Dijital medya ekosistemi, önceki on yıla hâkim olan küratörlü estetik anlayışından radikal bir kopuş yaşadı. Mükemmeliyet Karşıtlığı olarak adlandırılan bir paradigmanın içindeyiz şimdi. Raporlar gösteriyor ki, 2024 ve 2025 boyunca filtresiz, kurgusuz ve lo-fi içerikler, milyon dolarlık prodüksiyon bütçelerinden daha etkili oldu.

Yazı: Ümit Alan

Üzerinden çeyrek asır geçmiştir. Üniversite yıllarında bir metin yazarlığı dersi. Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi’ndeyiz. Dersi, yazar ve çevirmen Ahmet Cemal ile ders özelinde yardımcılığını yürüten Hakan Savaş hocamız birlikte veriyor. Dersimizin o günkü konusu yazarlık kusurları. O sıralar yeni okuduğum Orhan Pamuk’un Benim Adım Kırmızı romanında geçen bir hikayeden ilhamla atılıyorum ortalığa. “Kusur bir üslup olabilir mi?” diye heyecanla soruyorum hocalarıma.

Zira Benim Adım Kırmızı, Osmanlı döneminde saray nakkaşları arasında geçen bir olayı ve minyatür sanatını fonuna alan bir roman. Nakkaşların nakşettiği minyatür sanatında bilirsiniz perspektif yoktur. Romandaki anlatıya göre, nakkaşların belirli bir üslubunun olması da hoş karşılanmaz. Birkaç istisna haricinde çoğu nakkaş eserlerine imza da atmaz. Sanatçıdan ziyade bir zanaatkar olarak kusursuz bir şekilde işlerini resmederler. Yine aynı anlatıya göre, bu nakkaşlar bazen eserlerine, imza yerine bilerek bazı kusurlar yerleştirirler. Örneğin harika bir at resminde, atın burnuna ustaca bir kusur konduruverir. Böylece o eserin kimin olduğu anlaşılıverir. Bu tabii sürgün sebebi bile olabilir.

Ahmet Cemal, verdiğim örneği dinliyor ve soruma soru ile yanıt veriyor: “Peki aynı soruyu nakkaşlardan değil de yazarlardan bir örnekle sorabilir miyiz sence? 16. yüzyılda yaşamış ve kusurlarından üslup çıkarmış bir deha var, bana kim olduğunu söyleyebilir misin?”

Bu soruyu cevaplayamıyorum tabii. Hocam anlatıyor. William Shakespeare, çağdaşları ve hatta kendisinden sonra gelenler tarafından kusurları nedeniyle çok eleştirilmiş. Klasik trajedi kurallarına uymadığı için kusurlu bulunmuş. Karakterlerinin zihin karışıklığını anlatmak için bilerek dil hataları yapmış ama bu, eserlerindeki duygusal derinliği artırmış. Yeni kelimeler uydurmuş ama böylece İngiliz dili zenginleşmiş. Yazarın tüm bu kusurları, günümüze dek ulaşan “Shakespearian üslubu” oluşturmuş.

Bu anımın, belleğimin derinlerinden çıkıp gelivermesi üretken yapay zeka üzerine okuduğum yıllık raporlar sayesinde oldu. Yazıya neredeyse bir kusur kıvamında, uzunca bir giriş yaparak da bugün artık ikisi de hayatta olmayan hocalarımı yad etmek istedim. Bu da benim yılın son yazısına attığım kusurlu bir imza olsun.

• Sosyal medya özetinde muhtemelen yazının o kısmı yer almaz. Bu da çağımızı anlatan kusursuz bir ironi oluşturur. Zira kaydırma çağında kimsenin bu lakırdıları dinleyecek vakti yok. Acaba sahiden öyle mi? Bu özetleme çağında sahiden kusursuzluk olmazsa olmaz mı?

YAZININ DEVAMI