Dönüştürülebilir kurusıkı silahlar, dünya suç piyasalarında sessiz ama derinden bir değişimi tetikliyor. Türkiye’de kurusıkı tabanca olarak üretilip gerçek mermi atar hâle getirildikten sonra suç örgütlerinin envanterine giren beş yerli markanın ismini Avrupa güvenlik bürokrasi ezberledi bile. Ortak'ın araştırması, Türkiye’de üretilen kurusıkı tabancaların organize suç ve terör ağlarına nasıl entegre olduğunu ortaya koyuyor.

Yazı: Hazar Dost

Katkı sağlayanlar: Egemen Gök, Cengiz Erdinç, Doğu Eroğlu

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türk Beşleri, modern Türkiye’nin dünyaya açılan kültürel yüzünü temsil ediyordu. Ahmet Adnan Saygun, Ulvi Cemal Erkin, Cemal Reşit Rey, Hasan Ferit Alnar ve Necil Kazım Akses, genç cumhuriyetin bestecilerinin evrensel anlamda kabul gören klasik batı müziği eserleri üretebildiğini ispatladı; bu yüzden de Türk Beşleri olarak anıldılar.

Bugünlerde ise Türkiye’de zamanın ruhunu daha iyi yansıtan yeni bir Türk Beşleri'nin doğuşuna şahitlik ediyoruz. Türkiye’de üretilen kurusıkı tabancalar, küçük teknik müdahalelerle hem ülke içinde hem Avrupa’da organize suç örgütlerinin tercih ettiği silahlara dönüşmüş durumda.

• Blow, Zoraki, Retay, Ekol ve Ceonic gibi markaların ürettiği kurusıkı tabancalar, IŞİD’in Santa Maria Kilisesine düzenlediği saldırıdan Hollanda’da gazeteci Peter R. de Vries’in öldürüldüğü suikasta uzanan şiddet eylemlerinde karşımıza çıkıyor.

Kurusıkı tabanca dönüşümü silaha erişimi ucuzlatıyor ve suç işlemeyi kolaylaştırıyor. Bu kayıtsız silahların kullanıldığı suçlarda balistik takip neredeyse imkansızlaşıyor. Bu da dönüştürülmüş kurusıkı silahları organize suç örgütlerinin gözbebeği hâline getiriyor.

Kurusıkı tabancaların namlularında yapılan basit bir değişimle imal edilen bu silahlar, organize suç örgütlerinin cephaneliklerinin artık sıradan bir parçasına dönüştü. Öyle ki, suç örgütü liderleri bu silahları, "kendi üretimimiz" diyerek sahipleniyor.

Fabrikadan atölyeye, atölyeden de şiddet eylemlerine uzanan bu hattı inceleyen Ortak araştırması, kurusıkı tabancaların yerel bir üretim başarısından uluslararası bir güvenlik sorununa nasıl evrildiğini ortaya koyuyor.

Dönüştürülmüş kurusıkı silahlar hangi eylemlerde kullanıldı?

Uzun yıllar boyunca İstanbul’un en meşhur gece kulüplerinden biri olan Reina, 2017 yılına girdiğimiz gece Türkiye tarihinin en korkunç saldırılarından birine sahne oldu. IŞİD bağlantılı Abdulkadir Masharipov, 1 Ocak 2017’nin ilk saatlerinde, önce Reina’nın girişindeki bir güvenlik görevlisi ve polisi öldürdü. Sonrasında da mekanın içine girip yılbaşı kutlayan kalabalığa ateş açtı.

• IŞİD mensuplarının saldırıdan birkaç gün önce tedarik ettiği AK-47 (Kalaşnikof tüfek), altı şarjör ve flashbang’leri (sersemletici etkili ses ya da flaş bombası) kullanan Masharipov, gece kulübünün içinde 37 kişiyi daha öldürdü.

Türkiye’yi şoka uğratan saldırı yıllar boyunca, Türkiye topraklarında düzenlenmiş IŞİD bağlantılı son şiddet eylemi olarak kaldı. Ta ki İstanbul-Sarıyer’de bulunan Santa Maria Kilisesi'nde 24 Ocak 2024'teki pazar ayini sırasında düzenlenen silahlı saldırıya kadar.

Pazar ayini sırasında kiliseye gelen kar maskeli ve gözlüklü iki kişi, önce bir süre kapıda bekledi; ardından kilisenin içine girip dua eden cemaate ateş etmeye başladı. Saldırganlar ayindeki bir vatandaşı öldürdü. Fakat kiliseyi dolduran cemaatten başka kimseye zarar veremediler. Saldırganların tabancalarından çıkan birkaç kurşun duvarlara ve objelere saplandı. Silahları düzgün çalışmadığı için belirgin bir memnuniyetsizliğe kapılan saldırganlar, kiliseden çıkıp olay yerinden kaçtı.

YAZININ DEVAMI