🇻🇳 The Sympathizer ekibiyle röportaj, Cannes seçkisi

Viet Thanh Nguyen’in 2015 tarihli, Pulitzer ödüllü, aynı adlı romanından 7 bölümlük bir mini-dizi olarak uyarlanan The Sympathizer'ın üzerinde sinema ve televizyon takipçilerini aynı anda heyecanlandıracak iki etiket var: HBO ve A24. Üstelik dizinin yaratıcılarından olan ve üç bölümün yönetmenliğini üstlenmiş isim çağdaş Güney Kore sinemasının en büyük yönetmenlerinden Park Chan-wook. Büyük çoğunluğu Vietnam kökenli oyunculardan oluşan kadrosu ve ağırlıklı olarak Vietnamca senaryosuna rağmen Vietnam Savaşı dönemini evrensel bir bakış açısıyla yansıtan dizi, iki ideoloji arasında parçalanmış bir ülkenin ve halkın hikayesini, iki ırk ve iki dil arasında sıkışmış bir kahraman üzerinden işliyor: Hoa Xuande’nin canlandırdığı isimsiz yüzbaşı, hiç tanımadığı Fransız babasından hediye yeşil gözleri ve ABD’de aldığı eğitimin ürünü mükemmel İngilizcesinin yardımıyla ABD’nin, CIA’in, Kuzey ve Güney Vietnam’ın aynı anda ilgisini çekiyor. İki taraf için de ajanlık yapan yüzbaşı, savaşın iki tarafı arasında kalması yetmiyormuş gibi, farklı ideolojileri benimsemiş iki kan kardeşiyle de yollarını ayırmıyor. Robert Downey Jr.’ın kusursuz bir performansla canlandırdığı dört karakter hayatında birer baba figürü olarak aynı anda ona yol gösteriyor, onu kullanıyor, manipüle ediyor ve ona kol-kanat geriyor.

^{Hoa Xuande, Duy Nguyen ve Fred Nguyen Khan | Kaynak: HBO}

The Sympathizer’ın arada kalmışlık temasını güçlendiren iki karakter, yüzbaşının çocukluk arkadaşları ve kan kardeşleri Bon ile Man’ı canlandıran Fred Nguyen Khan ve Duy Nguyen. Vietnam Savaşı’nı konu edinen onlarca film arasındaki favorilerini sorarak konuya girdiğimde, “Sanki kolektif olarak o günleri geride bırakmışız gibi...” diyor Duy. Aslında Vietnamlıların o kadar da Vietnam Savaşı filmi izlemediğini anlıyorum. Fred, çocukken izlediği, ABD ordusunun bir Vietnam köyüne fil taşımaya çalıştığı Operation Dumbo Drop’u (1995, Simon Wincer) unutamadığını söylüyor; Duy ise X-Men: Days of Future Past’ta (2014, Bryan Singer) Jennifer Lawrence’ın Vietnamca konuştuğunu duyduğunda sinema salonunda çıldırdığını anımsıyor. İkisiyle karakterlerini, diziyi ve dizinin Vietnam kültürünü yansıtışını konuşuyoruz: 

Sizin için bu projede en ilgi çekici olan, sizi en çok heyecanlandıran şey neydi?

Duy Nguyen: Her şey! Bu proje milyonda bir gelecek bir şans gibi. Bir yanda HBO, bir yanda A24 var, ekipte Park Chan-wook, Robert Downey Jr., Sandra Oh gibi isimler var. Üstelik dizinin tamamı Vietnamlılar ve Vietnamca konuşanlarla ilgili. Ve tabii (Fred’e bakıyor) hayattaki en yakın arkadaşımla, iki yakın arkadaşı canlandırıyorum.

Fred Nguyen Khan: Bir de savaş sonrası dönemde Vietnam halkının yaşadıklarını ve onların bakış açısını belki de ilk kez gerçekten bu dizide görüyoruz. Bu hikayeyi anlatabilmek de büyük bir şanstı. Sanırım bizim dışımızdaki tüm Vietnam kökenli oyuncular da benzer şeyler hissetmiştir.

