3 Mart Pazar sabahından herkese günaydın.
Dünyanın bir köşesinde savaş devam ederken başka bir yerde sanatın yalnızca estetik ihtiyaçlarımıza hitap etmesi mümkün mü? Bu hafta sona eren Berlin Film Festivali'nde yönetmenler buna tereddütsüz hayır derken, Alman kamuoyu ve siyasetinin ise kafası karışmış gibi görünüyordu. Zira İsrailli yönetmen Yuval Abraham ile Filistinli yönetmen Basel Adra'nın ortak filmleri "No Other Land"e verilen ödülü alırken yaptıkları konuşma, Abraham'ı "anti-semitizm"le suçlamaya kadar vardı. Abraham konuşmasında şöyle demişti:
"Şu anda ben ve Basel aynı yaşta iki kişi olarak karşınızda duruyoruz. Ben İsrailliyim, Basel Filistinli. Ve iki gün sonra eşit olmadığımız topraklara geri döneceğiz. Birbirimizden 30 dakika uzaklıkta yaşıyoruz ama benim oy hakkım var, Basel'in yok. Ben bu ülkede istediğim yere gitmekte özgürüm. Basel ise milyonlarca Filistinli gibi işgal altındaki Batı Şeria'da hapsolmuş durumda. Aramızdaki bu apartheid hâli, eşitsizlik sona ermeli."
- Bu hafta: Xavier Dolan, 77. Cannes Film Festivali’nin Belirli Bir Bakış bölümünün jüri başkanı oldu. Universal Music Group ile TikTok arasındaki lisans anlaşmazlığı; SZA, Doja Cat ve Mariah Carey gibi sanatçıların şarkılarının platformdan kaldırılmasıyla sonuçlandı. Sally Rooney ise dördüncü romanı Intermezzo’nun 24 Eylül 2024’te yayımlanacağını duyurdu.
- Günün hikayesi: 1Kitap1Mekan'da Duygu Özdemir, her ay kitap önerilerini paylaşmaya devam ediyor. Bu ay seçkide, kadınlar tarafından yazılan, ilhamını kadınlardan alan kitaplar var.
🔖 Okuma önerisi: Özgür Piltan’ın spor yayınımız Punto için 2022 New York Maratonu şampiyonu Sharon Lokedi ile Barcelona’da geçirdiği günü buradan okuyabilirsiniz.
İyi pazarlar.
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
Mati Diop, Altın Ayı'yla.
🎬 Berlin Film Festivali sona erdi.
- Festival ödülleri: Mati Diop imzalı belgesel Dahomey, festivalin en prestijli ödülü Altın Ayı’ya layık görüldü. Hong Sang-soo’nun A Traveler’s Needs filmi Büyük Jüri Ödülü’nün, Bruno Dumont’un The Empire filmi Jüri Ödülü’nün sahibi oldu. En İyi Yönetmen Nelson Carlos De Los Santos Arias (Pepe), En İyi Başrol Oyuncusu Sebastian Stan (A Different Man), En İyi Yardımcı Oyuncu Emily Watson (Small Things Like These) seçildi.
- Faruk: Aslı Özge imzalı Faruk, dünya prömiyerini yaptığı festivalin Panorama Bölümü’nde FIPRESCI ödülünü kazandı. Jüri, ödül gerekçesinde “Yaşlanma ve soylulaştırma gibi küresel temaları kişisel bir hikaye aracılığıyla derinlemesine ve otantik bir şekilde işleyerek, sanatsal mükemmeliyet ve toplumsal içgörüye ulaşmayı başarıyor” ifadelerine yer verdi.
- Öte yandan: Festival sırasında Berlin sokakları Filistin’e destek için düzenlenen gösterilere sahne oldu. Festival yönetimi ödül töreninde festival sahnesine de taşınan destek mesajlarını ve barış yanlısı söylemleri “antisemitizm” olarak değerlendirdiği ve kınadığı için sektörden tepki gördü. Almanya Kültür Bakanı Claudia Roth’un “Berlinale’nin gelecekte nefret, nefret söylemi, antisemitizm, ırkçılık, Müslüman düşmanlığından arındırılmasının nasıl sağlanabileceğini değerlendirmemiz gerekiyor” sözleri, sanatta sansür ve devletin festivallere müdahalesi konularını bir kez daha gündeme taşımış oldu.
🎬 43. İstanbul Film Festivali’nin Sinema Onur Ödülleri belirlendi.
- Ödül sahipleri: Sinema Onur Ödülleri bu yıl oyuncu Meral Orhonsay ve yönetmen Engin Ayça’ya takdim edilecek.
