ABD tarihinde çok sayıda siyasal kriz var. Hepsi bir şekilde çözülmüş. Ancak bugün Trump’ın yaptığı başka bir şey. Üç kuvveti de ele geçirmiş bir kişi olarak başkanlık rejiminin zayıflıklarını kullanıyor ve sınırsız bir iktidar yaratıyor. Önümüzdeki dört yıl boyunca ne yaparsa yapsın onu durdurabilecek bir güç yok.

Yazı: Serkan Köybaşı

(...)

Başkanlık rejiminin ABD’de iyi işlemesinin üç sebebi var (ve bunlar başka ülkelere transfer edilemiyor). Bunlardan ilki, disiplinsiz parti sistemi. ABD’deki siyasal partiler bizdeki gibi kendi içlerinde bir disiplin sistemi olan katı yapılar değil. Seçim dönemlerinde biraraya gelen, seçim sonrasındaysa tabiri caizse dağılan yapılar. O yüzden, bir defa Kongre üyesi seçildiğinizde, artık “lidere bağlılık” gibi bir derdiniz olmuyor. Aklınıza yatmadığında (veya bir lobiden yeterli “bağışı” aldığınızda) kendi partinizin aksi yönünde oy verebiliyorsunuz ve “disiplin cezası alma” veya “partiden atılma” gibi bir endişeniz olmuyor.

İkinci olarak, biz sadece dört yılda bir yapılan başkanlık seçimine odaklanıyoruz ama aslında ABD’de iki senede bir seçim oluyor. Kongre’yi oluşturan iki kanattan biri olan Temsilciler Meclisi’nin tamamı, diğer kanat olan Senato’nunsa üçte biri iki senede bir yenileniyor. Dolayısıyla, ülkede bir siyasal kriz olduğunda (ki tarihte çok kereler oldu) seçmenler oylarını kullanarak bu krize çözüm üretebiliyor.

Son olaraksa, ABD tarihinden ve demografisinden kaynaklanan demokrasi ve insan haklarına bağlılık, bu ülkede başkanlık rejiminin iyi işlemesinin temel unsurlarından bir diğeri. ABD Anayasası’nın birinci eki (First Amendment) temel hak ve özgürlükleri sıralıyor ve bunlar ABD halkı tarafından da içselleştirilmiş durumda (en azından şimdiye kadar öyleydi). Özellikle ifade özgürlüğünün önünde, gerçekten açık ve yakın bir tehlike oluşturmadığı sürece, hiçbir engel yok.

Trump’ın farkı

Bugün ABD’de daha önce görülmemiş bir kriz yaşanmakta ve bunun bir nedeni Trump’sa diğeri başkanlık rejiminin zayıflığı. İlk döneminde utangaç diyebileceğimiz Trump, şimdi çok daha deneyimli ve üstelik maruz kaldığı yargı süreçleri nedeniyle de öfkeli. Sistemin zayıflıklarını kullanarak intikam alma derdinde. Buna, düşman olarak gördüğü kişileri (kendinden olmayan herkesi) işinden atmakla başladı.

YAZININ DEVAMI