Dizi endüstrisini sarsan tekelleşme tartışmasında yayıncı ve platformlardan da söz etmek gerekir. Onlar hep kandırılan tarafta yer alıyorsa nihayetinde para, abone ve reyting kaybetmeleri gerekmiyor mu? Bu noktada onların işine gelen ne var? Yoksa onlar da mı tekelleşiyor, kartel oluşturuyor?

Yazı: Ümit Alan

Türkiye’de yapılması elzem çoğu tartışmanın kaderi aynıdır. Kavramlar değil, isimler, mahalleler üzerinden gidilir. Oysa bir tartışmanın gerçek bir sonuç vermesi için önce kavramlarda netleşmek gerekir. Bunun yerine dedikoduya meyil verilir. "Mahallecilik" baskın çıkar ve asıl konuşulması gerekenler güme gider. En az 15 yıldır medya eleştirisi ve yeni medya kavramları üzerine yazdığım için bunun örneğini medya ve gazetecilik tartışmalarında çok gördüm. Olay, hızla isimlere ve karşılıklı kutuplara indirgeniyor.

• Oysa konu, çoğu zaman kavramlar ve paranın takibiyle ilgili.

Bana kalırsa bazı kavramlar gebelik kadar net olmalı. Örneğin memeli hayvanlar ya gebedir ya da gebe değildir. Yarım gebelik diye bir şey olmaz ve bir memeli gebe kalmadan da yeni bir canlı doğmaz. Bazı tartışmaların sonuç doğurması için de böyle çok net kavramlar üzerinden ilerlenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Bir tarafta tekelleşme, kartelleşme gibi deve dişi kavramlar ve etik ihlaliyle açıklanabilecek olaylar varken birtakım magazinsel dedikodularla konular sulandırılır ve kavramlar birbirine karıştırılırsa oradan hayırlı bir şey çıkmaz. Tahmin etmişsinizdir. Eğlence sektöründeki tekelleşme iddiaları ve Rekabet Kurumu soruşturmasıyla kendimizi içinde bulduğumuz gündeme geleceğim. Yazıya yaptığım girişe uygun şekilde, hiç isim anmamak, konuyu kişi ya da gruplara indirmemek gibi bir tercihim var.

Tekelleşme ne, kartelleşme ne?

İlk önce tekelleşme kavramından bahsedelim. Tekelleşme bir pazarda belli bir ürün veya hizmet için tek bir üretici ya da dağıtımcı bulunması durumudur. Tekelleşme ya da monopol piyasalardan söz ettiğimizde rakip firmaların daha düşük fiyat belirlemesinden çekinmeden fiyat belirleme gücünden söz ederiz.

Hâliyle bu rekabete aykırıdır. Serbest piyasalarda böyle durumlarda rekabetin korunması için düzenleyici otorite devreye girer. Bir adım ötede kartelleşme var. Aynı alanda faaliyet gösteren işletmelerin ortak çıkarlar doğrultusunda biraraya gelerek tekelleşmesini de kısaca kartelleşme diye tanımlayabiliriz. Söz konusu gündemde "tekelleşme" kavramının yerli yerinde kullanılıp kullanılmadığı çok net değil.

YAZININ DEVAMI