Refik Anadol

Blade Runner filmiyle deneyimlediği fütürist Los Angeles'ın mimarisinden ilham alarak hayal kurmaya başladığını söyleyen yeni medya sanatçısı, yönetmen ve yapay zekâ estetiği alanının önde gelen isimlerinden Refik Anadol, bu hafta TED Talks’a konuk oldu. Mimarlar, veri bilimciler, sinirbilimciler, hikâye anlatıcıları ve farklı disiplinlerden ekibiyle sanatı yapay zekâyla harmanlayan Anadol'un konuşması dönüşüm atölyemizin odağına ilham oldu. Bu hafta, Anadol'un mimarinin olanaklarını genişleten dönüşümlerine kısa bir yolculuk yapıyoruz.

• Binaların dili olsa da konuşsa: Binalar; bir mekân oluşturmak kadar bir şehrin hafızasınının, kültürün ve toplumsal normların da bir temsilcisi olarak hayatımızda. Yeni medya sanatları sayesinde, binaların bizlerle olan iletişiminde de bir dönüşüm var. Yeni medya ve teknolojinin olanaklarıyla, hatırlayan, öğrenen ve hayal eden binalar hayatımızda. Bu konuda, Refik Anadol'un çalışmalarının odağındaki "Bir bina kendi kendine hatıralar yaratabilir ve rüya görebilir mi?" ve "Bir mekân bizi hissedebilir mi, bizimle gerçekten etkileşime geçebilir mi?" soruları aklımıza geliyor.

• Hatırlayan, öğrenen, hayal eden binalar: 2018’de Frank Gehry’nin tasarımı Walt Disney Konser Salonu, Los Angeles Filarmoni Orkestrası’nın 100. yaşında Refik Anadol Stüdyo’nun WDCH Dreams çalışmasına ev sahipliği yapmıştı. WDCH Dreams, Orkestranın hafızasını oluşturan 27 terabaytlık ses ve görsel arşivinin yapay zekâ algoritmalarıyla oluşan görseli, 42 adet projektör vasıtasıyla binanın dış cephesine yansıtılmıştı. Eserlerin, provaların ve anıları oluşturan görüntülerin görünürlük kazanması oldukça etkileyiciydi.

• Latent Being, Kraftwerk Berlin: 1960’larda Doğu Berlin’in en büyük enerji santrallerinden olan ve günümüzde bir performans mekânına dönüşen Kraftwerk Berlin’in açılış sergisinde Refik Anadol’un Latent Being (Saklı Varoluş) eseri yer almıştı. Berlin’e ve mimariye ait veriler, yapay zekâyla görselleşip kolektif hafızalarımızdan oluşan dev veri resimlere dönüşmüş ve mekân içerisinde deneyimlenmişti.
  
• Machine Hallucination: New York’ta bulunan bir yemek hali ve market olan Chelsea Market’in tarihî kazan dairesinden bir teknolojik sanat platformuna dönüşen Artechouse'da yer alan Machine Hallucination, Makine Halüsinasyonları sergisi, New York’a ait milyonlarca görüntü verisini bulup işleyen algoritmalarla tasarlanmıştı. Görünmez veri dünyasındaki duygusal deneyimi bir bina içerisinde keşfetmeye çalışan bu eserin de binaların anıları ve mekân işlevlerinin dönüşümü üzerine etkileyici bir felsefesi var.