Toplum, yargı ve önyargı!

Oryantal kültürü Western kültürü ile harmanlıyorsun. Bu durumun işlerinde hayli geniş bir alan ve ayrıntı yarattığını düşünüyorum. Ne gibi ayrıcalıklar sağlıyor?
Her şeyden önce, geleneksel Doğu ve Batı kültürleri sistematik koşullarda tamamen farklılar. İç dolguyu dışa yansıtma biçimleri- bu türden güçlü tutarsızlıklar ve kontrastlar beni en çok çeken şeydir. Bu iki kültür eş zamanlı olarak çok uzun süre izlenebilir. Karşılaştırma amacıyla şablon olarak kullanmak için herhangi bir çağ seçmemize imkan veren çok sayıda tarihi kayıt var. Bir sanatçı olarak bana göre bu, yaratıcılığın dipsiz kaynağına erişme şansına ulaşmak gibi bir şey. Bence bu bir avantaj. Aşırı kontrast sebebiyle bu iki kültür tek bir sanat eserinde birleştirilmelidir. Bu tarz çelişkili estetik bir ifade karşısındaki düşüncelerim oldukça ilginç. Bu temanın etrafında yaratmanın ne tür yararlar sağladığı hakkında konuşursak, cevapları modern dünyadaki iki kültürel fraksiyondan bulabiliriz. Elbette, gerçek dünyayla bağlantı oluşturan eserde ifade edilen kültürel kaynaşmanın koşulları nedeniyle, iki kültür arasındaki bağlantı haline gelebilir. Bu çağdaki tema ve içe vurumsal niyet, yeterli anlayışa sahip olmayan ve birbirlerine daha yakın olan bu iki kültürel grubu alarak belirli işlevlere sahip olacaktır.

Çalışmalarında kültürel elementler kullanmayı seviyorsun. Bu bence toplumların sanata olan bağlantısını daha sağlam tutuyor.
Doğru, kültürel ögeler toplumdan ve tarihten gelir, böylece bir eser soyut bir kavramı ütopik bir hayal gücüyle işlemiş olsa bile, tuvaldeki özgün ögeler insanlar tarafından anlaşılabilir ve “yabancı” olmazlar. Böylece, çalışmanın yararlı sosyal rolü olan izleyicilere hitap etmek daha kolaydır. Üniversiteye girdikten sonraki ilk tezim, “Çağdaş sanat sıradan bir kişinin anlayabileceği bir şey mi?” adında, çağdaş sanat ile toplum arasındaki bağlantı üzerineydi. Bu konunun arka planı aslında, sanatın gelecekteki gelişimi için olan olasılıkların bir tartışmasıdır: Savaş sonrası Batılı postmodernizm bağlamında, kültür elitleri ve sıradan insan arasında sürekli bir kopukluk durumunu kabul edilmeli ve teşvik edilmelidir. Gelecekteki sanatsal gelişimin öngörülmesi ve gerçekleştirilmesinin, gelecekteki toplumun sanatsal durumu için bir düşünce olduğu gibi. Anladığım kadarıyla, sanat ile toplum arasındaki ayrılığın cevabının basit bir ikili olduğunu düşünmüyorum. Genel toplumun sanatıma yaklaşım sergilemesine
izin vermeye çalışacağım. İzleyicinin eserlerime derin bir ilgi göstermek gibi bir yükümlülüğe sahip olmadığını hissetsem de eserin bireysel unsurları en azından topluluk ile eser arasındaki mesafeyi azaltarak izleyiciye bir tür görsel zevk almalarını sağlayacaktır. Ben bu tür bir izlem gelişimini sabırsızlıkla bekliyorum.

