Eğik çizgi işareti, dil bilgisi başta olmak üzere, adres ve tarih yazımlarında, edebiyat, bilişim sektörü, mühendislik ve matematik alanlarında kullanılan ve üstlendiği görevlerle yazının ifade gücünü ve anlaşılabilirliğini artıran çok işlevsel bir noktalama işaretidir.

Yazı: Suha Çalkıvik

“…
Biz senin kentine ağarız / Bir kadın uzun saçlarını açar ne kadar
artık.
Ben seni çıkarım, belki o balkonları // çekilir odaları denizin /
Bir yeldeğirmeni havayı döver.
Ey eski zamanları hatırlamak.
…”

İlhan Berk, 1. Balad

İkinci Yeni şiirinde ayraç, kısa çizgi ve dipnotlarla geliştirilen yazım sapmalarına çok sık başvurulmuştur. Bu yaklaşımın bir başka örneğine, İlhan Berk’in şiirlerinde kullandığı bir, iki ve üç eğik çizgiden oluşan yazım sapmalarında rastlarız. “İlhan Berk'in şiir dilinde sapmalar ve deformasyon” başlıklı doktora tezinde Dr. Şaban Çobanoğlu, Berk’in şiirlerinde eğik çizgilerin, anlamı daha da karartmak için kullanılan birer yazım sapması konumunda olduklarını belirtir, eğik çizgilerin, anlamı kırarak şiir dilini sıfır noktasına indirdiğini ileri sürer. İlhan Berk, Us Çarşafı şiirinde de görüleceği üzere üç eğik çizgi (///) kullanmış ve sadece bu kullanımlardan sonra yükleme yer vermiştir:

“…
MISIRBALIKLARI prenses nefertiti / cebi kuş üzümüyle
dolu izmirli tüccar ///. mısırkalyoniğne (devam)
baktım geçiyordu
durdum isyana bir beyaz bir esmer”

İlhan Berk’in anlayışına göre, “hiçten doğan” şiir, işte bu şekilde yazılmaktadır.

İlhan Berk’in şiirinde rastladığımız eğik çizgi işareti, dil bilgisi başta olmak üzere, adres ve tarih yazımlarında, edebiyat, bilişim sektörü, mühendislik ve matematik alanlarında kullanılan ve üstlendiği görevlerle yazının ifade gücünü ve anlaşılabilirliğini artıran çok işlevsel bir noktalama işaretidir. Bu nedenle işlevleriyle sırtında ağır bir yük taşıyan eğik çizginin kullanımına göstereceğimiz özen, yazımızın kalitesine de yansır.

• Eğik çizgi (İng. Slash) bir çizgiye eğim verilerek oluşturulmuş, yatay bir noktalama işaretidir. Birçok dilde eğik çizgi, genellikle “dışlayıcı” (örneğin, E/H yalnızca evet veya hayır için onay verir, her ikisi için değil) ya da “kapsayıcı” olarak "veya" bağlacı yerine kullanılır.
• Eğik çizgiye bazen isimlendirme anlaşmazlıklarından kaçınmak için de başvurulabilir: “Asurlu/Keldani/Süryani”, “Kızılderili/Yerli Amerikalı”.

Köken olarak eğik çizgi, Ortaçağ'da bir bıçak veya silahla yapılan kesme hareketi anlamına gelen Fransızca kökenli esclachier sözcüğünden türetilmiştir. Ortaçağ el yazmalarında eğik çizgiler, günümüzde çok yaygın olarak başvurduğumuz virgülün yerine kullanılıyordu.

YAZININ DEVAMI