50 yıl önce ilkokulda bize “iki nokta üst üste” diye öğretmişlerdi bu işareti. Duyduğum kadarıyla bazı eğitim kurumlarında hâlâ “iki nokta üst üste” diye öğretiyorlarmış çocuklara. Bu noktalama işaretinin doğru adı: “İki nokta”.

Yazı: Suha Çalkıvik

50 yıl önce ilkokulda bize “iki nokta üst üste” diye öğretmişlerdi bu işareti. Duyduğum kadarıyla bazı eğitim kurumlarında hâlâ “iki nokta üst üste” diye öğretiyorlarmış çocuklara. Bu adlandırma, amansız bir dil virüsüdür. Oysa Feyza Hepçilingirler, bu yanlış adlandırmayı ne güzel düzeltmişti:

“İlkokuldan getirdiğimiz ezberde bu işaretin adı: İki nokta üst üste. Neden ‘üst üste’ diye belirtme gereğini duyalım ki? Başka iki noktamız, örneğin yan yana, çapraz vb. iki noktalarımız mı var? Yok. Öyleyse, yanlızca ‘iki nokta’ demek yeterli… konumlarını belirtmek gerekmez; çünkü ‘yan yana iki nokta’ ya da ‘üst üste üç nokta’ gibi işaretler yoktur. Öyleyse ‘iki nokta’ ve ‘üç nokta’ denince başka türlüsünü anlamamız zaten söz konusu değil.”

Bu noktalama işaretinin doğru adı: “İki nokta”

Ustamız Ferhan Şensoy da “Beni Ben mi Delirttim?” oyununda bu yanlış adlandırma üzerine dalgasını şöyle geçmişti:

“…

satırbaşı mezar taşıma şöyle yazılmasını istiyorum iki nokta üstüste
iki nokta yan yana altı nokta oldu

…”

Ardından bir açıklama, tanım, alıntı, konuşma veya bir dizi örnek gelecek olan kelime veya cümlelerden sonra “iki nokta” işareti (:) kullanıyoruz. Bu işaretten sonra gelecek olan tanım veya açıklama cümlelerini büyük harfle başlatmak gerekiyor. Ama iki noktadan sonra sadece örnekler verilecekse büyük harfle başlamak gerekmiyor.

YAZININ DEVAMI