102’lik olmak

Mehmet Selahattin sinema ve tiyatroda sigara içenlere kesilen cezadan bahsediyor. O tarihlerde kapalı yerlerde, en azından belli başlı kapalı yerlerde sigara içilmesinin yasaklanmasına dair bir kanuna rastlayamadık. Muhtemelen bu yasak sadece İstanbul belediyesince alınan bir karar olsa gerek. Ancak 1940’larda tramvay ve vapur gibi toplu ulaşım araçlarında sigara içilmesi yasaklanabilmiş.

Yazıda polis tiyatroya girerek sigara içen kişiyi sanki daha büyük bir suç işlemişçesine dışarı çıkarıyor. Bu olaydan yola çıkarak bu yasağın sıkı kontrole tabi olduğunu düşünmek yanlış olur. Çünkü Mehmet Selahattin’in ileri tarihli yazılarında bu yasağa riayet edilmediği açıkça görülüyor. Ancak zaman zaman bu kurala uymayanlara ceza kesildiği de ortada. 102 liralık bir ceza hem de! Miktarı yüksekmiş gibi söylememizin nedeni dönemin sigara fiyatlarıyla yapılabilecek bir kıyaslama: Örneğin, 1920’lerin ortasında üretimine başlanan Beşinci isimli sigara 5 kuruşa, Zabit isimli sigara 12 kuruşa satılıyordu. Aynı dönem üretilmeye başlanan Asker 4 kuruşken, ilk lüks Türk sigarası olarak bilinen yaldız uçlu Müdafaa-i Milliye sigarası ise 40 kuruş gibi yüksek bir rakamdı.

En düşük sigara fiyatının 4-5 kuruş, en yükseğinin 40 kuruş civarı olduğu bir dönemde hâl böyle olunca 102 liralık bir ceza belleri büküyor olsa gerek. Ama aldıran kim!

O tarihlerde ortalama bir fiyata sahip bir paket sigaranın yaklaşık 20 katı kadar ceza kesilirken günümüzde ise kapalı yerlerde sigara içmenin cezası yaklaşık 200 lira. Yani bir paket sigaranın yaklaşık 10 katına tekabül ediyor.