Çalışan çocuklar için yaz ayları, yaşıtlarının aksine tatil değil; sıcak, yorgunluk, uykusuzluk, esnek mesai, alınamayan ücretler ve çalışma koşullarının maddi-manevi ağırlığı sadece. Okulun kapanmasından önce çalışmaya başlayanlar okulun açılmasından sonraki ay boyunca da çalışmaya devam edebiliyor. Üstelik bu, çoğu için okula devam etmelerinin yegane yolu.

Yazı: Ayça Örer

Çocuk emeği ya da çocuk işçiliği, dünyanın en derin meseleleri arasında. Üretim tarihini yeniden şekillendiren Sanayi Devrimi yıllarında, 5 yaşındaki çocukları dahi emek çarkının içinde birer özne olarak konumlandıran günlerden bu yana değişen tek şey, çocuk işçiliğini “normal” kabul etmenin zorluğu.

Ahlaken ne kadar sorunlu olduğu biliniyor, bu konuda önlemler alınıyor ve çalışmalar yapılıyor. Buna rağmen bugün dünyada çalışan çocuk sayısı 138 milyon.

1812-1870 yılları arasında yaşayan ve Sanayi Devrimi yıllarında hayatı fabrikalarda geçen çocukları anlatan metinler yazan Charles Dickens da bir çocuk işçiydi. O günlerini şöyle anlatıyor:

“Hayatımın bu dönemlerine perde çektim ve bu zamana kadar bu perdeyi kimse için, eşim için bile kaldırmadım. Civardaki bütün sokaklar yeniden inşa edilene kadar, zavallı bir işçi olarak çalıştığım yerleri görmeye cesaret edemedim. Yıllar sonra, Warren’ın ayakkabı boyası dükkanının önünden geçmem gerektiğinde, geçmişimi hatırlatan o kokuyu duymamak için caddenin diğer tarafından yürüdüm. Büyük oğlum konuşacak yaşa gelmişti ve ben hâlâ çalıştığım depodan eve giden yolda yürürken gözyaşlarıma hâkim olamıyordum.”

Çocuk işçiliği, sömürüye açık alanlardan biri. Çocuklara ödenen ücret, mesai saatlerinin esnekliği ve çalışma koşullarının maddi-manevi ağırlığı, 19. yüzyılda adil değildi. Madenlerde, tarlalarda, tekstil atölyelerinde ve ağır döküm işlerinde çalıştırılan çocuklar, küçük oldukları ve yetişkinlerden daha fazla yere girebildikleri için, yaşları dikkate alınmaksızın zor koşullara katlanıyordu. 2025 yılında, bu koşulların adil bir yöne doğru ilerlediğini iddia etmek zor.

YAZININ DEVAMI