Sanayi Devrimi ile ilgili hikayeler

Geçmişin dumanlı rüyalarına sığınmak, insanı bu mekanik ve akıl almaz derecede hızlı dünyada hâlâ koruyan en naif, en insani reflekslerden biri. Öte yandan modern pazarlama dünyası, tüketicinin yavaşlık ve sahicilik arayışını jeneratif araçlarla besleyerek estetik simülasyonlara dönüştürmeye başladı. Bundan zevk almakta da bir sakınca yok. Yeter ki bizi gerçekten iyi hissettiren o birkaç temel ve basit gerçeği; kesintisiz bir uykuyu, dostlarla bir masada saatlerce oturmayı, doğada olmanın zevkini yaşamaya devam edebilelim.

Teknolojik devrimler, tarih boyunca toplumların, ekonomik ve sosyal yapıların temellerini değiştirerek ekonomik ve sosyal boşluklar yarattı. Günümüze en yakın dönemde yaşanan teknolojik devrim olan Sanayi Devrimi ile Yapay Zeka Devrimi’ni karşılaştırdığımızda ise nüfus, gelişim hızı, enerji ve devrimin niteliğiyle ilgili dört temel farklılık karşımıza çıkıyor.

Brezilya’da yapılan yeni bir araştırma, habitat kaybının kelebeklerin renklerini ve çeşitliliklerini kaybetmesine yol açtığını ortaya koydu. Ormanların kesilip palmiye yağı, okaliptüs, kahve ya da muz gibi tek tip ürünlerin yetiştirildiği alanlarda, bitkiler gibi kelebekler de “tektipleşiyor.” Üstelik parlak renklerini kaybedenler yalnızca kelebekler değil. İnsan faaliyetlerinin etkisiyle okyanuslar, mercanlar, hatta dünyanın uzaydan çekilen görüntüleri bile soluklaşıyor.

2025 yılı Nobel Ekonomi Ödülü’nü Joel Mokyr, Philippe Aghion ve Peter Howitt kazandı. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nin ödül duyurusunda Mokyr, Aghion, Howitt’in inovasyon odaklı iktisadi büyümeyi açıklamaları ve son iki yüzyılda dünya ekonomisinin nasıl sürekli büyüme durumuna geçtiğini açıkladıkları için layık görüldüğü ifade edildi.