SHOW BUSINESS 06: Oscar Tarihi ve 2021 Ödülleri

Soul, müziğin amaçsızlığı içerisinde kendine amaç arayan bir ortaokul müzik öğretmeninin gerçek harmoniyi yanlış yerde aramasını anlatıyor. 

Uyarı: Yazının buradan sonraki kısmı spoiler içermektedir. Yani izleyemeyeceğiniz ölçüde değil, ama bazı kurgusal detaylar verilmektedir. :-)

Joe Gardner hayatı boyunca hep bir grupla çalmak isteyen, her seferinde de başvurduğu yerler tarafından reddedilen bir adam olagelmiştir. En sonunda ortaokul müzik öğretmeni olarak bir iş bulur. Annesinin seneler süren sigortalı iş tiratlarından sonra bu işle gelen sıradan ve stabil hayat ile mutlu olamayan Joe, yine de bir gün, bir grup ile çalmanın hayallerini kurmaktadır. Ta ki ansızın eski bir öğrencisi onu bir caz barında gece çalmaya davet edene kadar. İşte Joe'nun anı gelmiştir ve artık yıldızı parlayacaktır. En sonunda... Ama ne olsun! En iyi takımını giymiş, gece kulübünün yolunu tutmuşken bir anda Joe, New York'un kaotikliğine kendini kaptırıp, açık bir rögar kapağından içeri düşer ve ölür. 

Bir anda kendini kocaman, kara bir deliğe doğru ilerleyen soyut bir yürüme bandında bulur. Ne olduğunu anlaması, kara deliğe ulaşan yaratıkların yok olduğunu görmesiyle bir olur ve hayalini gerçekleştirmeden ölemeyeceğine kanaat getirir. Bunun üzerine bandın üzerinde geriye doğru koşmaya başlar ve kendini başka bir boyutta bulur. Meğer o yürüme bandından kaçarken doğmamış ruhların oryantasyonunun sağlandığı yere gelmiştir. Ancak bir sorun daha vardır. Kayıtlara göre Joe Gardner ölü gözükmektedir. Bunun fark edilmemesi için de kazara çok ünlü bir doktorun kimliğini alır. Bunun üzerine de Dünya'ya gitmede senelerdir zorlanan bir ruh olan 22'ye mentorluk yapması istenir. Ve serüvenimiz bu noktada başlar... 

Kaynak: Geek Yapar!

Hayat Amacı Nedir?

Bu noktada film bizi düşünmeye itiyor. Hiç bu hayata çok spesifik bir sebepten geldiğinizi hissettiğiniz oldu mu? Veya kendinize biçtiğiniz bir rol? Peki ya bunu hiç sorguladınız mı? Yoksa olduğu gibi kabul mü ettiniz? Hayattaki amacımızı bulduğumuzu düşünüp, bu amacı gerçekleştirsek de gerçekleştiremesek de yıllar sonra fikrimizi değiştiremeyeceğimize dair bir kural mı var? 

Kaynak: The Independent

Pixar'ın Film Stili

The Walt Disney Company'nin altında olmasına rağmen, Steve Jobs'ın dokunuşunu hala taşıyor. Bilmeyenler için, Pixar'ın kurucularından biri Steve Jobs. Ancak, zaman içerisinde stüdyoyu Disney satın aldı. 

Pixar Animation Studios'un çok sıra dışı bir stili olduğu aşikar. Gerek Coco, gerek İnside Out gerek The Incredibles, gerek se Pixar jeneriğindeki 'i' harfi yerine geçen spot ışığının sevimliliğinin gözünüzün önüne gelmesi gibi ikonik animasyonlar yapan bir şirket oldu. 

