Yapay Zekânın Arkasındaki “Otomasyon”

Yapay zekâ ile birlikte her şeyin otomasyona bağlanacağı, insanların daha az iş yapmak zorunda kalacağı gibi ütopyalar son dönemde popülerleşene Büyük Dil Modelleri (BDM) ile tekrar gündemimize girdi. Ancak bu teknolojileri üreten şirketlerin bizlere sunduğu pazarlama metinlerinde gizlenen şeylerden birisi de her yerden topladıkları bu verilerin nasıl işlendiği konusu.

Yapay zekâ konusundaki “internet uzmanları” her ne kadar sadece yapay zekânın elinizden alacağı işlerden veya yeni uygulamalardan bahsetse de aslında bu sistemler yeni bir meslek yaratıyor: Etiketleyiciler. BDM sistemlerinin eğitiminde kullanılan veri yığınlarının düzenlenmesi, görsellerde neyin ne olduğunun işaretlenmesi ve metinlerin etiketlenmesi gibi birçok işi dünyanın dört bir yanındaki düşük gelirli ülkelerde yaşayan ve İngilizce bilip iş arayan insanlar yapıyor. Bu insanlar çoğu zaman kime çalıştıklarını, tam olarak ne iş yaptıklarını bile bilmiyor ve etraflarındaki insanlara da anlatmaları yasaklanıyor.

Haberin girişindeki David Graeber göndermesi durumu çok iyi özetliyor. Bir yandan hayatımızdaki “tırışkadan işlerin” sayısı artıyor. Diğer yandan da birçok insanın aslında otomatikleştiğini zannettiği işlerin arkasında, o işlerin amacının ne olduğunu tam olarak bilmeden yapan bir sürü insan çalışıyor.