18 milyar dolarlık "oda & kahvaltı"

Ağustos 2008’de hayatına Airbedandbreakfast.com olarak başlayan Airbnb, aradan geçen on iki yılda konaklama endüstrisini temelden değiştiren iş modeliyle dünyada parmakla gösterilen bir girişim hâline geldi. Uzun süredir halka açılma planlarını erteleyen şirket, nihayet bu hafta başında ABD sermaye piyasaları kurumu SEC’ye gerekli belgeleri göndererek niyetini resmiyete döktü. San Francisco merkezli şirket, “ABNB” koduyla Nasdaq’da işlem görecek hisselerin satışından 1 milyar dolar sermaye elde etmeyi hedefliyor.

• Arka plan: Airbnb’nin hikâyesi, Eylül 2007’de ileride şirketin kurucu ortaklarından biri olacak Joe Gebbia’nın ev arkadaşı Brian Chesky’e bir fikrini açmasıyla başladı. İkili o dönem kiralarını ödemekte zorlanırken Gebbia, “biraz para kazanmak” için bir şişme yer yatağı alarak evlerini şehre gelen genç tasarımcıların kısa süreliğine kalabileceği “oda & kahvaltı” konseptli bir yere dönüştürebileceklerini düşünmüştü. Bunun üzerine üç yatak alan ve Airbedandbreakfast.com’u kuran ikili, ilk üç misafirlerinden sundukları hizmet için 80’er dolar aldı. Kısa sürede bunun büyük bir işe dönüşebileceğini fark eden Gebbia ve Chesky, eski ev arkadaşları Nathan Blecharczyk’i de fikre dâhil ederek işe koyuldu. Dört aylığına bir ev arkadaşı bulma hizmeti üzerinde çalışan ekip, bu pazarda hâlihazırda güçlü bir rakipleri olduğunu gördükten sonra Airbnb’ye döndü. 2008 yazına kadar ürünü baştan tasarlayan ekip, bu dönemde 15 yatırımcıyla görüştü. Sonuç, sekiz ret ve yedi görmezden gelinmeydi.

• Kırılma anı: Airbnb’nin mevcut hâlinden para kazanamayan Gebbia, Chesky ve Blecharczyk; sürecin devamında farklı işler denedi. Şirketin talihi, risk sermayedarı Paul Graham’ın ekibi ünlü girişim hızlandırma programı Y Combinator’a davet etmesiyle döndü. Bu dönemde bile Y Combinator’daki yatırımcılar tarafından isimleri nedeniyle görmezden gelinen Airbnb, nihayet Mart 2009’da bugünkü ismini aldı. Aynı yılın nisan ayında Sequoia Capital’dan 600 bin dolarlık bir yatırım alan şirket, takvimler 2011’i gösterdiğinde 90’a yakın ülkede faaliyete geçmiş ve platformu üzerinden 1 milyonu aşkın gece için rezervasyon almıştı. Yine 2011’de Silikon Vadisi’nin büyük yatırımcılarından 100 milyon doları aşkın yatırım alan şirket, değerlemesini 1 milyar doların üzerine taşıyarak “unicorn” statüsü kazandı. Hikâyenin devamında her girişim gibi pek çok iniş ve çıkış yaşayan şirket, 2017’deki bir yatırım turunda değerlemesini 31 milyar dolara kadar çıkarmıştı; ancak pandeminin ilk günlerinde hisse satışı ve borç ihracıyla acil durum finansmanı topladığı turda şirketin değerlemesi 18 milyar dolara geriledi.
   
• Finansallar: Başvuruyla birlikte bilançolarını da potansiyel yatırımcılarıyla paylaşan Airbnb, yılın ilk dokuz ayında 2,5 milyar dolar gelir elde ederken 700 milyon dolar net zarar etti. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde ise şirketin gelirleri 3,7 milyar dolarken net zararı 322 milyon dolardı. Şirket, başvuruya eşlik eden açıklamasında yılın erken döneminde pandeminin tüm dünyada seyahatleri sekteye uğrattığını; kendilerinin de bundan önemli ölçüde etkilendiğini belirtti. Uluslararası seyahatlerdeki azalmaya rağmen son aylarda satışlarının toparlandığını söyleyen Airbnb, bu gelişmenin iş modellerinin dayanıklılığını gösterdiğini de ekledi. Şirket, temmuz-eylül dönemini kapsayan üçüncü çeyrekte 219 milyon dolar kâr etti. Son raporlama döneminin verilerine göre de Airbnb’nin bilançosunda 4,5 milyar dolar nakit bulunuyor.
   
• Gelecek: Airbnb’nin başvuru dokümanları, şirketin büyüme hızının pandemiden önce de yavaşlamakta olduğunu gösteriyor. 2016’da önceki yıla oranla gelirlerini %80 artıran şirket, 2019’da ise gelirlerinde önceki yıla oranla sadece %32’lik bir büyüme gördü. Bu gelişmeye paralel olarak pandemi döneminde maliyetlerini gözden geçiren ve zararlarının “büyüme stratejilerine ve teknik altyapılarına yapılan büyük yatırımlardan” kaynaklandığını söyleyen şirket, maliyetlerini azaltmak için iş gücünde %25’lik bir kesintiye gitti ve bazı pazarlama harcamalarını askıya aldı. Şirket, halka arz için fiyat aralığı hedefini önümüzdeki ay belirleyecek. Yatırımcıların ilgisini ise zaman gösterecek.