"Eee tamam da neden?" dediğinizi duyar gibiyim! Çünkü sevgili okurlar, bildiğimiz macera odaklı ve çocukları eğlendirme gayesiyle yapılan animasyon filmlerinin aksine, Pixar filmlerinin hep evrensel ve yaş ayırt etmeyen mesajları ve hikayeleri var. Coco bana kalırsa ölüm gibi olabilecek en soyut ve zor kavramı en naif ve duru şekilde anlatabilen tek film. İnside Out bir çocuğun gözünden insan psikolojisinin nasıl işlediğini ve mutluluk kadar hüzünün de kıymetli olduğunu bizlere tekrar hatırlatan bir film. The Incredibles ise hem macerayı, hem ailenin ne demek olduğunu gösteren bir yapım. Pixar filmlerinde hep olan bir şey varsa o da hakiki karakterler ve kurgudur. Soul da bana kalırsa hayat amacını bir buçuk saat gibi kısa bir zamanda kusursuzca izleyiciye sunan, hayatın ritmine kendini kaptırmış yetişkinleri de düşündüren bir film. 

Kaynak: Box Office Türkiye

Animasyon Deyip Geçmeyin!

Aman ha animasyon sevmediğinizi söyleyip bu filmi geçmeyin. Lise ve üniversite öğrencilerine okulda izletilmesi gereken bir film. Hala neden diyecek olursanız söyleyeyim efendim. Joe Gardner, filmin sonuna doğru tam hayallerine kavuşurken fark ediyor ki o noktaya ulaşmak hiç hayalindeki kadar güzel değilmiş. Aslında senelerce kafasında kura kura, hayalini olduğundan çok daha büyük bir yere taşımış. Yani alacağını umduğu tatmini yaşayamamanın verdiği bir hayal kırıklığı ile karşı karşıya kalıyor. Bunun üzerine de hayatını yeniden değerlendiriyor. 

Tam bunun üzerine 22 karakterinin kıvılcımını bulduğunu düşündüğü bir an geliyor aklıma. ''Yürümek belki benim kıvılcımımdır!'' diyor. Ona cevap olarak da Joe bunun çok sıradan bir şey olduğunu, herkesin her gün yaptığı bir şeyden kıvılcım olamayacağını söylüyor. Haberi yok ki kıvılcımın onun düşündüğü gibi bir şey olmadığından...

Bu yazıyı daha da uzatmamak adına Soul'un yüreğinizi ısıtacağı ve size türlü türlü duyguları 1 buçuk saatlik bir sürede yaşatacağını söyleyerek kapatıyorum. İyi seyirler! 

Not: Bu yazıdaki bilgilerin hepsi Edward Jay Epstein'ın The Big Picture adlı kitabından alınmıştır. 

Hollywood'un bana kalırsa hem tüyler ürpertici, hem de nefes kesici bir hikayesi var. Hiçbir şeyin olmadığı Vahşi Batı'ya gidip ansızın birkaç stüdyo kurup, bunu bugünkü devasa şirketler haline getiren bir avuç girişimcinin, diğer yandan da kapitalist sistem içinde var olduğundan insan sömürüsüne dayalı bir hayal fabrikasının hikayesi...

1920'lerde Amerika Birleşik Devletleri'nin Doğu Yakası'nda kurulan Paramount, MGM ve Warner Bros. isimli film şirketleri, Edison Trust isimli, onları davalara boğan bir şirketten ötürü işlerini kuş uçmaz, kervan geçmez bir köy olan Hollywood'a taşırlar. Neredeyse hiçbir şeyin olmadığı bu yerleşim, onların kendi imparatorluklarını kurmaları için tüm fırsatları önlerine serer. Çok kısa sürede Amerikan halkının gördüğü ve duyduğu her şeyi kontrol edebilen bir topluluk haline gelirler. Peki nasıl çalışıyorlardı? 

Kaynak: Variety

İlk önce tek bir sinema salonuyla başlayan serüven hızlıca büyüdüğünde kendi hızına yetişecek çapta film üretilmediğini fark ettiler. Durum böyle olunca sinema sahipleri kendi filmlerini çekmeye başladılar ve bildiğimiz stüdyolar bu şekilde kuruldu. Epstein kitabında der ki: 

"Aslen sinema salonu sahibi olan stüdyo sahipleri de bu şekilde hem üretimi, hem de dağıtımı kontrol edip, tedarik zincirinin ta kendisi oluverdiler."

