Haftanın sorusu

❓ Covid-19 pandemisi, küresel ölçekte enflasyonist bir ortam yaratacak mı?

İllüstrasyon: James Ferguson / Financial Times üzerinden

Prof. Dr. Selva Demiralp:

Pandemi doneminde hızla daralan taleple birlikte global çapta enflasyonist baskıların azaldığını, fiyat artışlarının düştüğünü gözlemlemistik. Dolayısıyla aşılamalar sonrası hayat normale dönünce bir önceki seneye gore hesaplanan enflasyon da "baz etkisi" sebebi ile yüksek görünecek. Öte yandan bu durum, pandeminin global üretime verdigi hasarın sona erdiği anlamına gelmiyor. Dünya ekonomileri hala potansiyel üretim kapasitelerinin altındalar. Dolayısıyla enflasyon rakamlarında geçici bir artış görünse de bunun uzun soluklu olması beklenmiyor.

Dr. Cem Çakmaklı:

Bu konuya hem arz hem de talep yönünden bakmak gerekiyor. Talep taraflı baktığımızda Covid-19 pandemisinin getirdiği ekonomik çöküşten çıkmak için devletler çok büyük mali ve parasal destek politikaları uyguladı. Bu politikalar sonucunda birçok gelişmekte olan devlet hem direkt transferler hem de krediler yoluyla piyasaya yüksek miktarda para enjekte etti. Bundan dolayı talep taraflı bir enflasyon baskısı olabilecektir. Bu baskının miktarını, özellikle orta ve alt gelir grubundaki geniş kitlelerin bu yardımlardan ne kadar faydalanabildiği belirleyecek.

Konunun bir de arz yönü var ki ben bunu çok daha ciddi bir risk olarak görüyorum. Bildiğiniz gibi bütün ülkeler birbirlerine ticaret ile bağlı. Dolayısıyla aşılamasını tamamlamış ülkeler pandemiden tamamen kurtulsalar bile aşılamayı tamamlayamamış ülkelerde yaşanan pandemi kaynaklı ekonomik sorunlardan etkilenecekler. Bu durum hem bu ülkelere yapılan ihracatın azalması hem de bu ülkelerden yapılan, özellikle ara malı ve ham madde ithalatının azalmasına yol açacak. Bu ara malı ve ham madde tedarikinde yaşanacak sorunlar, aşılamayı tamamlamış ülkelerin de üretiminin aksamasına yol açacaktır. Bu da arz taraflı bir şoka ve fiyat artışına yol açacak. Son haberlere baktığımızda ise gerek çip üretiminde gerek plastik, pil ve diğer birçok başka malın üretiminde bu şekilde darboğazların oluştuğunu görmekteyiz. Bir çok ham maddenin fiyatı rekor düzeylere çıkmış durumda.

Konuyla ilgili daha fazla bilgi için "The Economic Case for Global Vaccinations: An Epidemiological Model with International Production Networks" başlıklı makaleye buradan ulaşabilirsiniz.