Antakya’nın sokaklarında yıllarca sessizce varlığını sürdüren kuş figürlerinin izini süren Emrah Gökdemir, zamanla kendisini savaş, göç, kent hafızası ve aidiyet üzerine çokkatmanlı bir hikayenin içinde buldu. Yedi yıla yayılan araştırmasının ürünü olan "Kuşlar Ne Der" belgeseli, yalnızca anonim bir sokak sanatçısını aramıyor; Antakyalıların bu yabancıya bakışını, şehrin çokkültürlü yapısını, 6 ve 20 Şubat depremlerinin geride bıraktığı yıkımı da kayıt altına alıyor.

Yazı: Vartan Estukyan

Sizinle ilk konuştuğumuzda, kuş resmini ilk kez bir dükkanda gördüğünüzü ifade etmiştiniz. Sizi bu resmin peşine düşmeye ikna eden neydi?

Antakya’da yaşadığım dönemde yürümek benim için bir tür sanat pratiğiydi. 2017’de Kurtuluş Caddesi’nde bir berber dükkanında çok naif bir kuş çizimi gördüm. O an sadece dikkatimi çekti. Belki fotoğrafını çektim, belki çekmedim, tam hatırlamıyorum ama bende hoş bir iz bıraktı. Birkaç gün sonra başka bir yürüyüşte bu kez yerde bir kuş çizimiyle karşılaştım ve o anda iki çizimin bağlantılı olabileceğini düşündüm.

Zaman geçtikçe farklı noktalarda benzer çizimler görmeye başladım. Bu artık tesadüf olmaktan çıktı ve bende güçlü bir merak uyandırdı. “Bu kim ve neden bunu yapıyor?” sorusu kafama yerleşti. Sanatla ilgilenen biri olarak, kentte böyle bir üretim varsa bundan haberdar olmam gerektiğini düşündüm.

Başta ne yapacağıma karar vermemiştim, sadece malzeme toplamaya başladım. Yürüyüşlerimi artırdım. Sonra bilinçli olarak bu çizimlerin izini sürmeye başladım. Normalde rastlantı eseri karşılaştığım şeyleri, bu kez özellikle aramaya koyuldum. “Başka sokaklara gidersem yine karşıma çıkar mı?” sorusuyla şehirde dolaşmaya başladım. Antakya’da üstü kapalı bir durum vardır. Bazı mahallelerde bazı etnik gruplar yaşar, bazılarında ise başka etnik gruplar. Bu çok açık, yüksek sesle söylenmese de aslında bilinen bir durumdur.

Kuş resmini yapan kişinin Arapça yazılar kullandığını görünce, biraz da o dönemin politik atmosferinden bu kişinin bir Suriyeli olduğunu tahmin ettim. Kafamda tabii şu soru işareti belirdi: Antakya her ne kadar "hoşgörü kenti" diye pazarlansa da kendi içindeki "çokkültürlü" yapısında, bir Suriyeli gündelik hayatın içinde kendine nerede ve nasıl yer bulur?

YAZININ DEVAMI