- Takvim: 17-28 Nisan tarihleri arasında düzenlenecek İstanbul Film Festivali’nin programı Mart sonunda açıklanacak.
🎬 Xavier Dolan, 77. Cannes Film Festivali’nin Belirli Bir Bakış bölümünün jüri başkanı oldu.
- Bir adım geriden: 14-25 Mayıs tarihleri arasında düzenlenecek festivalin ana yarışma jürisine Greta Gerwig’in başkanlık edeceği daha önceden duyurulmuştu.
1️⃣ The Watchers, İrlanda’nın batısındaki geniş ve el değmemiş bir ormanda mahsur kalan Mina’nın gerilim dolu hikayesini anlatıyor. Korku sinemasının sevilen yönetmenlerinden M. Night Shyamalan’ın imzasını taşıyan, Dakota Fanning’in başrolünde yer aldığı filmin Türkiye’de 7 Haziran’da gösterime girmesi planlanıyor. Fragman burada.
2️⃣ Kung Fu Panda 4, Ejderha Savaşı Po’nun eşsiz cesareti ve çılgın dövüş sanatları yetenekleriyle kötüleri alt ettiği üç maceradan sonra Huzur Vadisi’nin Ruhani Lideri olması için görevlendirilmesini konu alıyor. Jack Black’i Türkçe seslendirme görevini Okan Yalabık’ın üstlendiği devam filminin, Türkiye’de 5 Nisan’da gösterime girmesi planlanıyor. Fragman burada.
3️⃣ I Saw the TV Glow, hayranı oldukları bir televizyon dizisinin gizemli bir şekilde iptal edilmesinin ardından gerçeklik algıları karışan iki genci merkezine alıyor. A24 yapımı, Jane Schoenbrun imzalı korku filminin ABD’de 3 Mayıs’ta gösterime girmesi planlanıyor. Fragman burada.
4️⃣ Ghostbusters: Frozen Empire, farklı nesillerden hayalet avcılarının tarih öncesi çağlara ait bir eserden dünyaya yayılan şeytani güçleri durdurmak için biraraya gelişini konu alıyor. Filmin Türkiye’de 29 Mart 2024’te gösterime girmesi planlanıyor. Fragman burada.
Fotoğraf: Angela Weiss/AFP, Getty Images
🎶 Rihanna, milyarder Mukesh Ambani’nin en küçük oğlu Anant Ambani için Hindistan’da düzenlenen düğün öncesi törende 8 yıl sonra ilk canlı performansını sergiledi.
- Detaylar: Anant Ambani ve Radhika Merchant’ın birlikteliğini kutlayan özel konser için Rihanna’ya 6 milyon dolar ödendiği bildirildi.
- Ek olarak: 19 şarkılık setle sahneye çıkan sanatçının Glastonbury Festivali’ne katılacağı da söylentiler arasında.
🎶 Universal Music Group ve TikTok arasındaki lisans anlaşmazlığı; SZA, Doja Cat ve Mariah Carey gibi sanatçıların şarkılarının platformdan kaldırılmasıyla sonuçlandı.
- Büyük etki: UMG ve UMPG’nin kataloğu, bölgeye göre değişmekle birlikte platformdaki popüler şarkıların %20-30’unu oluşturuyor.
- Bir adım geriden: UMG, TikTok’u sanatçılar ve söz yazarları için diğer büyük sosyal platformlara kıyasla yetersiz tazminat oranları ödemeye çalışmak ve UMG’yi olumsuz şartlara sahip bir anlaşmayı kabul etmeye zorlamakla suçluyor.
🎶 Charli XCX, 2022’de yayınladığı albümü Crash’in devamı niteliğindeki Brat adlı yeni albümünü duyurdu.
- Detaylar: Toplam 15 parçanın yer alacağı albümün yaz aylarında yayınlanması planlanıyor.
🎶 Lykke Li, Johnny Cash’in efsanevi şarkısı Ring of Fire’ı yeniden yorumladı.
- Prodüksiyon: Cover, başrolünde Millie Bobby Brown’ın oynadığı ve Juan Carlos Fresnadillo’nun yönettiği Netflix filmi Damsel için kaydedildi. Buradan dinleyebilirsiniz.
🎶 İzlandalı grup Sigur Rós, 41 parçalık Wordless Music Orchestra’nın eşlik edeceği ABD turnesini duyurdu.
- Takvim: Eylül ve Ekim aylarında düzenlenecek turne, son albümleri Átta başta olmak üzere grubun tüm diskografisine odaklanacak.
