Bu ay aramızdan ayrılan Frederick Wiseman tamamen gözleme dayalı belgeselciliğinde, çekim yaptığı tüm mekanlara ve o mekanlardaki bireylere kamera ve mikrofonunu yöneltirken müdahalesiz bir sinema anlayışına sahipti. Hiç durmadan üretmiş bu yaratıcının külliyatına dönüp baktığımızda her zaman baştan sona tutarlı, tematik ve saygın bir eser bütünlüğü göreceğiz ve Wiseman’ın gözlemci ve taraflı aynasından topluma ve kendimize bakmaya devam edeceğiz.

Yazı: Anıl Sağlam

Şubat 2026’da hayatını kaybeden Amerikalı belgeselci Frederick Wiseman, görece geç başladığı yönetmenlik kariyerine, uzun süren ömrünün de yardımıyla 50’ye yakın film sığdırmayı başardı ve bu kariyeri oluştururken bir yandan benzersiz bir belgesel sinema dili yarattı.

1960’ların başında Boston Üniversitesi’nde hukuk hocası iken sinemaya duyduğu merak sayesinde Shirley Clarke’ın yönettiği ve bir Harlem çetesinin sokak yaşamını anlatan The Cool World'ün yapımcılığını üstlenerek sektöre girişini yapmıştı.

• Sonrasında ise—belki de kurmaca anlatıların eksikliklerini ve önyargılı bakışını farkederek—kendine özgü etik ve estetik anlayışıyla belgesel sinema alanında açacağı yeni yola ilk adımını attı ama yürümeye başladığı bu yeni yolun ilk dönemeci oldukça keskin olacaktı.

Sadece teorik bilgiyle kısıtlı kalmamaları adına, hukuk dersine giren öğrencilerini cezai ehliyeti olmayan akıl hastalarının kaldığı Bridgewater Hastanesi’ne götürdü ve o esnada hastanede ilk kurmaca dışı filmini çekti.

Titicut Follies adındaki bu ilk yapımı, hastanede kalan akıl hastalarının maruz kaldığı korkunç muameleleri gösteriyor; Wiseman’ın memleketi Massachusetts eyalet yönetiminin tıbbi ve etik alandaki çarpıklıklarını izleyicilere sunuyordu.

YAZININ DEVAMI