^{Fred Nguyen Khan ve Hoa Xuande | Kaynak: HBO}

Park Chan-wook ile çalışmak nasıldı?

Fred Nguyen Khan: Park Chan-wook’la çalışmak herhalde her oyuncunun ölmeden önce yapılacaklar listesindedir. Onunla çalışmak bir anlamda çok özgürleştirici bir şey çünkü her ne karar verirse versin sonucun kusursuz olacağını biliyorsunuz. Bir oyuncu olarak çoğu zaman “Böyle yaparsam iyi olacak mı ki?” diye şüpheye düşmeye meyilli oluyorsunuz. Fakat onunlayken “O Park Chan-wook” diyor ve dümeni tamamen bırakıyorsunuz.

Duy Nguyen: O gerçekten vizyon sahibi biri. Her sahne ve her kurulum için net bir vizyonu var. Bu yüzden de tamamen güvenebileceğiniz ve sonuç ne olursa olsun, onun tam olarak istediği şeyin bu olduğunu bildiğiniz bir yönetmen. Bu, bir oyuncu için nadiren yakalanan bir ayrıcalık.

Fred Nguyen Khan: Prodüksiyon öncesi dönemde her şeyi detaylı storyboard’larla çalışıyor. Yani her sahneyi zihninde defalarca oynamış oluyor. Bu yüzden de tam olarak ne istediğini biliyor. Bazen bunu tek seferde elde edebiliyorsunuz. Bazen de tam olarak onun uzun süredir kafasında oynayan sahneyi elde edene kadar tekrar ediyorsunuz. Üstelik o bilmediği bir dilde olan, Vietnamca diyaloglara yönetmenlik yönlendirmeleri veriyordu. Prodüksiyon sırasında sette Vietnamca, Korece, İngilizce, hatta bazen Fransızca konuşuluyordu.

Bu işin lojistiği nasıl yürüyordu? O biraz Vietnamca öğrenmiş miydi ya da settekilerle İngilizce mi anlaşıyordu?

Fred Nguyen Khan: [Park Chan-wook] İngilizce okuyup anlayabiliyor ama yönetmenliği Korece yaparken daha rahat hissediyor. İşinde gerçekten iyi olan bir çevirmeni var. Bizimle İngilizce de iletişim kurabilir ama sanırım yanlış yönlendirme yapmaktan korkuyor, bunu daha rahat olduğu bir dilde yapmayı tercih ediyor. Öte yandan Vietnamlı senaryo danışmanı da her zaman sette oluyor, bizim doğru şeyleri söylediğimizden emin oluyordu. Sık sık söylediklerimizin Vietnamca’da uygun olup olmadığını ona sorardı. O hayır derse tekrar ederdik. İyi bir ekip çalışmasıyla her şey mümkün.

Duy Nguyen: [Park Chan-wook’un] yönlendirme şekli çok kesin, çok titiz. Bu yüzden, net talimatlar verebilmek için sette profesyonel bir çevirmenin olması çok önemli. Aslında, Vietnamca konuşmamıza rağmen konuşma şeklimizden, ses tonumuzdan, duygularımızı ifade etme şeklimizden performansımızı okuyabiliyor ve buna göre yönlendirebiliyor. Bu delilik.

^{Robert Downey Jr. | Kaynak: HBO}

Peki ya Robert Downey Jr.? O da bu yapımın önemli bir parçası ve üstelik dört farklı karakteri canlandırıyor. Sizin karakterlerinizin ise onunla hiç ortak sahnesi yok? Bunun bir hayal kırıklığına sebep olduğunu söyleyebilir misiniz?

