Akıllı saatler ve uyku takip cihazları, dinlenmeyi puanlanması, optimize edilmesi ve başarılı olunması gereken bir projeye dönüştürdü. Oysa ki uyku, insanın kontrolü elinden bırakmadan yapamadığı az sayıdaki şeyden biri: Kovaladıkça kaçıyor, ölçtükçe bozuluyor, üzerine titredikçe nevroza dönüşüyor.

Yazı: Ümit Alan

Çocuklukta ve ilk gençlikte uykudan uyanış sesim sabitti: "Ümiiit kalk!" Annemin her tekrarlanışta biraz daha yükselen sesi ve iki kelimelik cümlesi öylesine sabitti ki, muhabbet kuşumuz Puçi’nin ilk öğrendiği kalıp bu olmuştu. Kuş sesi olan kapı zilimizi taklit edip bizi kapıya nafile koşturmadığı zamanlarda, durduk yere “Ümiiit kalk!” deyip sinir bozardı şakacı Puçi’miz.

Şimdilerde ise sabahları uyandığımda gördüğüm ilk şey uyku skorum oluyor. Akıllı saatim yataktan kalkıp birkaç adım attığımı algıladığı anda bildiriyor: "Yüksek Uyku Skoru-82. Dün gece sürekli uyumanız skorunuzun 82 olmasına yardımcı oldu, tebrikler." Bazen de basıyor fırçayı: "Çok Düşük-35. Ortalamadan 1 saat 46 dakika daha geç yattınız ve iki kez uyandınız." Sonra ayrıntılar geliyor. Yok şu kadarı REM Uykusu, bu kadarı Derin Uyku, bilmem kaçı Yüzeysel Uyku derken, aklımda bir soru: "Tamam 82 iyi de neden 100 değil, 18 puanı nereden kırdı bu şimdi?"

İşte bu sorudan yola çıkarak bir yazı yazma ihtiyacı hasıl oldu. Ne ara uyumak dinlenme değil de puanlaması, optimize edilmesi ve başarılı olunması gereken bir projeye dönüştü? Bunu nasıl normalleştirdik? Velhasıl aklımda deli sorular ama bunlara bir akıllı saat neden oluyor.

8 saatlik kesintisiz uyku miti ne kadar eski?

Bu yazıyı yazmak için bir şeyler okurken beni en çok şaşırtan bilgi tarihten geldi. Modern uyku takip cihazlarının bize dayattığı “kesintisiz 8 saatlik mükemmel uyku” endüstriyel bir icat olabilir miydi?

Tarihçi Roger Ekirch; mahkeme kayıtları, edebiyat eserleri, tıp metinleri ve günlükler üzerinde yaptığı yirmi yıllık araştırmaları ışığında Sanayi Devrimi’nden ve yapay aydınlatmanın icadından önce Avrupa’da ve Batı dünyasında insanların Bifazik (ikiye bölünmüş) uyuduğu tezini ortaya koymuş.

Üzerinde tartışma ve eleştiriler var tabii ama Ekirch’in bulgularına göre, sanayi öncesi çağlarda insanlar hava karardıktan kısa bir süre sonra yatağa girip ilk uykuya dalarlarmış. Ancak bunu gece yarısı doğal bir şekilde uyandıkları, “Nöbet” adı verilen 1-2 saatlik bir uyanıklık evresi izlermiş.

YAZININ DEVAMI