Daha aydınlık, daha canlı bir cilt: SkinCeuticals Antioksidan Serum
Profesyonel cilt bakım markası ve Antioksidan Otoritesi SkinCeuticals CE Ferulic antioksidan serum, Çağla Şıkel’in 1 numarası.
Nedir? 35 yıllık araştırmaya dayanan ve 50’den fazla klinik çalışmayla etkisi kanıtlanan Antioksidan Otoritesi SkinCeuticals, dünyada 10 binden fazla doktor kliniğinde bulunan CE Ferulic antioksidan serumu sunar. Cildini 15 yıldır SkinCeuticals’a emanet eden Çağla Şıkel; daha aydınlık ve sıkı bir cildin sırrı olan CE Ferulic’in etkisi kanıtlanmış ve fark edilir sonuçlarını paylaşıyor. CE Ferulic antioksidan serum;
UV ışınları, hava kirliliği ve metallerin cilt bariyerindeki etkilerine karşı cildi koruyor.
8 yaşlanma belirtisine karşı üçlü antioksidan korumasıyla çevresel faktörlere bağlı cilt hasarını %48’e kadar azaltıyor.
%15 saf C vitamini içeren antioksidan serum, sıkılık kaybı problemleri için normal ve kuru cilt tiplerine uygunluk sağlıyor.
- İçerdiği C ve E vitaminine ek olarak ferülik asit desteğiyle cildin ihtiyacı olan mükemmel desteği sunarak daha aydınlık ve sıkı bir cilt için öne çıkıyor.
Dahası: SkinCeuticals medikal bakım işlemlerinin etkinliğini evde de artırıyor. Klinik prosedürlerden sonra antioksidan serum uygulandığında cildin kolajen sentezini artırarak daha hızlı iyileşmesini ve gözle görünür sonuçlar elde edilmesini sağlıyor. SkinCeuticals ürünleri; klinik prosedürler, gelişmiş ev bakımları ve profesyonel bakımlar sayesinde kullanıcılarına entegre bakım olanağı sunuyor.
Cildiniz anahtarı SkinCeuticals CE Ferulic antioksidan serumu şuradan inceleyebilirsiniz.
Kaynak: Le Bon Marché
✒️ Sarah Andelman ve Jean Jullien’in küratörlüğünü üstlendiği Le Bon Marché’nin Mise en Page sergisi, Paris’te sanatsal ve edebi bir alışveriş deneyimi sunmayı amaçlıyor.
- İçerik: Mise en Page; The Strand, Shakespeare & Co., Out of Print ve Andelman’ın kendi markası olan Just an Idea gibi ünlü kitapçı ve markaların ürünlerini sergiliyor.
✒️ İrlandalı yazar Sally Rooney, ailevi ve romantik ilişkilerin karmaşıklığı üzerine dördüncü romanı Intermezzo’yu 24 Eylül 2024’te yayımlamaya hazırlanıyor.
- Kurgu: Türkçeye Can Yayınları tarafından çevrilen Güzel Dünya, Neredesin, Normal İnsanlar ve Conversations With Friends'in ardından Faber & Faber tarafından yayımlanacak kitap, Sally Rooney hayranları tarafından heyecanla bekleniyor.
✒️ Türkiye Polisiye Yazarları Birliği (TPYB) tarafından düzenlenen 2024 Kristal Kelepçe Edebiyat Ödülleri’nin başvuru süreci başladı.
- Kategoriler: Ödüller; Yılın Polisiye Romanı, Yılın Polisiye Öykü Kitabı, Büyük Usta ve Polisiyeye Katkı Onur Ödülü olmak üzere dört kategoride verilecek.
- Başvuru detayı: Yılın Polisiye Romanı Ödülü için başvuracak eserlerin 1 Temmuz 2023-30 Haziran 2024 tarihleri arasında Türkçe yayımlanmış olması gerekiyor.
İlhamını kadınlardan alan, kadınlar tarafından yazılan kitaplar
8 Mart yaklaşırken kaleminden güçlü kadın karakterler dökülen, kadın yazarlardan bir seçki. Macaristan'dan Avusturya'ya, ABD'den Karayipler'e kadınların gözünden bir dünya turu.
Yeni bir aya her girişimizde ister istemez kitap listemi belli bir ruh hâline veya temaya göre güncel tutmaya çalışıyorum; hâl böyle olunca biraz da benim duygularıma bağlı değişken bir liste ortaya çıkıyor. Bu ay için biraz daha spesifik bir tema üzerinden gitmeye karar vermişken yine bir çelişki zinciri içinde buldum kendimi.
