Yelkenli teknelerdeki bölümlere geçmeden önce açıklanması gereken 2 önemli nokta var;1-Salma nedir?

2 hafta önceki bültenimizde artık yelkenli tekneleri tanımaya başlayabileceğimizi belirtmiştik. Baştan belirtmeliyim ki yelkenli teknelerde iş biraz daha karışıyor. Arma, donanım ve tekne bölümleri işin içine girince onlarca farklı terim ortaya çıkıyor. Fakat merak etmeyin, çok pratik ve zamanla hepsine hâkim olacağız elbette. ; yelkenli teknelerin altında bulunan salma, temelde 2 göreve sahiptir. İlki rüzgar sayesinde yelkenlerin yarattığı kuvveti dengeleyen ters bir kuvvet yaratmak, ikincisi ise rüzgar dolayısı ile teknenin sürüklenmesini önlemek. Neredeyse yan yatmış şekilde seyreden yelkenli tekneler görmüşsünüzdür. Bu teknelerde teknenin alabora olmasını önleyen(elbette şartlar çok zorlanırsa alabora olabilir) en önemli etken salmanın dengeleyici unsurudur.

Bunun yanında sabit salmalı ve hareketli salmalı tekneler bulunur. Sabit salma tahmin edeceğiniz gibi, gövdenin sabit bir parçasıdır. Fakat hareketli salmada işler değişiyor. Genelde daha küçük boyutlarda, yarış yelkenciliğinde kullanılan modellerde bulunan hareketli salmalar, kolayca yukarı çekilebilen bir sisteme sahiptir. Bu sayede yarışlarda, salmanın yarattığı sürtünme azaltılarak, teknenin hız kazanması amaçlanır. Fakat biz bu tarafa çok dahil olmadan, sabit salmalı teknelerimizle devam edeceğiz.

2-Arma nedir? : tekneye ayak bastığınızda güverte üzerinde bulunan her parça arma olarak geçer. Kendi içinde sabit ve hareketli olarak ikiye ayrılır. Direk, baş ve kıç ıstralya, çarmıh telleri gibi sabit duran parçalara sabit arma, yelkenleri kontrol etmek için kullanılan ıskota, mandar vb. hareket edebilen parçalara hareketli arma denir. Bunları daha sonra detaylı inceleyeceğiz bu nedenle şimdilik bu kadarı ile yetinmekte fayda var. Diğer türlü kafa karışıklığına sebep olabiliriz.

Gelelim yelkenli tekne parçalarına, burada bilerek İngilizce terimlerin bulunduğu bir görsel kullandım, bu terimlerin İngilizcelerini görerek daha kolay aşina olabiliriz diye düşünüyorum;

Ana direk (Mast) : Ana yelkenin bağlı bulunduğu, neredeyse tekne üzerinde bulunan her parçanın bir şekilde bağlı olduğu uzun direktir. Evet, teknenin tepesinden aşağıya doğru çekilen selfie’ler genelde ana direğe çıkmış bir kişi tarafından çekilir😊

Bumba (Boom) : Bumba, ana direğe 90 derece ile bağlı(fakat seyirlere göre bu açı değişebilir), ana yelkenin alt yakasının tutulduğu ve ana yelkeni taşımaya yarayan, rüzgara göre devamlı hareket edebilen parçadır. Bumba yelken seyri için çok önemli olmasının yanında, dikkat edilmesi gereken de bir parçadır. Özellikle kavança manevrası yapılan durumlarda, sert havalarda, pupa seyrinde çok dikkatle gözlemlenmesi gerekir. Aksi taktirde, çok hızlı ve sert bir darbe ile karşılaşmak mümkündür. Birçok denizci kafasına bumba çarpması dolayısı ile sorunlar yaşamaktadır.

Gövde (Hull): geçen haftalarda gördüğümüz teknemizin gövdesidir. Daha detayını merak edenler önceki bültenlerimize göz gezdirebilir.

Salma (Keel): yukarıda bahsettiğimiz salma, temelde teknenin dengesini sağlamakla ve sürüklenmesini önlemekle görevlidir.

Dümen (Rudder): dümen, yelkenli teknelerde iki şekilde görülebilir. Muhtemelen en çok gördüğünüz tipi, tekerlek dümendir. Bir diğeri ise yeke dümen olarak geçer. Tekerlek dümende bir sorun çıkması durumunda kullanılmak üzere bir adet yeke dümen bazen teknelerde bulunabilir. Dümenlerin ve dümen palasının çalışma prensibi de ileride detaylı bakacağımız bir konu, bu nedenle şimdilik tekerlek ve yeke dümen olarak bilmeniz yeterli olacaktır.

Baş ve Kıç (Bow & Stern): bu terimleri ilk bültenlerden beri öğrenmekteyiz, o yüzden hızlıca geçiyorum.

Güverte (Deck): güverteyi de, gövdeyi incelerken görmüştük, tekne üzerinde yürüyebildiğimiz tüm alanlardır.

Kokpit (Cockpit): güverteden girilebilen, kamaraların ve yaşam alanlarının bulunduğu alan olarak özetlemek mümkün,

Ana yelken (Mainsail): Çoğunlukla direğin arkasında yer alan, rüzgarın geliş açısına göre bir itme kuvveti yaratarak (bu kuvvetin ne olduğunu nasıl çalıştığını göreceğiz çok yakında) teknenin rüzgar üstüne ya da rüzgar altına doğru gitmesini sağlayan yelkendir.

Flok (Jib) / Cenova (Genoa) : teknelerin baş kısmında ve baş istralyaya bağlı şekilde açılan yelken tipleridir. Bu yelkenlerin flok mu cenova mı olduğunu anlamak için çok basit bir bilgi mevcut😊 Eğer tam açıldığında ıskotanın bağlı olduğu uç direği geçiyor ise bu yelken cenovadır, eğer geçmiyor ise bu flok yelkendir.

Genel olarak yelkenli bir tekne üzerinde bulunan sabit armalar bunlardır. Hareketli armalara gelecek haftalarda bakacağız fakat o kısmı ikiye ayırmamız gerekebilir. Umuyoruz yelkenli tekneleri tanımaya başladığımız için sizler de benim kadar heyecanlısınızdır. 2 hafta sonra görüşmek üzere!