📖 Edebiyat incelemeleri & araştırmaları

Roman okumak kadar keyif aldığım bir başka alan edebiyat incelemeleri ve araştırmaları. Hafif bir ders çalışma havası, okumuş olduğum eserlere yeni bakışlar kazandırması ve biraz da teorik bilgi derken, gün geçtikçe bu alandaki kitaplarım benim için kütüphanemin en değerli kaynakları hâline geldi. Bu alandaki kaynaklar aslında okumaktan keyif aldığımız tür ile doğru orantılı olmakla beraber bir yandan da eksik olduğumuzu hissettiğimiz alanlarda bilgi açığımızı kapatmak için çok yararlı olduklarını düşünüyorum. İşte bu alanda okuduklarımı değerlendirirken sıkça elimin gittiği kaynaklar:

• Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1,2,3 / Berna Moran: Keşke lise dönemlerimde bu kaynaklarla tanışmış olsaydım, Türkçe edebiyata bambaşka bir bakışım olurdu! Benim için edebiyat incelemeleri dendiğinde akla gelen üç tane çok değerli isim vardır ve ilk sırada Berna Moran yer alır. Eserlere bakış açısı ve inceleme tarzı beni her zaman büyülemiştir. Bu üçleme ile Türkçe edebiyatın tüm dönemlerine hızlı bir bakışla beraber öne çıkan yazar ve eserleri hakkında fazlasıyla yararlı bilgilere ulaşabiliyorsunuz. Lise dönemlerimizin hızlandırılmış edebiyat kursu desem bence bu seriyi en iyi özetleyen anlatım olur. :)
• Edebiyat Kuramları / Mehmet Akif Balkaya & Kuğu Tekin: Daha yeni tanıştığım ve tanıştığım gibi böyle bir kitabı keşfetmenin heyecanıyla üzerine bir sürü çalışma yaptığım bir kaynak. Tüm edebî kuramları, o kuramı dünya edebiyatında en iyi yansıtan örnek eserler üzerinden inceleyen bu kitap sayesinde bir yandan da birçok kitabın derinlemesine analizini yapmış oluyorsunuz. Eğer kuramların derinine inmek isterseniz mutlaka elinizin altında olsun derim, özellikle postyapısalcılık bölümü harika!
• Edebiyat Kuramları ve Eleştiri / Berna Moran: Moran bu kitabında edebiyat kuramlarını çok daha kapsamlı bir şekilde ele alıyor ve edebiyata biraz daha teorik bir açıdan yaklaşarak, edebî analizler için dolu dolu bir kaynak hazırlıyor. Bir eseri ele alırken ona yaklaşacağımız bakış açılarını genişleten ve derinleştiren çok değerli bir kaynak bence. Özellikle eleştiri bölümü bana çok şey kattı diyebilirim, bir edebî eseri eleştirmek için aslında kendimizi eleştiri teknikleri üzerine geliştirmemiz şart, işte bu kitap biraz da olsun bu noktaya başlangıç tadında diyebilirim.
• Modern Türk Edebiyatı Üzerine Okumalar / Nüket Esen: Az önce bahsettiğim o üç isimden bir diğeri de Nüket Esen! Ve bu kitap, altını çizmekten en çok yıprattığım kitap olabilir. Modern Türkçe edebiyatın doğuşundan günümüze kadar geçen süreyi Ahmet Mithat Efendi'den Orhan Pamuk'a uzanan çizgide öne çıkan eserler üzerinden ele alan Esen, kendi yorularıyla da birçok esere yeni bir bakış kazandırıyor.
• Edebiyat, Popüler Kültür ve Toplum / Leo Löwenthal: Bu kitapla yüksek lisans tez dönemimde, edebiyat ve popüler kültür ilişkisini incelerken tanışmıştım. Diğer önerdiğim kaynaklara göre edebiyata farklı bir açıdan yaklaşan bu kitap aslında edebiyatın toplumla olan ilişkisini inceliyor. Günümüz edebiyatının konumlandığı yeri, toplumsal dinamiklerin edebiyata etkisini anlamak açısından okunması gerekenler listenize eklemenizi öneriyorum.
• Kurmaca Bir Dünyadan / Yıldız Ecevit: Bahsettiğim o üç yazarın bir diğeri Yıldız Ecevit. Bu kitabı bu kadar sevmemin bir sebebi de Ecevit'in içinde yer verdiği yazar ve eserlerin en sevdiklerimden bir seçki tadında olması. Öncelikle kurmacının ne olduğunu farklı dönem ve akımlara göre açıklayan Ecevit sonrasında Oğuz Atay ve Ferit Edgü gibi değerli yazarlardan örnekler veriyor. Kitabın diğer bölümü ise Avrupa edebiyatı üzerinden ilerliyor. Frisch'ten Canetti'ye uzanan geniş bir yelpazede çok spesifik noktalara değiniyor Ecevit ve ben onun edebiyatı bu denli nahif bir şekilde ele alışına bayılıyorum.