"Persepolis"in yazarı Marjane Satrapi, 56 yaşında hayatını kaybetti. İran'ı manşetlerin değil insanların göz hizasından anlatmıştı; biz de ona öyle veda ediyoruz.

Yazı: Yasemin Kaya ve Utku Özer

Persepolis'in yazarı Marjane Satrapi, 56 yaşında hayatını kaybetti. Fransız basınına ölüm haberini veren ailesi, Marjane Satrapi'nin ölüm nedenini açıklarken "yalnızca üzüntüden" öldüğünü söyledi. 14 ay önce, hem hayat hem de çalışma arkadaşı olan kocası Mattias Ripa'yı kaybetmişti. Ömrü boyunca bir ülkenin, bir evin, bir çocukluğun, bir ana dilin kaybını anlatan Satrapi'yi susturan şey de yine bir kayıp oldu.

“Üzüntüden öldü” cümlesi kulağa eski zamanlardan kalma, neredeyse masalsı bir açıklama gibi geliyor. Oysa bedenin yasa verdiği yanıt bazen sandığımız kadar mecazi olmayabiliyor. Tıpta “kırık kalp sendromu” ya da Takotsubo kardiyomiyopatisi diye bilinen bir tablo var: Ağır bir kayıp, ani bir korku, büyük bir sarsıntı kalbin çalışma biçimini geçici olarak bozabiliyor; belirtileri kalp krizini andırabiliyor. Üstelik bu tablo en çok kadınlarda görülüyor; vakaların yaklaşık %90’ını çoğu menopoz sonrası yaştaki kadınlar oluşturuyor.

• Elbette Satrapi için böyle bir teşhis koyuldu mu bilmiyoruz. Bildiğimiz yalnızca şu: Ailesi onun ölümünü açıklarken hastalık adlarına değil, yasın en yalın kelimesine başvurdu: Üzüntüden, dediler.

Satrapi’nin ölümü galiba bu yüzden bizim de kalbimizi çok kırdı. Biz onu zaten hep kayıp, ev, memleket ve insanın yeryüzünde kendine bir yer bulma meselesiyle birlikte düşünmüştük. Aposto için "10 Kitap, 10 Film: Manşetlerin Ötesindeki İran'ın Sesini Dinlemek" başlıklı derlemeyi yazarken de aklımıza ilk gelen isim oydu.

Çoğumuz gibi Persepolis’i “Bir gün bizde de olur mu?” sorusuna cevap aramaya çalışarak, biraz da tedirgince okumuştuk. Oysa kitapta bir rejimin değil, bir ailenin, bir mahallenin, bir kuşağın hikayesi anlatılıyordu ve Devrim İran’da yalnızca caddelerde değil, mutfak masalarında da yaşanmıştı.

YAZININ DEVAMI