Medyanın Matrix ânı

Yapay zeka devleri ardı ardına büyük medya şirketleriyle lisanslama anlaşmaları imzalıyor. Bu anlaşmalar gazeteciliği yapay zeka devlerine hammadde üreten bir yan sanayiye dönüştürmeden önce medya kuruluşlarının atması gereken bazı adımlar var.
Yazı: Ümit Alan
Matrix filmini bilirsiniz. Klasik hikaye: İnsanlık, kendi hayatını kolaylaştırmak için makineleri, yani yapay zekayı geliştirir. Başlangıçta her şey plana uygundur; makineler işgücünü devralır, verimlilik artar, savaşta ve güvenlikte müthiş faydası görülür. Sonra işler kontrolden çıkar. Yapay zeka bilinç kazanmış, özerklik talebiyle varoluşsal bir tehdide dönüşüp insanlara karşı savaş başlatmıştır.
Bu kadarı zaten birçok bilimkurgu eserinde işlenen tema. Fakat senaryodaki özgün ayrıntılara biraz daha yakından bakalım istiyorum. İnsanlık, yapay zekayı devre dışı bırakmak için son çare olarak enerjisini kesmeyi dener. Bunun da yolu gökyüzünü karartmak ve onları güneş enerjisinden mahrum bırakmaktır. Yapay zeka, buna karşı da ilginç bir çözüm geliştirir: İnsanı enerji kaynağı olarak kullanmak. Yani insanların bedeni artık makineler için birer “pile” dönüşmüştür.
Haber kuruluşlarının yapay zeka anlaşmaları
Matrix’te makinelerin insanları enerji kaynağına dönüştürmesini biraz haber kuruluşlarının yapay zeka devleriyle yaptığı, bugünlerde çok kazançlı görünen, lisans anlaşmalarına benzetiyorum.
En son geçen Perşembe (18 Eylül) basına yansıdı. Meta; Axel Springer, Fox ve News Corp ile haber içeriğini lisanslamak için görüşmelere başlamış. Bu ilk değil elbette. OpenAI, 2023’ten bu yana agresif bir şekilde birçok lisanlama anlaşması yaptı zaten. AssociatedPress (2023), Axel Springer (2023), Le Monde (2024), Financial Times (2024), DotdashMeredith (2024), The Atlantic (2024), Vox Media (2024), Time (2024), News Corp (2024), Reddit (2024); Open AI’nin halihazırda lisanslama anlaşması yaptığı medya devleri. Aynı şekilde Perplexity AI de pek çok yayıncının birarada olduğu Comet Plus ile anlaşma yaptı.
Söylemeye bile gerek yok her biri milyon dolarların konuşulduğu anlaşmalar bunlar. Örneğin News Corp’un, OpenAI ile yaptığı anlaşmanın bedeli, 5 yıl için eğitim verisi ve cevaplarda kullanmak üzere 250 milyon doları buluyor.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
İstinaf Mahkemesi Ekrem İmamoğlu’nun “ahmak davası” olarak bilinen davada aldığı hapis cezasını onadı. Estonya, üç Rus savaş uçağının Cuma günü ülkenin hava sahasını 12 dakika boyunca ihlal ettiğini duyurdu.
20 Eyl 2025

İLGİLİ OKUMALAR


