Herkese merhaba,
Havalar güzelleşti, hepimiz daha çok sosyalleşmeye başladık. Peki ya bütün bu planladıklarımız arasından kaçırdıklarımız olduğunda nasıl hissediyoruz? O gün iş yerinde tahmin ettiğimizden uzun kaldığımız için gidemediğimiz konserde, bir türlü izin alamadığımız için çıkamadığımız tatilde, ekonomik olarak bizi zorlayacağı için katılamadığımız yemekte neler oluyor? Aklımız ordayken, şu anın keyfini nasıl çıkartabiliriz? Fırsatları kaçırma korkusu, sadece anın keyfini çıkartmamıza engel olmuyor; aynı zamanda bir türlü karar verememekle de sonuçlanabiliyor. Bu etkinliğe mi katılsam, diğerine mi? Bu arkadaşlarımla mı buluşsam, diğerleriyle mi? Online dating uygulamasında tanıştığım şu kişiye mi fırsat versem, diğerine mi? Nasıl karar vereceğiz? Bu bültende fırsatları kaçırma korkusunu ele alıyor, neden bu korkuyu yaşarız ve bu korkudan nasıl uzaklaşabiliriz sorularına cevap arıyoruz.
Tercih ettiğiniz anların keyfini en güzel şekilde sürmeniz dileğiyle,
Psikolog Dr. Gizem Sürenkök
Odak: Sosyal medyada arkadaşlarınızın keyifli vakit geçirdiğini gördünüz. Tam da sizin olmadığınız gün ne kadar da eğlenmişler! Fırsatları kaçırma korkusu (FOMO) deneyimlediğimizde böyle şeyler düşünüyoruz. FOMO tam olarak nasıl bir deneyim, kimler daha çok FOMO yaşıyor bir bakalım.
Doğru Bilinen Yanlışlar: FOMO deneyimi yaşama ihtimalimiz sosyal medyanın yaygınlaşması ile oldukça arttı. Bu konuda genel olarak inanılan düşüncelere değindik.
Sorularınızı Cevaplıyoruz: Fırsatları kaçırma korkusu konusunda neleri merak ediyorsunuz diye sorduk. Dr. Gizem Sürenkök sizin için cevapladı.
Nasıl Baş Edilir?: FOMO deneyimlemek oldukça zor olabiliyor. Bu durumdayken size iyi gelebileceğini düşündüğümüz önerileri listeledik.
Kapatırken: Bültenimizi okuduktan sonra yaşadığınız anların fırsatlarını kaçırmamanızı hatırlatacak önerilerde bulunduk.
Bir yerlerde, birileri, bensiz çok keyifli vakit geçiriyor olabilir mi?
Fırsatları kaçırma korkusu, başkalarının bizsiz ilgi çekici ve güzel vakit geçirmesinden duyulan endişe olarak tanımlanıyor.

Arkadaşlarınızın bu hafta sonu buluşacağını ama sizin o sırada şehir dışında olmak zorunda olduğunuzu düşünün. Arkadaşlarınızın siz yokken neler yaptığını, nasıl vakit geçirdiğini, ne şekilde eğlendiklerini merak eder miydiniz? Hatta belki de “Keşke ışınlanma bulunmuş olsaydı da oraya gidip gelebilseydim.” şeklinde cümleler zihnine geliyordur. Özellikle sosyal medyayı sık sık kullandığımız son yıllarda bu düşünceler zihnimizde daha fazla dolaşmaya başladı. Tanıdığımız kişilerin biz yokken yaptıkları aktiviteler veya tanımadığımız kişilerin bize çekici gelen yerlerde bulunduğunu görmek fırsatları kaçırma korkusu yaşamamıza yol açabiliyor. Fırsatları kaçırma korkusu ya da bilinen kısaltmasıyla FOMO (Fear of Missing Out), başkalarının biz yokken çok önemli, keyifli bir deneyimi paylaştıkları ve bizim bunu kaçırıyor olduğumuzu düşündüğümüzde hissettiklerimize deniyor. Sosyal medyada arkadaşlarımızın bizden ayrı keyifli vakit geçirdiğini gördüğümüzde, ne yapıyor olursak olalım o andaki durumumuzun onların deneyiminden daha kötü olduğunu düşünüyoruz.
