Dünya Burada Bitsin sergisinde zamanın, mekanın, hatırlamanın dili; buğdaya, yosuna, taşa, pasa, nehre, ağaca, hayvana, açılıyor. Sergi, şiir ile performansı biraraya getirerek farklı alanların ve disiplinlerin kesişimselliğine vurgu yapıyor, sınırları aşıyor; neredeyse aktivist bir sergi hâline geliyor.

Yazı: Deniz Gündoğan İbrişim

Dünyanın çöküşüne, ekolojik krize dair yankılar, her geçen gün derinleşiyor ve etkisi giderek daha güçlü hâle geliyor. Antroposen çağı, ekolojik krizin temel sorumlusunun insan olduğunu vurgulayan bir dönemi simgeliyor. Canlılık ağındaki çeşitliliğin hızla yok oluşundan bireysel düzeydeki sömürüye kadar pek çok açıdan ele alınması gereken bir krizle karşı karşıyayız.

• Bu çağ, aynı zamanda insanın kendisini ne zaman bu kadar merkezî, ayrıcalıklı ve egemen bir varlık olarak konumlandırmaya başladığını da sorgulayan bir dönemin adı. Bu soruya yanıt ararken yalnızca Aydınlanmacı dualiteleri reddetmekle kalmıyor, insan olmayan varlıklarla ve doğayla kurduğumuz ilişkileri yeniden anlamanın ve öğrenmenin yollarını keşfetmeye çalışıyoruz.

Tükenişin ve eko-adaletsizliğin çığlıkları dünyanın dört bir yanından yükselirken felsefenin derinliklerinde yeni insan tasarımları ve yeni dünya anlatıları da filizleniyor. Yalnızca insan değil, insan olmayanlar da sesini, acısını ve çoğu zaman kabul görmeyen yasını duyurmaya çalışıyor; birarada var olma, hayatta kalma isteğini haykırıyor.

Burada ilişkisellik ve yoldaşlık kavramları etrafında yeni bir dil ve yaşam pratiği kurmak, milliyetçi, cinsiyetçi, türcü sınırları sorgulamak ve onları aşmaya çalışmak ise son derece elzem görünüyor. Doğa ile tüm canlılar arasında örülen, birbirini besleyen dokuyu yeniden keşfetmek, insan ile doğa arasındaki kadim bağları yeniden var etmek için hakiki ve ilişkisel bir çaba gerekiyor.

Zira hiçbirimiz tek başımıza var olamayız; hiçbir varlık tek başına var olamaz. Tüm varoluş, ilişkiler ağında kök salar. Bu bağlantılar, insan ilişkilerinin ötesine uzanır; hayvanlar, bitkiler, manzaralar ve inorganik maddeler—her biri kendine özgü bir etkiye, failliğe sahiptir. Bu varlıklarla karşılıklı bakım ilişkimiz, onların da bizi nasıl desteklediğini ve beslediğini gösterir.

Dünya burada bitsin

Kadıköy’deki Hasan Sarıtaş Galerisi'nde 25 Ocak'a kadar devam eden Dünya Burada Bitsin, bu ilişkiselliği ve meydan okumayı merkezine alan, dünyanın sonuna dair derin bir eko-poetik anlayışı öne çıkaran bir sergi.

Sergi, Kıbrıs çağdaş sanatının önemli isimlerinin eserleriyle, şair Emel Kaya’nın 2024’te Everest Yayınları’ndan çıkan Dünya Burada Bitsin adlı şiir kitabı arasında poetik ve politik bağlamda çokyönlü ağlar örüyor. Aynı zamanda doğayı tıpkı Donna Haraway’in söylediği gibi "ortak bir inşa" olarak yeniden ve daha bütünsel düşünmemizi sağlıyor.

YAZININ DEVAMI