Sabah okula uğurladığınız çocuk, akşam eve geldiğinde durgunlaşmış. Arkadaşlarından bahsetmiyor, öğretmenlerini anlatmıyor. Şakalara gülmüyor, ödevini yapmıyor, notları düşüyor. Kimi zaman ise hiç belirti vermeyen bu sorun, akran zorbalığı. Şiddet yaşı ilkokula kadar düşmüşken bugünün yetişkinleri bekleyen bir soru var: Bu sorunla nasıl başa çıkmalıyız?

Yazı: Ayça Örer

“Korkunca ne yapacağımı bilemedim, sonra daha çok korktum.”

Bu sözleri bir yetişkinden duymak başka, bir çocuktan duymak başka. Bir çocuğun savunmasızlığı karşısında, verebileceğiniz tavsiyeler yetersiz kalıyor. İstatistikler akran zorbalığının giderek yaygınlaştığını ortaya koyarken haberler, şiddetin ulaştığı boyutları gösteriyor. Şiddet yaşı ilkokula kadar düşmüşken bugünün yetişkinleri bekleyen bir soru var: Bu sorunla nasıl başa çıkmalıyız?

Sabah okula uğurladığınız çocuk, akşam eve geldiğinde durgunlaşmış. Arkadaşlarından bahsetmiyor, öğretmenlerini anlatmıyor. Şakalara gülmüyor, ödevini yapmıyor, notları düşüyor. Bazen vücudunda morluklar görüyorsunuz. Bazen kıyafetleri kirli oluyor. Bazen bunların hiçbiri olmuyor ve yıllar sonra çocuğunuzun sistematik şiddete maruz kaldığını öğreniyorsunuz. Kimi zaman hiç belirti vermeyen bu sorun, akran zorbalığı.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 2024 yılında yapılan "Türkiye’deki Çocuklar 2023" araştırmasına göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 13,8’i ayda en az bir kez akran zorbalığına maruz kalıyor. Araştırmaya göre bu oran erkek çocuklarında yüzde 13,4, kız çocuklarında 14,2. Araştırmada konu edilen zorbalık türleri dalga geçme, dışlama, hakkında dedikodu yapma, vurma veya itip kakma, eşyasına zarar verme, tehdit etme. Veriler, akran zorbalığının 6-12 yaş aralığındaki çocukların yüzde 15,9’unda, 13-17 yaş aralığındakilerin de yüzde 10,7’sinde yaşandığını gösteriyor.

Akran zorbalığı ve şiddet birbirinden farklı meseleler. Klinik Psikolog/ Psikanalist Funda Akkapulu, bu ayrımın nasıl yapılacağını anlatıyor:

“Zorbalık kavramı dile pelesenk olduğu için çok sık ve yerli yersiz kullanıyoruz. Akran zorbalığı olması için, bir defa denkler arasında tekrarlar şekilde ve bir kötülük niyeti içeriyor olması gerekir. Diyelim ki muhakeme becerisi çok iyi olmayan, zarar verme kastıyla yapmayan ama tekrarlayan davranışları olan bir çocuk, başka bir çocuğa bir kere, iki kere zarar verdi, bu zorbalık olmaz. Teneffüste koşarken birbirlerine çarptılar düştüler, bu da zorbalık olmaz. Planlı bile isteye ve akranlar arasındaki kötü davranışları bu tanım dahilinde açıklıyoruz.”

Akkapulu, çocuklara yönelik şiddet kadar çocuklar arasındaki şiddet vakalarının da artmasının nedenini “Şiddetin dozunun ve sıklığının arttığı yerde, zorbalığın da dozu arttı ve çocuklara indi. Zaten yetişkinlerde mesele sıklaşmadıkça çocuklara kadar inmez” diyerek özetliyor.

YAZININ DEVAMI