Fred Nguyen Khan: Kitabı önceden okuduğum için karakterimin esas karakterin en yakın arkadaşı olduğunu ve daha çok onunla etkileşimde olacağını biliyordum. Üstelik o kadar İngilizce konuşan bir karakter de değil. Bu yüzden Robert’ın karakterleriyle yan yana gelmeyeceğimizin en başından beri farkındaydım. Fakat sadece aynı sette bulunmak ve onu çalışırken izlemek bile yeterliydi. Onun oyunculuğunu izlemek bir ustalık sınıfına katılmak gibi. Doğal bir yeteneği var. Ve çok sezgisel, duygusal zekası çok yüksek biri. Modunun yükseltilmeye ihtiyacı olduğunu görürse yanına gelip seni yükseltir; eğer yalnız kalmaya ihtiyacın olduğunu görürse seni rahat bırakır.

Duy Nguyen: Onunla aynı sette olmak bile hayallerin gerçek olması demekti. Çok nazik biri. Sette herkese selam verirdi. Sette onunla ilk karşılaştığımda kim olduğumu bildiğini bile sanmıyorum ama gelip anında elimi sıkmıştı.

Tabii bu Oscar’ı kazanmadan önceydi…

Duy Nguyen:  Hâlâ öyle biri olduğuna eminim. Ya da…? (Gülüyorlar.) Şaka şaka dün hep birlikteydik. Çok iyi geçti.

^{Duy Nguyen | Kaynak: HBO}

The Sympathizer’ı, bir roman ve bir dizi olarak, Vietnam halkının bakış açısını yansıtışı ve olaylara o dönemki perspektifle yaklaşımı açısından aydınlatıcı buluyor musunuz?

Duy Nguyen: Ben Vietnam’da, Hanoi’de doğup büyüdüm. Orada yaşadığım 17 yıl boyunca Vietnam Savaşı’nın güney perspektifiyle ilgili hiçbir şey bilmiyordum. Sadece çevremdeki benzer insanlarla konuşabiliyordum ve bu konuları pek konuşmazdık. Ho Chin Minh’in kuzey ve güneyi yeniden birleştirdiğini ve ülkeyi özgürleştirdiğini biliyordum. Ama neyin kaybolduğunu, ülkeyi terk eden insanlara ne olduğunu bilmiyordum. Tüm bunları Pulitzer Ödülü’nü kazandığı 2016’da The Sympathizer’ı okuduğumda öğrendim. Savaşın hiç bilmediğim bir tarafı vardı. Umarım bu dizi de milyonlarca insana ulaşacak ve bu konuda bir tartışma başlatacak.

Fred Nguyen Khan: Bense Kanada’da Montreal’de büyüdüm. Ailem o dönemde, Saygon’un düşüşü sırasında Montreal’e taşınmış. Bu yüzden tüm bildiklerim ailemin bana anlattığı hikayelerdi. Dizinin Kuzey'i de Güney’i de anlatmak konusunda çok iyi iş çıkardığını düşünüyorum. Her iki tarafta da iyiler ve kötüler var. Herkes hayatta kalmak için elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışıyor. Dizideki üç kan kardeşin sahip olduğu şey de herhangi bir siyasi ideolojinin ya da herhangi bir tarafın başarısının ötesinde, bu şekilde arkadaş olmaya devam edebiliyorlar.

^{Fred Nguyen Khan | Kaynak: HBO}

Peki ya göçmenlik mevzusu? Dizideki karakterlerin o dönemdeki göçmenlik deneyimiyle bugünkü dünyadaki göçmenlik deneyimi arasında benzerlikler görüyor musunuz?

Fred Nguyen Khan: Aslında ikimizin deneyimleri çok farklı. Ben Kanada’da doğdum, Duy ise Vietnam’da. Ama ben Kanada’da doğmuş olsam bile orada büyümek kolay değildi. Dizinin geçtiği dönemde olan bazı şeyler hâlâ varlığını koruyor. Okuldakiler kültürümü anlamakta güçlük çekiyor, öğle yemeğimle dalga geçiyorlardı. Çocukken bazı şeylerin farkında olmuyorsun, Vietnamlı bir ailede büyüdüğün için her şeyin “normal” olduğunu düşünüyorsun ama sonra birden bire tüm diğer kültürlere maruz kalıyorsun. Ve anlıyorsun ki onlarla arkadaş olana, onların kültürlerinden bir şeyler öğrenene kadar yalnız olacaksın.