FOMO, tüm yaş grupları tarafından deneyimlenebiliyor. Fakat bu duyguyu ergenlik döneminde veya erken yetişkinlik döneminde olan kişilerin daha sık deneyimledikleri görülüyor. Çünkü bu dönemde bulunan kişilerin sosyal medyada vakit geçirme miktarları da daha fazla oluyor. Üstelik sadece sosyal medya kullanımı FOMO deneyimleme ihtimalini artırmıyor, FOMO deneyimlemek de sosyal medya kullanımını artırabiliyor. Özellikle FOMO deneyimi daha fazla olan ve yalnızlık yaşayan kişiler, sosyal medyada daha fazla zaman geçirmeye de yatkın oluyor. Sosyal medyada FOMO deneyiminin etkisiyle geçirilen zaman ise stres seviyemizi artıyor. Kendimizi daha yalnız hissedebiliyoruz, öz saygımız ve öz şefkatimiz de durumdan olumsuz etkileniyor. Çünkü sosyal medya kullanırken gördüklerimizi kendimizle ve kendi hayatımızla kıyaslıyoruz.
FOMO deneyimlediğimizde içinde bulunduğumuz an, yer ve durum hiç çekici gelmiyor. Diğer kişilerin daha keyifli vakit geçirdiğini düşünüyoruz. Bu kıyaslamayı genellikle etrafımızda olan yakın arkadaşlarımız, aile üyelerimiz veya iş-okul arkadaşlarımız ile yapıyoruz. Bir diğer deyişle bizim hayatımıza benzer hayatları olan kişilerin yaşadıkları ile kıyaslamalar yapıyoruz.
Şimdi bir an dursak ve hayatımızı kıyaslayabileceğimiz farklı hayatları göz önünde bulundursak bizden iyi olarak değerlendirebileceğimiz milyonlarca hayat bulabiliriz. Bizden daha çok kazanan, daha iyi bir işi-okulu olan, daha eğlenceli bir hayatı olan… Öte yandan bizim hayatımızdan çok daha kötü olarak değerlendirebileceğimiz bir hayata sahip olan milyonlarca kişi de bulabiliriz. Eğer bu kıyaslamaları değer verdiğimiz şeylere ulaşma amacıyla değil de bir şeyleri kaçırma korkusuyla çerçevelersek yaşadığımız hayattan memnun olamıyoruz. Genellikle neler kazanabileceğimize odaklanmak yerine neler kaybettiklerimize odaklanıyoruz. Bu durum da FOMO deneyimleme ihtimalimizi artırıyor. FOMO ile başkalarının yaşamlarını ve seçimlerini inceledikçe kendi hayatımıza karşı daha kopuk hissediyoruz. Bu kopukluktan kurtulup hayatla bağ kurmak için sosyal medyayı açıyoruz ve tekrar FOMO yaşıyoruz. Böylece kısır bir döngüye girmiş oluyoruz. Bu sebeple bu döngüyü kırmak için arzu ettiğimiz her şeye istediğimiz her zaman erişemeyeceğimizi aklımızda tutmamız gerekiyor. Bunun yanında seçimlerimizi bir şeyleri kaçırma korkusuyla, yani FOMO ile değil de kendimiz için değerli olan şeyleri bilerek yapmak faydalı olabiliyor.
Peki kimler FOMO duygusunu daha çok deneyimliyor? Farklı farklı psikolojik ihtiyaçlarımız bulunuyor. Bu ihtiyaçlardan bazıları kendimizi dünyaya ve kendimize etkili bir şekilde katkıda bulunabilen yetkin biri olarak görmek, kendi hayatımızla ilgili belirli konularda kararı verebilecek otoriteye sahip olduğumuza inanmak veya diğer kişilerle etkileşim ve yakınlık içinde olmak şeklinde tanımlanıyor. Yapılan araştırmalar, kişilerin bu psikolojik ihtiyaçlarındaki tatmin olamama hissi ile sosyal medya kullanmaya daha çok yöneldiklerini gösteriyor. Bunun sebebinin ise bu kişilerin sosyal medyayı başkalarıyla temas halinde bulunma aracı olarak görmeleri olduğu bulunuyor. Bizi sosyal medya kullanımı sonucunda FOMO deneyimlemeye sürükleyen bir diğer etken ise içinde bulunduğumuz ilişkiden memnun olmadığımız zamanlar veya yalnızlık gibi olumsuz duygulardan kaçma isteğimiz oluyor.
