2020’de Amazon

Amazon ve politikalarının son dönemde artan gündemi

Osman Soylu

2019’un ikinci yarısında politik reklam tartışmaları, kişisel verilerin gizliliği ve Mark Zuckerberg’ün ABD Kongresi’nde ifade vermesiyle çok gündemde olan Facebook’un ardından, 2020’de adından en çok söz ettiren şirketlerin başında Amazon geliyor. Gerek koronavirüs salgını öncesi hem şirketin hem de Jeff Bezos’un hakkında sıkça yazılanlar gerekse koronavirüs dönemindeki şirket politikaları, Amazon’u medyada ön sıralara taşıyor.

Geçtiğimiz ekim ayında çalışanların şirketin iklim politikalarına karşı başlattığı hareket, 2020 Ocak ayı itibarıyla Amazon tarafından kendilerine karşı bazı tehditler olarak yansıdı. Şirket, çalışanlarının gösterilere devam etmesinin şirketin iletişim politikasına zarar verdiğini ve eylemlerin sürdüğü takdirde gerekli tedbirlerin alınabileceğini açıkladı. Öte yandan birkaç hafta sonra Hindistan’a bir ziyaret gerçekleştiren Jeff Bezos, ülkeye 1 milyar dolar yatırım yapma kararı aldı fakat ülkedeki küçük ve orta çaplı işletmelerin protestosu ile karşılaştı. Protestoların sebebi ise şirket faaliyetlerinin ilgili ticari grupların ekonomik çıkarlarına ters düşmesiydi.

Salgın dönemi: Daha önceki dönemde Asya ülkelerinin bir numaralı gündemi olan koronavirüs salgının Avrupa ve ABD'ye sıçramasının ardından Amazon, tüketici tarafındaki yüksek talep ve attığı adımlarla odakları daha da üzerine çekmeye başladı.

• Talep ve büyüme: Şirketin Küresel Operasyonlar Başkan Yardımcısı Dave Clark, herkesin evlerine kapandığı bu dönemde Amazon’un kritik önem taşıyan tedarik zincirini sürdüren kilit rolüne ve küresel çapta artan talebe vurgu yaparak 15 Mart itibarıyla 100 bin yeni çalışan işe alacaklarını duyurdu. Bu hafta başında ise şirket, bir önceki alıma ek olarak 75 binlik alım daha yapacağını ve maaş ödemelerinde 500 milyon dolarlık artışa gideceğini belirtti. Amazon mevcut işe alımları “işler normale dönene kadar çalışmak isteyenler için bir fırsat” olarak tanımlıyor.

Virüse karşı önlemler ve önlenmeyenler: Amazon virüs salgını döneminde çalışanların hem ekonomik hem de yaşamsal güvencelerini sağlamaya yönelik bazı adımlar atıyor. Bu adımlardan ilki, mayıs ayının başına kadar çalışanların saatlik ücretlerinin yükseltilmesi ve ekstra mesai ücretlerinin iki katına çıkarılması olmuştu. Şirket, 10 Nisan itibarıyla özellikle depo çalışanları için Covid-19 testlerinin yapılmasını mümkün kılan birimler oluşturdu.

• Tepkiler: Diğer yandan Amazon’a özellikle çalışanlarına karşı tutumunu eleştiren tepkiler de giderek artıyor. İlk olarak 26 Mart tarihinde ABD’deki 10 Amazon deposunda bazı çalışanların Covid-19 testlerinin pozitif çıkması fakat bunun diğer çalışanlara söylenmemesi, depo çalışanlarının protestolarına yol açtı. Sendikalar ve hukukçular, depoların geçici olarak kapatılması yönünde şirketin kurucusu ve CEO’su Jeff Bezos’a bir mektup yazdı. Ardından salgın döneminde depo ve tedarik zincirinin faaliyetlerinin durdurulmamasının yanında çalışılan alanlarda yeterince önlemin de alınmadığını vurgulayan protestoyu organize eden Chris Smalls adlı çalışanın işine son verildi. Smalls’a bu hafta, şirkete yönelik benzer tepkiler gösteren 2 çalışan daha eklendi.

Bugün: Amazon’un operasyonları devam ediyor ve salı günü itibarıyla şirketin son bir ayda yaklaşık %35 yükselen piyasa değeri tüm zamanların en yüksek seviyesini görerek 1,1 trilyon dolara ulaşmış durumda. Şirketin gelecek dönemde izleyeceği politikalar ve atacağı adımlar ise merak konusu.