Duy Nguyen: Ben ise Montreal’e 10 yıl önce, uluslararası bir öğrenci olarak gelmiştim. Bu yüzden dizide Alan Trong’un canlandırdığı Sunny karakteriyle gerçekten empati kurabildim. O da uluslararası bir öğrenci olarak ABD’ye geliyor ve orada kalmaya karar veriyor. Tıpkı onun gibiydim. Dünyanın öteki ucuna tek başına taşınmak gerçekten yalnızlaştırıcı bir şey.

Nerede izleyebilirsin? The Sympathizer’ın ilk bölümü 14 Nisan Pazar gecesi ABD’de HBO’da yayınlandıktan hemen sonra, 15 Nisan Pazartesi Türkiye’de BluTV’de olacak.

İstanbul Film Festivali’nin bu yıl her zamankinin aksine nisan ayının sonlarına doğru kaymış olması benim için bir festival geleneğini bozmuş oldu: Festivalin bir günü 11.00 ve 13.30 seansları arasında hızlıca karnımı doyurmaya çalışırken, Güney Fransa sahillerinden yapılan o canlı yayını izlemek. 77. Cannes Film Festivali’nde gösterilecek filmler ve Altın Palmiye için yarışacak filmler dün, yani uzun yıllardır ilk kez İstanbul Film Festivali başlamadan duyuruldu. Yani bir anlamda, henüz İstanbul Film Festivali’ndekileri izlemeden, Ekim ayında Filmekimi’nde hangi filmleri izleyeceğimizi öğrenmiş olduk.

^{The Second Act | Kaynak: MUBI}

14-25 Mayıs tarihleri arasında düzenlenecek festival, yarışma dışı gösterilecek Quentin Dupieux filmi The Second Act / Le deuxième acte ile açılacak. George Miller’ın merakla beklenen blockbuster filmi Furiosa: A Mad Max Saga, Leos Carax’ın yeni filmi C’est pas moi ve Raoul Peck’in yeni belgeseli Ernest Cole, Lost and Found gibi filmler de Yarışma Dışı, Cannes Premiere ya da Özel Gösterimler gibi farklı bölümler kapsamında dünya prömiyerlerini Cannes’da yapacak. Altın Palmiye için yarışacak filmlerin sayısı ise şimdilik* 19. Aralarında hâlihazırda bu ödülü kazanmış iki yönetmenin (Jacques Audiard ve iki Altın Palmiye ödüllü Francis Ford Coppola) filmleri de var. Öte yandan maalesef sadece dördü kadınlar tarafından yönetilmiş filmler. (Geçen yıl bu sayı ve oran, 21 filmde 6 idi.)

^{*Önümüzdeki haftalarda resmî seçkiye birkaç filmin daha eklenebileceğini hatırlamak gerek.}

77. Cannes Film Festivali Yarışma Filmleri

All We Imagine as Light
Yönetmen: Payal Kapadia (Hindistan)
Ne oluyor? Acı dolu anılarını bastırmak için kendini işine vermiş Mumbaili hemşirenin yaraları bir hediye nedeniyle yeniden açılıyor.
Cannes Karnesi: İlk kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen, belgesel filmi A Night of Knowing Nothing (2021) ile festivalin belgesel ödülü Altın Göz’ü kazanmıştı.

Anora
Yönetmen: Sean Baker (ABD)
Ne oluyor? Henüz konusuyla ilgili detaylar paylaşılmayan filmin esas karakteri bir seks işçisi; çekimleri ise New York ve Las Vegas’ta yapıldı.
Cannes Karnesi: Yönetmen, ikinci kez Altın Palmiye için yarışıyor.

The Apprentice
Yönetmen: Ali Abbasi (Kanada, Danimarka, İrlanda, ABD)
Ne oluyor? Genç iş insanı Donald Trump, 70’ler ve 80’lerin New York’unda, avukat Roy Cohn’un yardımıyla emlak sektöründe yükseliyor. Filmde Donald Trump, Roy Cohn ve Ivana Trump’ı sırasıyla Sebastian Stan, Jeremy Strong ve Maria Bakalova canlandırıyor.
Cannes Karnesi: İkinci kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen ilk filmi Border (2018) ile Belirli Bir Bakış bölümünün büyük ödülünü kazanmış, Altın Palmiye için yarışan Holy Spider (2022) En İyi Kadın Oyuncu ödülüne layık görülmüştü.