Fotoğraf çalışmaların kolaj şeklinde değil mi? Eğer bu anlamda yanılmıyorsam bu fikir nereden doğdu ve bu denli detaylı bir çalışma sana neyi düşündürüyor?
Evet, onlar kolaj. Okulda önümde oturan sınıf arkadaşım, beni eserlerimde kolaj kullanmayı denemek için teşvik ediyordu.
Hemen bunu yapmaya başlamamış olsam da. Bunun 2012’de mezuniyet döneminde olduğunu hatırlıyorum. O zamanlar hala yağlı boya kullanan bir güzel sanatlar öğrencisiydim. Mezuniyet sonrasında Şanghay’a döndüğümde kendimi kazara grafik tasarımcı olarak çalışarak buldum ve yazılım programlarıyla bağlantı kurdum. Londra’da üniversitedeyken ticari bir sergi için çizmiş olduğum, Doğu temalarıyla yaptığım bir yağlıboya resmi aldım ve onunla dijital bir kolaj oluşturdum. Bu ‘Doğu Hafızası I’di. Sonra bunu Saatchi Art’a yükledim ve bir hafta sonra rapor edildi. O an mutlulukla şaşırdım. Sonra birçok benzer eser üretmeye devam ettim ancak bu tür işlerde ifade ettiğim sanatsal dil biraz kabaydı. Bu erken dönem eserlerinde, resimlerdeki bazı öğelerin temiz şekilde kesilmediğini ve pikselli mozaikler gibi kaba kenarları olduğunu görebiliriz. Bu eserlerin büyüme sürecinde, bunları yapmayı bırakmamı söyleyen bazı insanlar, beni devam ettirmeye teşvik eden bazı arkadaşlar ve koleksiyoncular hariç hiçbir somut tavsiye almadım. Aslında bu çalışmalar çok yavaş gelişti ve süreç çok dolaylıydı, bir iş bittikten sonra kendilerini çoktan açığa
çıkaran birçok konu vardı. Çağdaş bir sanatçı olarak çalışmak kolay
değil. Biraz “Karanlık Orman Kuralları”na benziyor- sanatçıların
eserleri yaratıcı oldukları için gelişmezler. İfade tekniklerinde ve
geliştirme stratejisinde olgunlukları yetersiz kalırlarsa ve uygun bir şekilde korunmuyorlarsa, bir şekilde kısıtlanmaları kolaydır. Ticari sanat piyasasında rekabet ve hayatta kalmak da çok zor bir iştir. Sıradan bir kişi için sanat, kültürel piramidin tepesinde oturuyor. Sanat piramidin en üstünde olsun, sanat endüstrisi kesinlikle değil. İçinde bulunduğunuz zaman rekabet ve gelişme, diğer sektörlerde olduğu gibi hemen hemen aynıdır.

Tasarım, geçmişten günümüze hayatın her noktasını etkileyen, fikir aşamasından çözüm süreçlerine ve sonlandırma adımlarına kadar yalnızca görsellikle değil tüm diğer adımlarıyla adeta bir yapboz gibi hayatımıza entegre olan çok yönlü, bir alan. Algı ise bilginin alınması, yorumlanması, seçilmesi ve düzenlenmesi anlamına gelir. Algı bir şekilde çevremizdeki enformasyon bombardımanından sağ çıkmamıza olanak sağlar. Çocukluktan yetişkinlik evresine kadar karakterimizi ve ideolojilerimizi şekillendiren tüm faktörlerle beraber bir bütünsellik sürecini oluşturur.  

Tasarım hayatı yönlendirmenin yanında aynı zamanda düzene koyma ve farkındalık yaratma süreçlerini de destekler. Görsel materyallerden büyük yapılara kadar güzellik kavramının yanında fonksiyon, ihtiyaç ve idealleri de kapsayan bir çalışma prensibiyle (-ki bu prensip bazı durumlarda bilinçsizce de olsa yönlendirilebilir. Bunun sebebi de kişiyi ya da toplumu, ideolojileri etkileyen çevresel faktörler olarak düşünülebilir) gelişir. Tasarım aynı zamanda girift bir yapıya sahiptir, hizmet tasarımından, ürün tasarımına kadar ele alabileceğimiz birçok konu bu kapsamın içine girer.

Moda üzerinden kısa bir örnekle açıklamak isterim ki; II. Dünya Savaşı’nda ve sonrasında orduların kıyafetleri yalnızca fonksiyonu ön planda tutmamış, dönemin tarzını da bir gösteriş düşüncesinin yanında etkileme isteğiyle şekillenmiştir. Özellikle Avrupa ve Amerika’da bu savaşlar sonrasında şekillenen moda ve trendler aslında onun etkisiyle yaygınlaşmış sivillerin de taleplerini karşılayacak şekilde planlanmıştır.

Bunun dışında Ortaçağ döneminde Avrupa mimarisi de benzer şekilde dini inançları ve değerleri yansıtacak şekilde tasarlanmış, dönem eserleri de bunlara göre sanki benzer bir kurul tarafından onaylanmış gibi hayata geçirilmiş. Burada elbette siyasi düşüncelerin ve planlamaların, sansürlerin de etkisi var, işte tüm bunlar da tasarım kavramının algıyla, onu yönetmekle birleştirdiği şey olarak karşımıza çıkıyor.

1945’ten sonra kırmızı rujun güçlü kadın algısını yaratması ya da Channel’in kadınların da smokin giymesi konusunda attığı adımla aslında tasarımın hayatta birçok şeyi etkilediğini bir kez daha görmüş olduk. Tıpkı trendlerin bireyler ve toplum üzerinde yarattığı etki gibi. Bu aşamada hatırlatmak isterim ki direnç kültürü de aslında bir dönem gençlerinin kot pantolonlarını yırtık giymeye başlamasının ardından markalar tarafından yırtık kot üretimine geçilmesiyle trend ve algı kavramını pekiştiren bir hal aldı. 

Aslında bu her taraftan tutulabilen, olumlu ve olumsuz yanların çokluğuyla karmaşa yaratan bir durum. Dolayısıyla tasarladıklarımızdan ya da seçtiklerimizden her zaman biz sorumlu değiliz ne yazık ki. Bir sonraki sayıda belki de bu konunun derinine ineriz ne dersin? Cevabını beklerim…

Hoşça kal!