FOMO Deneyimi ile ilgili Bildiklerimiz Ne Kadar Doğru?
“Mutlu olmak isteyen bir kişi bunu kolayca başarabilir. Ancak biz diğer insanlardan daha mutlu olmak istiyoruz. Bunu başarmak ise çok zor. Çünkü daima diğerlerinin daha mutlu olduğuna inanıyoruz.” - Montesquieu

Arkadaşlarım kesin ben yokken çok eğleniyor.
İnanması güç ama siz yokken arkadaşlarınız çok eğlenmiyor! Medyada gördüklerimiz gerçeklik algımızla tahminimizden bile fazla oynuyor. Gelin, biz orada değilken arkadaşlarımızın daha çok eğlendiğini düşünmemizin ardında yatan sebeplere bakalım. Instagram’a girdiğinizde gördüğünüz çok mutlu görünümlü insanların sizi nasıl etkilediğine hiç dikkat ettiniz mi? Araştırmalar sosyal medyayla ilişkimizin fırsatları kaçırma korkumuzu tetikleyebildiğini ortaya koyuyor. Dahası, FOMO bizleri daha sık sosyal medyayı kontrol etmeye ve olan bitenden emin olma isteğine sürüklüyor. Her ne kadar sosyal medyada gördüklerimizin tamamen doğruyu yansıtmadığının bilincinde de olsak özellikle reddettiğimiz bir teklifin ardından hassas hissetmeye meyilliyken bu çarpıtılmış gerçeklik karşısında çaresiz kalıyoruz. Sonuç olarak ise zihnimizin arka planında sürekli olarak dönen bu kıyaslamaların iyilik halimize yıkıcı etkileri oluyor.
Yaşadığımız çağın da getirileriyle sürekli uyaranlara maruz bırakılmak bizi bir şeyleri her daim takip etme isteğine sürüklüyor. Bu yüzden sürekli olarak telefonumuzu kontrol etme, Twitter’daki son çalkantıya hakim olma, arkadaş grubumuzdaki her dedikoduyu anında öğrenme isteğimiz yalnızca bu hızlı dünyaya adapte olmaya çalışan zihnimizin bir yansıması. Ancak kaçırmaktan endişelenerek kovaladığımız dakikalar “şimdi”yi kaçırmamıza yol açıyor. İronik, değil mi?
Araştırmalar FOMO ile mutluluk arasında negatif bir bağlantı olduğunu gösteriyor. Yani daima kaçırdığınız fırsatlar hakkında kaygılanıyor ve bu döngüden çıkamıyorsanız bu durumun yaşantınızdan aldığınız keyif ile bir bağlantısı olabilir. Çünkü sürekli daha iyi bir versiyonumuz olmayı, yapmadığımız bir şeyleri yapmayı hedeflediğimizde yalnızca şu an elimizde olmayanlara sahip olmaya odaklanıyoruz. Peki fırsatları kaçırma korkusuyla nasıl baş edeceğiz? İşte basitçe deneyebilecekleriniz:
Telefon ve özellikle sosyal medya kullanımınızı gözden geçirin: Yaşanan anda mevcut olabilmek için diğer gerçekliklerden bir nebze de olsa sıyrılmalıyız. Bu yüzden, şimdiyi de kaçırmamak adına yapabileceğimiz en iyi şey, bu anın tadını çıkarmayı öğrenmek. Sosyal medyada paylaşılanlar kadar paylaşılmayan gerçeklikler olduğunu da gözden geçirerek yalnızca kendinize odaklandığınız anlar yaratmanızı öneriyoruz.
Minnettarlık duygusunu keşfedin: Peki ya kaçırmadığınız fırsatlar yok mu? Kaçırdıklarınız hakkında hissettiğiniz kaygı arttığında yakalamış olduğunuz fırsatları fark etmeniz kendinize daha gerçekçi ve şefkatli bir yerden yaklaşmanızı ve eleştirel iç sesinizle daha iyi mücadele etmenizi sağlayacak.
- Öz şefkat egzersizleri yapmayı deneyin: Sürekli yanlış tercihi yaptığımızı, yanlış yerde olduğumuzu düşünmek ve pişman olmak eleştirel iç sesimizle yakından ilişkili. Kendimize şefkat göstermeyi öğrendiğimizde verdiğimiz kararların sonucu ne olursa olsun kendimizi daha çok destekleyebiliyor ve daha az pişmanlık duyuyoruz.
