Suriye ve Türkiye’de, 11-17 Temmuz 2025 tarihleri arasında biri beklenen, ikisi sürpriz olan üç ciddi gelişme yaşandı: PKK'nın silah bırakması, Suriyeli Kürtlerin Şam ile anlaşmazlığı ve Dürzi-Bedevi çatışması. Birbirini takip eden kritik gelişmeler ve bağlantıları.

Yazı: Faik Bulut

Suriye ve Türkiye’de, 11-17 Temmuz 2025 tarihleri arasında biri beklenen, ikisi sürpriz olan üç ciddi gelişme yaşandı; sırayla bakalım...

PKK’nın silah bırakması

PKK örgütünün silahlı kanadı, 11 Temmuz’da Irak Kürdistan bölgesindeki Süleymaniye’nin dağlık yöresinde törenle silah bıraktı. Dikkati çeken nokta, DEM dışında Türkiye'den hiçbir partinin orada bulunmamasıydı. Buna karşılık iki Kürt partisi, KDP ve YNK’nin belirlenmiş yetkilileri ve Türkiye’den resmî görevliler ile Türkiye’den götürülen yaklaşık 150 gönüllü olaya tanıklık ettiler.

PKK militanları (Barış ve Demokratik Toplum Grubu), önceden belirlenip kurgulanmış biçimde olay yerine silahlarını getirip yaktılar; kendi gerekçelerini kamuoyuna açıkladılar ve disiplin içinde geri döndüler. DEM yetkilisi Tayyip Temel, silahlı grubun kaldığı Casene/Cesene (kimilerine göre Kasene/Kesene) mağarası ile tören meydanındaki görevliler ve yetkililer arasında koordinasyonu sağlayan kişiydi.

Sözü gelmişten bu Casene mağarası hakkında bilgi verelim. Bir zamanlar Irak’taki Kürt örgütü YNK lideri ve eski Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin de Bağdat yönetimine karşı silahlı direnişi sırasında karargah niyetine kullandığı “Casene” yöre Kürtleri arasında tarihî bir simge sayılıyor. 1922’de Osmanlılar bölgeden çekilirken İngiliz kuvvetleri, Irak’ı ve Kürt bölgesini denetim altına almışlardı. Kemalist yönetimin o sırada İngilizlerle önemli sorunları vardı. Bu yüzden de Çerkes kökenli Özdemir Paşa, Kemalistler adına buradaki Kürtleri örgütleyip İngilizlere karşı direnmeleri için çaba harcadı. Paşa, bu mağarayı Kürtlerle birlikte ortak harekat odası olarak kullanıyordu.

Ünlü Kürt lideri Şeyh Mahmud Berzenci de burayı taraftarlarıyla birlikte kaldığı bir üs hâline getirdi. İngiliz savaş uçaklarının saldırısına karşı korunaklı sayılan (rivayete göre mağaranın uzunluğu 45 kilometreymiş) bu üs, aynı zamanda direnişin lojistik ve stratejik merkezine dönüştü. Aynı süreçte Ankara hükümetinin, İngilizlere karşı kullanılmak üzere Şeyh Mahmud Berzenci’ye mühimmat desteği sunduğu da arşivlerde kayıtlıdır. Direniş zamanında Kürt siyasi düşüncesinin şekillendiği önemli yayın organlarından biri olan Bengi Heq (Hakkın Sesi) gazetesi de aynı yerde basılıyordu.

1923 Lozan Anlaşması öncesinde, Ankara hükümeti ile Berzenci arasında yürütülen görüşmeler neticesinde Kemalistler tarafından “Kürtlere federatif bir statü tanınmasını içeren 10 maddelik bir mutabakat” taslağı hazırlanmıştı. Kısacası Kasene Mağarası, modern Kürt siyasi tarihinde kilit bir rol üstlenmişti.

YAZININ DEVAMI