Büyük Buhran zamanında, Steinbeck'in "Gazap Üzümleri"nin tohumlarının atıldığı günlerde, dönemin ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, New Deal (Yeni Uzlaşma) politikasını ortaya atar. Ondan 93 yıl sonra bugünlerde yine bir belgede New Deal’in adı geçiyor. Belgenin sahibi OpenAI. Peki sosyalistlerin bile itiraz edemeyeceği kışkırtıcı önerilerle dolu bu belgenin samimiyetine inanabilir miyiz?

Yazı: Ümit Alan

John Steinbeck, Gazap Üzümleri romanında acı fakat isabetli bir çürüme hikayesi anlatır. Piyasada fiyatlar düşmesin diye dalında çürütülen meyvelerden yola çıkarak sistemin o kahredici çürümesine ulaşırız:

“Çürüme, Kaliforniya devletinin her yanına yayılıyor; bu tatlı koku, memlekette büyük bir acı yaratıyor. Ağaçları aşılamasını, tohumları yeşertmesini, büyütmesini bilen insan, aç halkın kendi ürününü yiyebilmesine bir çare bulamıyor. Dünyada yeni meyveler yaratmasını bilen insanlar, meyvelerinin yenmesini sağlayacak bir sistem yaratamıyorlar ve bu başarısızlık, devletin üzerine büyük bir felaket gibi çöküyor, kalıyor.”

Remzi Kitabevi, Türkçeye çeviren: Rasih Güran

Gazap Üzümleri, ABD tarihinin en karanlık iki döneminin kesişiminde geçer. Geride 1929 yılının meşhur “Büyük Buhranı” vardır: Borsa çökmüş, işsizlik zirve yapmış, bankalar borçları karşılığında çiftçilerin topraklarına el koymuştur. Aynı zamanda Toz Çanağı (Dust Bowl) diye anılan, ABD’nin orta batısında yaşanan aşırı kuraklık ve hatalı tarım politikaları sonucu oluşan devasa toz fırtınaları sürmektedir.

Gazap Üzümleri’nden yeni uzlaşmaya

Bu tozun toprağın ve açlığın içinde bir dünya klasiğinin tohumlarının atıldığı günlerde, dönemin ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt ise New Deal (Yeni Uzlaşma) politikasını ortaya atar. 1933-1938 arasını niteleyen bu politika sadece ekonomik bir model değildir. Modern devlet anlayışının, sosyal güvenlik sisteminin ve kamu müdahaleciliğinin temelleri bu dönemde atılır.

YAZININ DEVAMI