 Hayal fabrikası derken de tam olarak bundan bahsediyorum! Filmleri 1 ila 3 saatlik hayal kesitleri olarak düşünürsek, seri hayal üretimi yapan bir iş kurmuş oldular. 

1947 yılına geldiğimizde stüdyoların yöneticileri o günün parasıyla 1.8 milyon dolar maaş ile Dünya'nın en yüksek maaşlı çalışanları oldular. Bu noktada bir filmi yapmanın ortalama ücreti 732 bin bolar ve yapılan net ciro da 1.6 milyon dolar olarak biliniyor. Oradan düşünün... Film, marketler ve otomotiv satışlarından sonra ABD'nin en büyük üçüncü perakende satış sektörü haline geldi. Bunun yanında da yıldız sistemi vardı. Bu sisteme göre stüdyolar film yıldızlarına belirli periyotlarda sahip oluyorlardı. Baştan bir anlaşma ve maaşa bağlanıp, ardından stüdyo ne isterse onu yapmakla yükümlüydüler. Bütün bunları neden mi anlattım? Ne kadar kısa sürede, ne kadar yüksek bir başarı elde ettiklerini size göstermek için. 

Kaynak: MGM History Tripod

Fakat bundan fazlası isteniyordu. Kendi içlerinde çok başarılı olan bu topluluk, hala aradığı saygıyı göremiyordu. Günün sonunda onlar sofistike Doğu Yakası'nda değil, Batı Yakası'nda debelenen yeni para insanlardı. Saygı, hayranlık ve statü için 1927'de bir yemekte MGM'in kurucusu Louis Mayer, diğer 35 stüdyo yöneticisine Hollywood'un başarısını taçlandıracak bir kurum oluşturulması konusunda konuşmuştu. Bunun üzerine 1929 senesinde, her sene Akademi Ödülleri'ni dağıtan Academy of Motion Pictures Arts and Sciences kuruldu. Bununla beraber de her sene yapılan filmleri politik bir oylama sistemiyle değerlendirmeye başladılar. 

Kaynak: Cinema Treasures

Bir Adım Ötesi: Son 5 senedir AMPAS'ın beyaz sinemacılara ayrıcalık tanıdığına dair iddialar arttı. Bunun da ana sebebi, beyaz olmayan herhangi bir sinemacının bir Oscar almasının ne kadar seyrek olduğunun git gide daha çok göze batmasıydı. Tarihini göz önünde bulundurursak eski Hollywood'dan kalma üyelerin değişen ve gelişen toplumsal düzene ayak uyduramamış olabileceğini düşünmeden edemiyoruz... 

Hollywood tarihini konu alacağımız bir sayı ileride sizi bekliyor olabilir... O zamana kadar, sizi bu toplum tarafından yaratılan canavar ile baş başa bırakıp, devam ediyoruz! 

Deniz Gamze Ergüven'in yönetmen koltuğunda olduğu Mustang aslında çok Türkiye'ye has bir hikaye anlatıyor. Bundan ötürü de başvurusunu Fransa üzerinden yapmış olması bana hep çok enteresan gelmiştir. Filmin dili Türkçe, hikayesi Türk ama ekmeğini Fransa yiyor. 

FİLMİN YAPISI & KONUSU

Mustang, ailesini trafik kazasında kaybettikten sonra babaannelerinin bakımına giren 5 asi ve yabani kız kardeşin hikayesini anlatıyor.  

Mahalle baskısı ve dar bakış açılarıyla kızları kendilerine yük olarak gören babaanne ve dede, onları hiç anlayamaz. Kızlar bütün 'cici' olma teşviklerine rağmen bir şekilde evden kaçıp, istediklerini yapmanın yolunu hep bulurlar. Her kaçışlarında evin dışına dikenli tel, demir parmaklıklar gibi yeni bir engel eklenir. Ta ki daha eklenecek bir şey kalmayıp, evleri tam bir hapishane olana kadar. Mahallenin diline konu olduklarından şikayetçi babaanne ve dede, onları bir an önce evlendirip, kendilerini bu yükten kurtarmak istemektedirler. Ergüven de aslında bu süreçte bizi kızların yaşadıklarına ortak etmeye çalışıyor. 

