İktidarın devralınmasıyla DP hükümeti CHP’nin köklenmiş kadrolarını değiştirmeye girişmiş, devlet iç

İktidarın devralınmasıyla DP hükümeti CHP’nin köklenmiş kadrolarını değiştirmeye girişmiş, devlet içerisinde yapılanmaya başlamıştı. Devlet kademelerindeki kilit roller iktidarın yoluna taş koyabileceği gerekçesiyle değiştirilmiş böylece DP hükümeti kendi politikalarını gerçekleştirebilmek için hazırlıklarını tamamlamıştı.

CHP iktidarı boyunca kenara itilen muhafazakar vatandaşların sesi DP döneminde duyulmaya başlanmıştı. Türkçe ezan zorunluluğu kaldırılmış, CHP’nin sert laik politikalarında DP döneminde gerileme görülmüştü. DP iktidarının sırtını dayadığı bir başka kesim ise büyük toprak sahipleriydi. CHP döneminde ağır devletçi politikalar yüzünden tepki gösteren toprak sahipleri DP döneminde rahatlamaya başlamıştı.

Demokrat Parti, CHP kadar devlet merkezli bir ekonomik planlamayı desteklemiyor, daha liberal bir politika savunuyordu. DP iktidarı özel sektörün büyümesi için yatırım yapıyor, çoğu devlet tekelinde bulunan sektörleri halka bırakmak için çalışmalar yürütüyordu. Çoğu DP politikası gibi bu atılımlar da iki taraflıydı. Bir taraftan özel sektör büyüyor, tarımda üretim hızla artıyorken diğer taraftan devlet yönetimindeki fabrikalar kapanıyordu.

Menderes ayrıca CHP döneminde kurulan Köy Enstitülerini de kapatma kararı almıştı. Liberal Muhafazakarlık olarak tanımlanan politikaları yürürlüğe koymaya çalışan DP için bu kurumlar sol görüşün yaygın olduğu, iktidarın görüşlerine ters tarafta kalan kurumlardı. Ayrıca DP yönetimi altında devlet okullarındaki eğitim programlarına yatırım yapılmış, 4. ve 5. sınıf eğitim programlarına din dersleri eklenerek, nüfus geneline zorunlu hale getirilmişti. Yükseköğretim alanında ise ülkede hala açık olan Ege Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi gibi kurumlar açılmıştı.

Ekonomi alanında ise Türkiye bir rahatlama dönemine giriyordu. II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında CHP’nin kemer sıkma politikaları gevşiyor, bu dönemde yapılmış yatırımlar artık kullanıma açılıyordu. DP hem CHP döneminde yapılan birikimleri kullanıyor hem de kendi iktidarı sırasında yaptığı yatırımlarla ülkede refahın yükselmesi adına çalışmalar yürütüyordu. 1950-1954 yılları arasında halk yaşanan ekonomik gelişmeleri mutlulukla karşılıyordu.

Dış politikalar kısmında ise DP savaş sonrası dönem koşullarını değerlendiriyor, Türkiye için sağlam bir konum arıyordu. Bu arayışın neticesinde Türkiye, yurt dışından aldığı yatırımlarla büyüyordu. Soğuk Savaş ortamında Batı Bloku ile Doğu Bloku arasında kalan Türkiye yine Batı’ya doğru kayıyor, Marshall Planı dahilinde ülkeye Batı yardımını sokuyordu. Dış siyasette DP’nin aldığı en önemli karar ise mutlaka Kore Savaşı üzerineydi. DP iktidarı hem Batı ülkelerinden gelen yardımı garantiye almak hem de NATO içerisine dahil olabilmek adına Kore Savaşı’na katılmayı kabul etmiş, Türkiye’nin Soğuk Savaş döneminin sonuna kadar konumunu kesinleştirmişti.

Türkiye 1954 Genel Seçimlerine yaklaşırken Demokrat Parti halkın takdirini kazanmış bir şekilde kendinden emin adımlarla yeni bir zafer bekliyordu. Öte yandan İsmet İnönü tüm çabalarına rağmen iktidarı geri almanın uzak bir ihtimal olduğunu görüyordu.

NEREDE YAYIMLANDI?

ParlamentoParlamento

BÜLTEN SAYISI

Yakın Geçmiş: Cumhuriyet’in “Demokrat” Dönemi

Bu sayıda Türkiye’nin DP iktidarı altındaki 10 yılına ışık tutacak, kurucu parti olan Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) muhalefet sıralarına ilk oturuşunu gözlemleyeceğiz. Cumhuriyet’in “Demokrat” dönemine hoş geldiniz.

12 Tem 2022

Yakın Geçmiş #2

İLGİLİ OKUMALAR