşan bir parkı köpekler yeniden yeşillendiriyor. Sırt çantalarında yüksükotu, çan çiçeği, benekli orkide gibi bitkilerin tohumlarını taşıyan köpekler gezdikçe tohumlar parka saçılıyor.

  • Bir adım geriden: Proje ilhamını Şili'deki bir restorasyon projesinden almış. 2017'deki dev orman yangınlarının araziyi yakıp yıkmasının ardından, Şili’de tohumlarla dolu sırt çantaları taşıyan üç border collie, arazinin yeniden yeşillendirilmesine yardımcı olmak üzere görevlendirilmişti.
İLERİ OKUMA

  • Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) Koordinatörü Fatma Biltekin'in katliam yasası olarak adlandırılan yeni yasanın sorunlarını ve olası sonuçlarını değerlendirdiği, Yeşil Gazete'de yayımlanan kapsamlı analizi buradan okuyabilirsiniz.
APOSTO PREMIUM

Aposto Premium'da neler var?

  • Mobilite, yapay zeka, fintech, sürdürülebilirlik, finans gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran premium bültenler.
  • Dünyanın ve Türkiye’nin gündeminden gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler.
  • Yemekten seyahate, edebiyattan kültür-sanata entelektüel dünyanı besleyecek üyelere özel makaleler.
  • Aposto Radyo için hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcast ve sesli belgesel.
  • Aposto etkinlik ve buluşmalarına katılma fırsatı.
  • Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.

Aposto Premium'u Siesta2024 koduyla ilk aya özel %90 indirimle başlatabilirsin.

Şimdi üye ol


Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

YAZARLAR

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir