Yıl biterken hislerimizi tarif etmemizi, bazılarında ortaklaşmamızı sağlayan kelimelere, kelimelerin gücüne, kelimeler üzerindeki gücümüze dair düşünmenin tam zamanı. Zira bugün kullandığımız her kelime de gelecekteki anılarımızın, hafızamızın hamurunun mayası olacak.

Yazı: Sinem Dönmez

“Kelimelerin gücü vardır. İsimlerin gücü vardır. Kelimeler olaylardır, bir şeyler yapar, bir şeyleri değiştirirler. Hem konuşanı hem de dinleyeni dönüştürürler; enerjiyi bir ileri bir geri besler ve büyütürler. Anlayış veya duyguyu bir ileri bir geri besler ve büyütürler.”

Ursula K. Le Guin

Yıl biterken hislerimizi tarif etmemizi, bazılarında ortaklaşmamızı sağlayan kelimelere, kelimelerin gücüne, kelimeler üzerindeki gücümüze dair düşünmenin tam zamanı.

Kelimeler büyüdür çünkü. Âşık olduğunuz birinin size ismini ilk söylediği anı düşünün. Hiç unutmadınız çünkü. Kelimeleri severiz çünkü kendimizi anlatmaya yararlar. Hislerimizi kelimelerin gücünü kullanarak açıklarız. Kelimeler, bir ülkenin ruh hâlini etkiler; dünyayı bir histe birleştirebilir. Kelimelerle hatırlarız; hafızamızı dokuyan ilmekler kelimelerdir.

Bu yüzden de bir yıla dönüp bakarken kelimelerle hatırlıyoruz, bize bir yılı anlatan kelimeler ne olurdu diye düşünüyoruz. Oxford, Cambridge, Merriam-Webster gibi sözlüklerin seçtiği "yılın kelimeleri" bu yüzden bu kadar önemseniyor. Almanya’da Alman Dil Derneği (GfdS) ve Türk Dil Kurumu da bu yıl itibarıyla bu kervana katıldı. Ve geçen hafta Merriam-Webster Sözlüğü’nün “kutuplaşma” kelimesini seçmesiyle, 2024’ün tüm kelimeleri açıklanmış oldu.

Ancak hiçbiri Oxford Sözlüğü'nün seçtiği brain rot, yani Türkçesiyle "beyin çürümesi"nin çıkarttığı patırtıyı çıkartmadı. Zira dünyayı birleştiren bir duygu, bir his ve sezgiye işaret ediyordu bu kelime. Türkiye'de de içinde "çürüme" geçen bu kelimeyi bilhassa üzerimize alındık çünkü bu yıl en çok kötülük, çürüme, çöküş kelimelerini kullandık biz de.

Her ne kadar bu yazının konusu neden "beyin çürümesi” kavramının seçildiği ve beynimizin çürüyüp çürümediği olmasa da—bunu konuştuk zaten— kelimelerle aramızdaki bağ üzerine hep birlikte düşünmemiz için bir fırsat sunuyor bu seçimler.

TDK da bu yıl bizi "yılın kelimesi"nden mahrum bırakmadı ve internet üzerinden bir halk oylaması başlattı. Seçenekler arasındaki kalabalık yalnızlık, merhamet, yabancılaşma, algoritma, yozlaşma, yapay zeka ve dijital yorgunluk kelimelerinden galip gelen "kalabalık yalnızlık" oldu.

YAZININ DEVAMI