10. Yargı Paketi kabul edildi: Neleri değiştiriyor, neden eleştiriliyor?

TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşülen ve kamuoyunda "10. Yargı Paketi" olarak bilinen, 30 maddeden oluşan ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı hakkındaki kanun teklifi yaklaşık 15 saat süren görüşmelerin ardından kabul edildi. 

Kanun teklifi, suça teşebbüste ve kasten yaralamada cezaları artırıyor, denetimli serbestlikte yeni şartlar getiriyor, çocuk hükümlülere yeni infaz modeli başlatıyor. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar hariç hasta mahkumlara tahliye ve konutta infaz yolu açılıyor. 

Bununla birlikte denetimli serbestlikten yararlanmak isteyen hükümlülerin, koşullu salıverilme tarihine kadar olan sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmesi zorunlu kılınıyor.

Konutta infaz usulü

Konutta infaz usulünün kapsamının genişletildiği düzenleme, kadınlar, çocuklar ve ileri yaştakiler için ayrı uygulamalar getiriyor. Buna göre kadın, çocuk ve 65 yaş üstü hükümlüler, mahkumiyetlerinin üç yılını konutta geçirebilecek. Bu süre daha önce bir yıldı. 70 yaş üzerindekiler dört yıl, 75 yaş üzerindekiler beş yıl, 80 yaş üzerindekiler cezasının altı yılını konutta geçirebilecek.

Ayrıca hasta ve engelli mahpuslar için, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar hariç olmak üzere ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilenlere konutta infaz yolu açılıyor.

Trafik düzenlemeleri

Trafik güvenliğini tehlikeye sokanlara yönelik cezalar artırılırken trafikte yol kesme ayrı bir suç oluyor ve ceza artırımı öngörülüyor. Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle araç kullananlara uygulanacak hapis cezasının alt sınırı da üç aydan altı aya yükseltiliyor.

Kutlamalarda ateş edilmesine ceza

Meskun mahale ateş etmenin cezası beş yıla çıkarılıyor. Kuru sıkı tabanca ile ateş etme de bu suçun kapsamına alınıyor. Düğün, nişan ve asker uğurlama kutlaması gibi alanlarda silah kullanımının cezası artırılıyor.

Caydırıcılığı artırma hedefi

Teklif, denetimli serbestlik hakkına ilişkin düzenleme getiriyor. Buna göre özellikle "infial uyandıran toplumsal suçlarda" iki yılın altındaki hapis cezaları için koşullu salıverilme tarihine kadar olan sürenin en az onda birinin ceza infaz kurumunda geçirilmesi zorunlu hâle getiriliyor ve bu süre en az beş gün olarak belirleniyor. Bu düzenlemeyle cezanın caydırıcılığı ve infazın etkinliği artırılmak isteniyor.

Çocuk hükümlülerin cezalarına da "çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması ve iyi hâl değerlendirmesi sonucuna göre çocuk eğitim evine geçişleri" öngörülüyor.

Bakan Tunç’un değerlendirmesi

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, "infaz paketi" ile ilgili “Yeni düzenlemeyle toplumumuzda oluşturulmaya çalışılan cezasızlık algısı ortadan kaldırılacak. Suçlunun rehabilite edilmesi için de önemli adımlar atılacak” değerlendirmesinde bulundu.

Yargı paketiyle, basit suç kapsamındaki suçlarda, ikinci kez benzer suç işleyenlere de koşullu salıverilme olanağı sağlanıyor. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, 19 bin 800 mahkumun bu kapsama girdiğini söylemişti. Ancak düzenlemeyle süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanacak.

• Geniş açı: Adalet Bakanlığı'nın Nisan 2025 tarihli Ceza İnfaz Kurumu istatistiklerine göre, Türkiye'de cezaevlerinde 403 bini aşkın tutuklu ve hükümlü bulunuyor. Türkiye genelindeki 395 ceza infaz kurumunun toplam kapasitesi ise 300 bine yakın.

Özel: Ellerine yüzlerine bulaştırdılar 

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, toplumda büyük beklenti yaratıldığını ama paketteki düzenlemelerin beklentileri karşılamadığını belirterek şunları söyledi: 

"Öyle şeyler söylendi ki sanki Kurban Bayramı'nda cezaevleri boşalacakmış gibi bir algı oluşturuldu. Şimdi büyük bir hayal kırıklığı yaşanıyor ve bunu yönetemiyorlar. Bu toplumsal mutabakat ve rıza üzerine hep birlikte sahiplenilir. ‘Her şeyi ben biliyorum’ diyenler bu işi de ellerine yüzlerine şimdi bulaştırdılar."

‘Süreç’ için gözler sonbaharda

DEM Parti, eski HDP eş genel başkanı Selahattin Demirtaş'ın da aralarında bulunduğu bazı siyasi tutuklular ve hasta mahkumlar için de düzenleme istiyordu ancak paketin bu beklentiyi karşılamadığı yorumları yapıldı. DEM Parti Grup Başkanvekili Sezai Temelli, paket TBMM’ye sunulmadan önce yaptığı açıklamada söz konusu düzenlemelerin sonbahara bırakıldığını vurgulamıştı.

Türk’ten ‘hayal kırıklığı’ yorumu

Özgürlük için Hukukçular Derneği Mardin Şubesi’nin düzenlediği etkinlikte konuşan İmralı Heyeti üyesi Ahmet Türk ise düzenlemelere dair yorumunu “süreç” ile birleştirerek şu ifadeleri kullandı:

“Ama açıkça söylemek gerekir ki, son dönemde özellikle bayramdan önce beklentilere cevap verecek bir süreç başlamadığı için endişelerimiz büyüdü. Ama inanıyorum ki bu süreç, yine devam eder. Ama bugün ortaya koydukları infaz yasası ve bu infaz yasasında hiçbir şeyin olmaması, beklentilerimize yanıt vermeyecek bir noktada olması, bizlerde bir hayal kırıklığı yarattı. Umut ediyoruz ki, Ekim ayında beklentilerimize yanıt verecek bir sürecin başlamasıdır.”