^{The Apprentice | Kaynak: IMDb}

Beating Hearts / L’amour ouf
Yönetmen: Gilles Lellouche (Fransa)
Ne oluyor? Farklı sınıflardan bir genç kadın ve genç erkek birbirlerine âşık oluyor ve beklenmedik bir ilişkiye başlıyorlar. Filmin başrollerini Adèle Exarchopoulos ve François Civil paylaşıyor.
Cannes Karnesi: Oyuncu olarak tanınan Lellouche, ilk kez Altın Palmiye için yarışacak.

Bird
Yönetmen: Andrea Arnold (Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, ABD)
Ne oluyor? Kuzey Kent’teki bir gecekondu mahallesinde ilgisiz babası ve kardeşiyle yaşayan Bailey, ilgiyi ve macerayı başka yerlerde arıyor.
Cannes Karnesi: Dördüncü kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen daha önce Red Road (2006), Fish Tank (2009) ve American Honey (2016) filmleriyle üç kez Jüri Ödülü kazanmıştı.

Caught by the Tides / Feng Liu Yi Dai
Yönetmen: Jia Zhang-Ke (Çin)
Ne oluyor? Çin’de bir kadın, Belle Epoque dönemini sessizce yaşayarak, şarkılar ve danslar eşliğinde kutluyor.
Cannes Karnesi: Altıncı kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen, A Touch of Sin (2013) filmiyle En İyi Senaryo ödülü kazanmıştı.

Emilia Perez
Yönetmen: Jacques Audiard (Fransa, Meksika)
Ne oluyor? Meksika’da avukat bir kadın, güçlü bir kartel patronunun emekliye ayrılmasına yardımcı olmak üzere beklenmedik bir teklif alıyor.
Cannes Karnesi: Altıncı kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen, A Self-Made Hero (1996) ile En İyi Senaryo, A Prophet (2009) ile Grand Prix, Dheepan ile de Altın Palmiye kazanmıştı.

The Girl with the Needle / Pigen med nålen
Yönetmen: Magnus von Horn (Polonya, İsveç, Danimarka)
Ne oluyor? Kopenhaglı genç bir anne, yasadışı bir evlat edindirme kurumunda sütanne olarak çalışmaya başladığında, korkunç bir gerçekle yüzleşiyor. Film, 1920’lerin Danimarka’sında yoksul kadınlara “yardımcı” olan seri katil Dagmar Overbye’nin gerçek hikayesinden yola çıkıyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen, ilk kez Altın Palmiye için yarışacak.

Grand Tour
Yönetmen: Miguel Gomes (Portekiz, İtalya, Fransa)
Ne oluyor? 1910’larda bir memur düğün gününde kaçınca, nişanlısı Asya kıtası boyunca onun izini sürüyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen, ilk kez Altın Palmiye için yarışacak.

^{Kinds of Kindness | Kaynak: IMDb}

Kinds of Kindness
Yönetmen: Yorgos Lanthimos (Birleşik Krallık, İrlanda, ABD)
Ne oluyor? Kendisi için çizilmiş yoldan sıyrılmaya çalışan üç kişi, ünlü bir ruhani rehber olacağı kehanet edilen olağanüstü bir kişiyi bulmaya çalışıyor. Filmde Emma Stone, Jesse Plemons ve Willem Dafoe gibi isimler rol alıyor.
Cannes Karnesi: Dogtooth (2009) ile Belirli Bir Bakış ödülünü kazandıktan sonra üçüncü kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen, The Lobster (2015) ile Jüri Ödülü, The Killing of a Sacred Deer (2017) ile En İyi Senaryo ödülüne uzanmıştı.

