Eralp Ersoy

İnsanoğlu karşılaştırır. Neredeyse refleksif olarak tanımlayabileceğimiz bu karşılaştırma eğilimi, insanın kendi konumunu tespit etmesinden, aldığı kararların genele uyumunun teyidine kadar çokça sebebe dayanabilir. Bu karşılaştırma refleksi, hanehalkının tüketim davranışlarına da doğrudan ya da dolaylı yoldan etki eder.

Nedir?

Sosyal Karşılaştırma kavramı, sosyal psikolog Leon Festinger tarafından ikinci dünya savaşı sonrasında, toparlanma döneminde literatüre sokulmuştur. Bu teori, özünde, insanların kendi beceri, yetenek ve kazanımlarını değerlendirirken çevrelerindeki örnekleri bir referans noktası olarak konumlandırdığını savunur. İktisadi dille, bir homoeconomicus, karşısında nesnel veriler bulunmayan durumlarda, bu nesnel olmayan verileri kendilerine çıpa edinme eğilimine girer.

Teoriye göre, kişinin tutunduğu ve kanaatine baz oluşturan bu çıpa, şüphesiz ki onu nesnellikten uzak kararlara iter. Kişi, kanaatini oluşturan bu subjektif verileri genellikle görüş alanındaki yaşananlardan derler. Kritik nokta ise, söz konusu yaşananların yani sonuçların ardındaki sebep sonuç ilişkilerinin bilinmemesidir. Sadece sonuçların kıyaslanması ile ulaşılan ve bu anlamda nesnellikten kopan bu kararlar ise kişinin faydasını maksimize ettiği noktadan uzaklaşmasına yol açar.

DEVAMINI OKU