Fırsatları kaçırma korkusu hakkında en çok sorulan iki soruyu Psikolog Dr. Gizem Sürenkök Aposto! okuyucuları için cevapladı. Eğer siz de sonraki bültenlerde sorularınızın cevaplarını görmek isterseniz hemen şimdi Instagram hesabımızı takip edin!
Eğer bu korku içimizde bir ikilem yaratıyorsa bu bir sorun teşkil eder mi?
Bu korkunun bir sorun oluşturması en çok ikilemlerimizin sonucunda yaptığımız tercihlerden memnun olmadığımızda ortaya çıkıyor. Eğer bir türlü doğru kararı veremediğimizi düşünmeye başlarsak hiçbir tercihin keyfini çıkartamıyoruz. Bu seçtiğimiz yemekten (ya diğer pizza daha iyiydiyse?!) tutun da evlendiğimiz kişiye kadar (ya diğer kişiyle daha mutlu olacaktıysam?!) bizi etkileyebilir ve doğru kararı vermediğimiz ya da veremeyeceğimiz duygusu bütün hayatımıza yansıyabilir. Bu da günün sonunda seçim felci denen, bir türlü karar verememe durumuna yol açabilir. Bunun çözümü ise zor da olsa o günün şartları ve seçenekleri içerisinde en iyi yargıyı yaptığımıza güvenmek. Bir tercihte bulunduysak bunun bir sebebi var. Şu anda bunu anlamıyor olabiliriz ama o esnada bu kararı vermek bizim için mantıklı görünmüştü!
Fırsatları kaçırma korkusu erteleme davranışını tetikler mi?
Bence kesinlikle evet! Yukarıda bahsettiğim seçim felci, bir türlü karar veremememizle ve en iyisi bu kararı daha sonra alalım diyerek kararı ertelememizle sonuçlanabilir. Almak istediğimiz bir ürün için online alışveriş mecralarına girip bir türlü karar veremeyip çıktığımız kaç kere olmuştur bir düşünün. Bir karar verdiğimizde diğer tercihlerden mahrum kalıyor olduğumuz duygusu, ertelemeye de sebep olabiliyor.
Zaman zaman hepimiz verdiğimiz kararların sonuçlarını irdeliyor, diğer seçeneği seçersek yaşıyor olabileceğimiz olası senaryoların içinde kaybolabiliyoruz. Ancak günün sonunda içinde bulunduğumuz anın fırsatlarını kaçırmamak kendimize yapabileceğimiz en büyük iyiliklerden. Bunu sağlayabilmeniz için birkaç öneriyle geldik:
Öz şefkatinizi geliştirmenin fırsatları kaçırma korkunuzu engellemekteki rolünden yukarıda bahsetmiştik. Eğer “Öz şefkat egzersizlerini ben nereden bulacağım ki?” diyorsanız Relate uygulamasındaki “Eleştirel İç Sesi Susturma” ve “Kendini Sevmeyi Öğrenme” yolculuklarına göz atabilirsiniz. Ayrıca, kurduğunuz ilişkiler içinde daha mevcut olmak istiyorsanız “Anda Kalmayı Öğrenme” yolculuğu da size yardımcı olabilir.
Bir olay yaşanırken orada olmamak bizi kaygıya sürükleyebiliyor. Peki ya hayatımızdaki büyük kararları daha farklı biçimlerde almış olsaydık? Veya en yakın arkadaşımızla hiç tanışmamış, üniversite okuduğumuz şehri hiç tercih etmemiş, ufkumuzu açan o dersi hiç almamış… Klinik Psikolog Tuğçe Isıyel tarafından yazılmış Ya Hiç Karşılaşmasaydık isimli kitap adından da anlaşılacağı gibi gerçekleşmiş ve gerçekleşmemiş, kendimizle veya başkalarıyla kurduğumuz ilişkilere odaklanıyor.
Bugünkü bültenimizde hastalanıp okula ya da işe gitmediğimiz gün bir sürü olay yaşanmasına, bizim olmadığımız bir gün buluşan arkadaş grubumuzun çok eğlenmesine, kısacası fırsatları kaçırma korkusuna değindik. Bitki bakmanın psikolojisi konulu gelecek bültenimizde görüşmek üzere!