8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nden ilhamla diye başladığım yazının devamında, “En sevdiğim kadın yazarlar mı, kadın roman kahramanları mı yoksa kadına karşı olumsuz davranışları eleştiren romanları mı listelesem?” derken liste aldı başını gitti. Ben de en sonunda hem yazarı kadın olup hem de son dönemlerde okuyup çok etkilendiğim kitaplardan bir derleme yaptım.
Okumaz Yazmaz - Agota Kristof
“Her şey Agota Kristof okumamla başladı...” İnsanın hayatında derin izler bırakan, "Bu zamana kadar okuduğum en iyi kitap" dedirten kitapların yazarı kendisi.
Kaleminin yalınlığına, insan doğasına bakışına hayran olurken Macar edebiyatı ile de Kristof sayesinde tanıştım. Durup dilimize çevrilen kitaplarını düşündükçe "Kalemindeki o vurucu gücü her bir satıra en yalın hâliyle yansıtmayı bir insan nasıl bu kadar iyi başarabilir ki?" diye sormadan geçemiyorum.
Büyük Defter-Kanıt-Üçüncü Yalan üçlemesi ile başladım Kristof okumaya. Bu üçleme savaşın yıkıcılığını, acımasızlığını, duyguları alt üst eden gerçekliğini fon olarak kullanarak başka bir dünyaya kapı açıyordu sanki.
Üçlemenin etkisi geçmeden Okumaz Yazmaz’ı okudum. Kaleminden buram buram yalnızlık, yoksulluk, ölüm kokusu, mücadele akan Agota Kristof’un kendi hayatının da aslında tam da bu temalarla örüldüğünü gördüm. Otobiyografik özellikler taşıyan Okumaz Yazmaz, çoğu zaman düşünmekten bile korktuğumuz kavramları, hayatın getirdiği tüm kayıplarla beraber yalın cümlelere döküyor. Her açıdan yıkımın, gerçeklerden kaçmanın, saklanmanın ve hayatta kalabilmenin arayışı bu incecik kitap.
Iza’nın Şarkısı - Magda Szabó
En çok etkilendiğim kadın yazarların Macar olması ilginç bir tesadüf. Kristof sonrasında Szabó da bu listede kesinlikle olmalı diye düşündüm. Herman Hesse, Szabó hakkında ne kadar doğru söylemiş: Bir kez okumaya başladığınızda o edebi değeri iliklerinize kadar hissedip, durmaksızın devam etmek istiyorsunuz. Gerçekten de tam olarak böyle.
Hayatının her alanı savaşın yasaklarından ve olumsuzluklarından etkilenen Szabó, dış dünyayı bırakıp sayfalarında içimizdeki en derin duygularla yüzleştiriyor bizi. Kimse iyi ya da kötü değil, hissettiğimiz duygular çok gerçek ve o gerçeklik çok hırpalayıcı.
İza'nın Şarkısı bence Szabo'nun karakter tahlilinde en derine indiği kitabı. Bizi yalnızlık, şehrin dönüşümü, anne-kız ilişkisi, empati, kayıp duygusu üzerine düşündürürken karakterleriyle arasındaki mesafeyi sıkı sıkıya koruyor. Ruhumuzun en kırılgan tarafına dokunuyor bu roman ama kurgusunu da tek katmanlı görünen bir anne-kız ilişkisinden çok daha derinlerde, ortak bir kayıp ve dönüşüm duygusuyla birbirlerine sıkı sıkıya bağladığı karakterler üzerine inşa ediyor.
Olduğum Yer - Jhumpa Lahiri
Dünyanın her köşesinden, kalemleriyle harikalar yaratan kadınlar arasında Lahiri'yi de saymadan geçemeyiz. Olduğum Yer'de aslında her şey çok belirsiz; yerler, ülkeler, kişiler, duygular ama günümüz insanının en çok yara aldığını konuya değiniyor yazar. Aidiyet kavramı; bir dile, bir ülkeye, bir topluma, bir zaman dilimine ait hissedememe ve hep bir arayışta olma durumu.
Bazen bir kimlik arayışı bu, bazen de aslında kişinin kendini aramasının hikayesi. Lahiri, bu aidiyet hissinin sadece bir ülkeyle değil dille, kimlikle, kişilerle de bağlı olduğunu çok nahif bir dille anlatıyor. Yaşadığı farklı ülkeler gibi yazdığı dilde de bir aidiyet duygusu arıyor aslında yazar ve belki de kitabın kırılgan yapısı tam da buradan geliyor. Bir yanda yazmak zorunda olduğu İngilizce, bir yanda bağ kurduğu İtalyanca ve Bengalce…
Yazar, bu kadın karakteri adlandırmayarak hepimizin yalnızlıkla kök salma çabası arasındaki gelgitlerinin de portresini çiziyor. Bu kadın hepimizin dönem dönem hissettiği gibi zamansız ve mekansız bir hikayenin içinde savruluyor.
