ayrıcalık ve şiddet

Yakın zamana kadar kadınların erkekler tarafından kıskançlık, arzu, gurur, sahiplenme, nefret ve tiksinme gibi sebeplerle öldürülmesi “tutku cinayeti” veya “namus cinayeti” olarak adlandırılıyordu. Feminist hareket sayesinde günümüzde bu ifadelerin, şiddetin toplumsal ve politik boyutunu sakladığını görüyor ve toplumsal cinsiyet temelli işlenen cinayetleri meşrulaştırma çabasından uzak bir şekilde tanımlıyoruz. Bunun ötesinde toplumsal cinsiyet temelli şiddete maruz bırakılanların çeşitli kimliklerde olduğunu da biliyoruz. Bu kimlikleri söz konusu şiddetle mücadelede daha korunaklı veya kırılgan kılan çeşitli sınıfsal, dilsel veya kültürel faktörler olabiliyor. Bu faktörler değişmeyen, bir kimliği mutlaka fail ya da mağdur/hayatta kalan kategorisine atayan bir turnusol kağıdı değil, aksine zaman ve mekana göre değişkenlik gösterebiliyorlar.Kesişimsellik sayesinde, örneğin ayrıcalık ve gücü, toplumsal cinsiyete ek olarak başka lenslerden de görebiliyoruz.

2020 yılında George Floyd, Amerikan polisi tarafından öldürüldüğünde 2013’ten beri devam eden Siyahların Hayatı Değerlidir (Black Lives Matter) hareketi yeniden alevlendi. Bu toplumsal hareketin amacı, Siyahların kolektif olarak sistematik ayrımcılığa, ırkçılığa ve polis şiddetine maruz bırakıldığına dikkat çekmek ve adalet talep etmekti. Bazı insanlar bu hak ve adalet arayışını fazla kimlik odaklı bulduğundan Herkesin Hayatı Değerlidir (All Lives Matter) dedi. Polisler, Mavilerin Hayatı Değerlidir (Blue Lives Matter), dedi. İronik bir şekilde, odak, adaleti talep edenlerden, ayrıcalıklı olanlara döndürüldü.

Ne feminist hareketin, ne Siyah hareketinin amacı kimin hayatının diğerinden daha önemli olduğuna karar vermek değil, sistematik ırkçılığa ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı baş kaldırmak. Ancak bazıları mücadele ederken bazıları da durumu kendi bulundukları daha ayrıcalıklı konumdan yorumlamakla meşgul.

Herkesin hayatı değerlidir, fakat bazılarınınki değersiz kılındığı sürece öncelik onlar için adaletin sağlanmasıdır.