Film yapısı itibariyle Fransız sinemasına ait diyebiliriz. Gerek Ergüven'in yönetmenlik stili, gerekse işlenen konuya bakış açısı ile Fransız sinemacıların herhangi bir engelden arınma temasına düşkünlüklerini ve özgürlük keşiflerini yansıtıyor. Öte yandan, Türk sinemasının aksine, Fransız sineması bireye daha çok odaklanan bir felsefeyle çalışıyor. Bu filmde de aslında 5 kızın tüm kararlarının gayrı-resmi bir heyetin kararlarına bağlı olmasına isyanlarını temel alan, Fransız bir yol izlendiğini söyleyebiliriz.

Kaynak: Daily Sabah

POTANSİYEL SEBEPLER

Elbette ki Deniz Gamze Ergüven'in bu filmin başvurusunu yapma tercihinin arkasına birçok sebebi vardır. Bu sebeplerin çoğunu onunla konuşmadan bilemeyiz. Kendisi Ankara doğumlu olup, 1980'lerde ailesiyle Fransa'ya taşınıp, hayatına orada devam eden bir yazar-yönetmen.

Bir uçta: Filmle ilgili en sık duyduğum yorum, filmin zaten bir Fransız filmi olduğu yönünde. Ancak bu yorum, tarzı Fransız olsa da bir Türk hikayesini anlattığı ve Türkçe dilinde çekildiği gerçeğini değiştirmiyor. Neden bu filmi sahiplenmekte bu kadar zorlanıyoruz?

Bu sorunun üzerine şunları düşünüyorum: Bir filmin milliyeti var mıdır? Bir filme Türk Filmi diyebilmemiz için illa ki şu ana kadar koyulan standartlara göre mi yapılmış olması gerekiyor? Eğer öyleyse ilerleme bu denklemin neresine gelir? 

Spektrumun diğer ucunda ise başvuru sürecinin destek kısmı yer alıyor. Milli başvurumuz olunca, bildiğim kadarıyla, devletin filmi maddi ve manevi olarak desteklemesi gerekiyor. Bu durumda, çifte vatandaşlığa olan bir kişinin iki ülke arasında seçim yapma hakkı doğuyor. Bu film de konusu itibariyle maalesef devletin desteklerken tereddüte düşebileceği bir filmmiş gibi geliyor. Bu filme bir türlü sahip çıkamamızın sebebi de filmin bize toplumumuzla ilgili kabullenmek istemediğimiz bazı gerçekleri yansıtması. 

Deniz Gamze Ergüven ve Oyuncular | Kaynak: Ermeni Haber Ajansı

AMAN ALİ RIZA BEY...

Aman Ali Rıza Bey... bu sefer biraz tadımız kaçtı. Bir filmin tarzı, bulunduğu coğrafya dışında bir yerden esinlenmiş veya birkaç tarzı harmanlayarak oluşturulmuş olabilir. Tarz olarak seçimi, bu filmi yalnızca o tarzın menşeisi olan ülkeye ait yapmaz. Yönetmenin farklı sinemalardan ilham alması, onun çıkardığı ürünün mesajını iletme biçimini etkiler. 

Günün sonunda En İyi Yabancı Film Ödülü'nün amacı, birazcık daha o ülkelere has filmlerin de hak ettikleri uluslararası ilgili görmelerinde yatar. Öteki türlü bakmak, benim için çok sınırlayıcı geliyor ve gelişimin de önünü tıkıyor. 

Sadece bu filme odaklanmamın sebebi ne mi? Adeta bir vaka analizi gibi olması. Tek bir film ve süreç içerisinde birkaç unsuru barındırması diyebiliriz. Bir de elbette onlarca film arasından sona kalmış tek Türkçe film olması. 

Filmi izlemek isterseniz, PuhuTV üzerinden ücretsiz erişebilirsiniz, Ayşe Arman'ın Mustang ile ilgili yazısını okumak isterseniz buraya tıklayabilirsiniz!