Duvar - Marlen Haushofer
Bilimkurgu ile distopya arasında gezinen Duvar, dünyada tek başına hayatta kalan bir kadının bu süreçteki içsel yolculuğunu anlatırken bir yandan da toplumsal cinsiyet kalıplarını tersyüz ediyor. Ve tüm bu anlatıda otobiyografik izlerin peşinden gidiyoruz; romanın beni en çok heyecanlandıran yanı tam da bu noktası.
Marlen Haushofer, eşinden boşandıktan sonra kendi kendine kalacağı, ev işlerinden kalan boş zamanında yazabileceği bir av evinde kalıyor. Romandaki mekan da buradan esinle ortaya çıkıyor. Biz bu kitapta, görünmez bir duvarla herkesten ayrılan, doğayla ve hayvanlarla baş başa kalan bir kadının tek başına hayatta kalma serüvenine ortak oluyoruz. Okudukça aklımdan bir soru eksik olmuyor tabii: “Ya yerinde ben olsaydım?”
Bir yandan bu soruyu sorarken diğer yandan bu kadının mücadelesine, gelişimine, kendini yeniden keşfetmesine tanık oluyoruz ve edebiyat dünyasının en güçlü kadın karakterlerinden biriyle tanışıyoruz.
Onu dış dünyadan ayıran cam duvar aslında fizikî olduğu kadar içsel bir duvarı da simgeliyor. Bu etkileyici mücadele birçok alt temayı da yanında taşıyor: Doğaya uyum sağlama sürecimiz, varoluşumuzda doğanın ne kadar önemli bir yeri olduğu, hayvanlarla bağımız üzerine vurucu bölümlerle karşılaşıyoruz. Bu sene okuduğum en etkileyici kitaplar arasında kesinlikle baş sırayı alıyor bu roman. Filme de uyarlanmış ama ben aynı tadı alamadım.
Annemin Otobiyografisi - Jamaica Kincaid
Bu kitabı anlatmaya, "Uzun zamandır okuduğum en cesur metin" diyerek başlamak istiyorum. Kincaid bu cesareti kırılgan ama bir o kadar da güçlü cümlelerle yansıtıyor.
Anne ve babası tarafından farklı etnik kimliklere sahip olan Xuela Claudette Richardson’ın Karayipler’deki hayatını anlatan bu roman, sırtını sömürgeleştirilmiş bir ülkedeki yaşam koşullarına dayarken bu şartlarda büyüyen bir kadının hikayesini anlatıyor. Sıfır Noktasındaki Kadın’dan tatlar buldum bu kitapta, ama Xuela çok daha cesur, çok daha kendi ayakları üzerinde durabilen bir kadın.
Roman boyunca, bu kadının hem çevresiyle hem de kendisiyle mücadelesine tanık oluyoruz. Doğumda kaybettiği annesinin yokluğu ise hayatının her köşesinde kendisini hissettiriyor. Ama bu bir sitem, yas olarak değil çevreye ve sisteme karşı geniş bir eleştiri olarak cümlelere yansıyor. Altını çizdiğim onlarca cümle; sevmek-sevilmek, aile, aidiyet gibi kavramların anlamını ararken karakterin müdanasız ruh hâlini de fazlasıyla hissettiriyor.
Bu kitapla ilgili okuduğum bir köşe yazısında kendisine dişi Mersault (Albert Camus’nün Yabancı eserinin baş kahramanı) benzetmesi yapıldığını gördüm. O kadar yerinde bir benzetme ki. Aynı pervasızlık, aynı iç mücadele...
✳️ Bir makale: Polyester Zine’da yayımlanan makale, Hollywood’un ünlü "intikam peşinde olan eski eş" tiplemesinden neden uzaklaştığına odaklanıyor.
✳️ Bir inceleme: Manohla Dargis, The New York Times için Denis Villeneuve’ün yönettiği Dune: Part Two’yu inceliyor.
✳️ Bir röportaj: NME’de yayımlanan röportajda Andrew Trendell, St Vincent ile müzisyenin Nisan’da yayınlanacak yeni albümü All Born Screaming üzerine konuşuyor.
✳️ Bir portre: Cumhuriyetin Aydınlanma Öncüleri yazı dizisinde bu hafta, Türkiye'de kütüphaneciliğin öncü isimlerinden Adnan Ötüken'i Prof. Dr. Bülent Yılmaz anlatıyor.
