İran'da protestoların arka planı

İran'da son günlerde yeniden başlayan sokak protestoları, ağırlaşan ekonomik kriz, fiyat artışları ve siyasi çıkmazın birleşmesiyle ülke genelinde halkın geçim sıkıntısı ve yönetime yönelik hoşnutsuzluğunun sokağa taşınmasıyla yaygın bir toplumsal tepkiye dönüştü.

• Hükümet ve ona bağlı medya, ilk günlerde halkın hoşnutsuzluğunu kabul etti ancak bunu geçim sıkıntısıyla sınırlı göstermeye çalıştı; protestolar şiddet haberleriyle büyüdükçe yetkililer “isyancılar”a karşı “yasal, adli ve kararlı yanıt” çağrısı yaptı.
• Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve hükümeti, bazı medya organları tarafından mevcut durumun sorumlusu olarak hedef gösterildi; buna karşın yetkililer, dini lider Ali Hamaney veya sisteme karşı atılan sloganlardan söz etmedi.
• Hükümet sözcüsü, halkın geçimini kolaylaştırmak için gıda yardımı ve kredi sistemi önerdi ancak bu adımlar protestoların yayılmasını durdurmadı.
• Ekonomi uzmanı Sait Leylaz, protestolardan iki gün önce İran’ın “yağmalandığını”, dışarıda varlığı kalmadığını, bankacılık ağındaki varlıkların %40’ının kağıt üzerinde olduğunu ve ekonomik büyümenin sıfır olduğunu söyleyerek kapsamlı ekonomik tedbir çağrısı yaptı.
• Leylaz, İran İslam Cumhuriyeti’nin meşruiyetinin “dibe vurduğunu ve yozlaştığını” savundu; sistemin 2017 protestolarından beri kendi bileşenlerinin yolsuzluk içindeki rolünü kabullenemediğini ifade etti.
• Dini lider Ali Hamaney, geçen ay destekçileriyle görüşmesinde Huzistan’daki toz fırtınası kaynaklı can kayıplarına yönelik eleştiriler üzerine “İslam Cumhuriyeti ilerleme kaydediyor, Huzistan’daki toz en küçük sorunlardan biri” diyerek ülkenin yoluna devam ettiğini söyledi.