Limonov - The Ballad
Yönetmen: Kirill Serebrennikov (Rusya, Fransa, İtalya, İspanya)
Ne oluyor? Sovyet şairi Eduard Limonov, ABD ve Fransa’da sansasyon yaratırken Rusya’da politik bir anti-kahramana dönüşüyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen, dördüncü kez Altın Palmiye için yarışacak.

Marcello Mio
Yönetmen: Christophe Honoré (Fransa)
Ne oluyor? Babasının gölgesinde büyümüş Chiara, bir yaz babası gibi giyinmeye, konuşmaya, yaşamaya karar veriyor. Filmde, babası Marcello Mastroianni’ye dönüşen Chiara Mastroianni ve annesi Catherine Deneuve dahil birçok oyuncu kendilerinin alternatif birer versiyonunu canlandırıyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen, üçüncü kez Altın Palmiye için yarışacak.

Megalopolis
Yönetmen: Francis Ford Coppola (ABD)
Ne oluyor? Bir felaketin yol açtığı yıkımın ardından bir mimar, New York’u bir ütopya olarak yeniden inşa etmek istiyor. 120 milyon doları aştığı söylenen dev bütçesiyle bu epik bilimkurgunun başrolünde Adam Driver yer alıyor.
Cannes Karnesi: Coppola, The Conversation (1974) ve Apolcalypse Now (1979) filmleriyle uzandığı iki Altın Palmiye’yle, bu prestijli ödülü birden fazla kez kazanan dokuz kişiden biri.

Motel Destino
Yönetmen: Karim Aïnouz (Brezilya, Fransa)
Ne oluyor? Biri sistemin, öteki ataerkil düzenin saldırılarına karşı direnen iki kişi aşık oluyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen, ikinci kez Altın Palmiye için yarışıyor.

Oh Canada
Yönetmen: Paul Schrader (ABD)
Ne oluyor? Vietnam’da savaşmamak için Kanada’ya kaçan on binlerce asker kaçağından biri olan Leonard Fife, sırlarını paylaşıyor. Filmin başrolünde Jacob Elordi yer alıyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen üçüncü (ve 1988’den beri ilk) kez Altın Palmiye için yarışıyor.

^{Parthenope | Kaynak: IMDb}

Parthenope
Yönetmen: Paolo Sorrentino (İtalya, Fransa)
Ne oluyor? Henüz konusuyla ilgili detaylar paylaşılmayan filmin çekimleri Napoli’de ve Capri adasında yapıldı; başrolünde ise Gary Oldman yer alıyor.
Cannes Karnesi: Yedinci kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen Il Divo (2008) filmiyle Jüri Ödülü kazanmıştı.

The Shrouds
Yönetmen: David Cronenberg (Kanada, Fransa)
Ne oluyor? Eşinin yasını tutan bir mucit, kefen içindeki ölülerle bağlantı kurmak için bir cihaz geliştiriyor. Gerilim türündeki filmin başrolünü Vincent Cassel üstleniyor.
Cannes Karnesi: Yedinci kez Altın Palmiye için yarışacak yönetmen Crash (1996) filmiyle Jüri Ödülü kazanmış, filmlerinden Maps to the Stars (2014) En İyi Kadın Oyuncu ödülüne layık görülmüştü.

The Substance
Yönetmen: Coralie Fargeat (ABD)
Ne oluyor? Henüz konusuyla ilgili detaylar paylaşılmayan body-horror türündeki filmin başrollerini Demi Moore, Margaret Qualley, Dennis Quaid ve Ray Liotta paylaşıyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen, ilk kez Altın Palmiye için yarışıyor.

Wild Diamond / Diamant brut
Yönetmen: Agathe Riedinger (Fransa)
Ne oluyor? Annesi ve kız kardeşiyle Güney Fransa’da yaşayan 19 yaşındaki bir genç kadın, yıldız olma tutkusunun peşinden gidip bir Mucize Adası adlı yarışmanın seçmelerine katılıyor.
Cannes Karnesi: Yönetmen, ilk kez Altın Palmiye için yarışıyor.