AfD'nin yükselişi: Almanya göçmenler için hâlâ 'ev' olabilecek mi?

Almanya'da sağ popülist Almanya için Alternatif (AfD), son yıllarda özellikle göç ve iltica politikalarıyla öne çıkıyor. Parti göçün sınırlandırılmasını, iltica kurallarının sıkılaştırılmasını ve daha fazla sınır dışı işlemi yapılmasını savunuyor. AfD'nin yükselişi, özellikle göçmenler ve göçmen kökenli Alman vatandaşları açısından ciddi endişelere yol açıyor.

Bu endişeler, 6 Eylül 2026'da Saksonya-Anhalt'ta yapılan eyalet seçimlerinin ardından daha da arttı. AfD, oyların yüzde 43,8'ini alarak bir önceki seçime göre oylarını iki katından fazla artırdı ve açık ara en güçlü parti oldu. 

• Sonuç, Almanya'daki demokratik güçler açısından önemli bir uyarı olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda sağ popülist bir partinin gelecekte eyalet düzeyinde hükümet sorumluluğu üstlenebileceğine ilişkin endişeleri de güçlendiriyor.

Seçim sonrasında tartışmaların önemli başlıklarından biri, Almanya'da “Brandmauer” (güvenlik duvarı) olarak adlandırılan politika oldu. CDU, SPD, Yeşiller ve Sol Parti, AfD ile koalisyon kurmayı veya siyasi işbirliğine gitmeyi reddediyor. Ancak AfD'nin bu kadar güçlü bir sonuç elde etmesinin ardından, bu politikanın AfD'yi istemeden de olsa güçlendirip güçlendirmediği yeniden tartışılıyor. Diğer yandan, demokratik partilerin seçmenlere yeterince güçlü ve somut siyasi alternatifler sunup sunmadığı ve seçim kampanyalarını büyük ölçüde AfD karşıtlığı üzerine kurup kurmadıkları da sorgulanıyor.

Seçim analizlerinin merkezindeki temel soru şu: AfD nasıl bu kadar güçlendi? Ekonomik ve sosyal sorunlar, geleneksel partilere duyulan memnuniyetsizlik, göç ve sosyal güvenlik konuları bu yükselişin önemli nedenleri arasında gösteriliyor. 

• Özellikle ekonomik durum ile AfD'ye verilen oy arasındaki ilişki dikkat çekiyor. Infratest dimap'ın analizine göre, kendi mali durumunu kötü olarak değerlendiren seçmenlerin yüzde 65'i AfD'ye oy verdi.

AfD'nin göçmenlere yönelik sert siyasi söylemi yeni değil. Örneğin 2016 yılında AfD'nin önde gelen siyasetçilerinden Alexander Gauland, Almanya Millî Takımı'nın siyah futbolcusu Jérôme Boateng hakkında şu ifadeyi kullanmıştı:

“İnsanlar onu futbolcu olarak beğeniyor. Ama bir Boateng'in komşuları olmasını istemiyorlar.”

Bu açıklama Almanya'da geniş çapta ırkçı ve ayrımcı olarak eleştirildi. Göçmenlere yönelik söylemin başka örnekleri de parti içindeki farklı siyasetçiler tarafından yıllar boyunca dile getirildi. Bu nedenle AfD'nin göç politikasına ilişkin tartışma yalnızca iltica veya sınır dışı işlemleriyle sınırlı değil; Almanya'da yaşayan göçmenlerin toplumdaki konumu ve aidiyetiyle de yakından bağlantılı.

Bu tartışmanın merkezinde son yıllarda “Remigration” (geri göç) kavramı bulunuyor. Kasım 2023'te Potsdam'da düzenlenen ve bazı AfD'li siyasetçilerin de katıldığı toplantıda aşırı sağcı Martin Sellner, bir “Remigration ana planı” sundu. Sellner'ın önerileri yalnızca Almanya'da kalma hakkı bulunmayan kişilerle sınırlı değildi. Toplantıda “uyum sağlamamış vatandaşların” da ülkeden gönderilmesi fikri gündeme geldi. Sellner, bu kişiler üzerinde “yüksek bir uyum baskısı” oluşturulmasından söz etti.

Toplantının özellikle tartışmalı hâle gelmesinin nedeni de buydu: “Remigration” kavramının yalnızca hukuki statüsü olmayan yabancıların sınır dışı edilmesi anlamında değil, Almanya'da yaşayan ve hatta Alman vatandaşlığına sahip bazı göçmen kökenli insanların da hedef alınabileceği daha geniş bir anlamda kullanılması.

Toplantıya katılan AfD'li Saksonya-Anhalt siyasetçisi Ulrich Siegmund'un da yabancı restoranların şehir görüntüsünden kaybolması ve belirli gruplar için Saksonya-Anhalt'ta yaşamın daha az cazip hâle getirilmesi yönünde ifadeler kullandığı aktarıldı.

• AfD ise resmî programında “Remigration” kavramını ağırlıklı olarak Almanya'da kalma hakkı bulunmayan kişilerin geri gönderilmesi bağlamında kullanıyor ve göçmen kökenli insanların yalnızca kökenleri nedeniyle ülkeden gönderilmek isteneceği yönündeki eleştirileri reddediyor.

Bu tartışmaya gazeteci ve Frankfurter Allgemeine Zeitung yazarı Justus Bender'in 2033. Ein Szenario adlı kitabı da farklı bir perspektif getiriyor. Bender, kitabında AfD'nin gelecekte federal düzeyde iktidara geldiği ve CDU ile koalisyon kurduğu varsayımsal bir senaryo üzerinden Almanya'nın nasıl değişebileceğini anlatıyor.

Bender'in AfD'ye ilişkin değerlendirmelerinde dikkat çektiği noktalardan biri, partinin göçmenlere yönelik sert söylemi ile bu söylemden geri adım atması arasındaki ilişki. AfD'nin bazı açıklamalarında göçmenlere veya yabancılara yönelik çok sert ifadeler kullanıldığında parti daha sonra bu sözleri sınırlandırabiliyor, yumuşatabiliyor veya “herkesi değil, yalnızca suçluları ya da entegrasyonu reddedenleri” kastettiğini söyleyebiliyor.

Bu açıdan Bender'in senaryosu, AfD'nin yalnızca kullandığı söylemlere değil, bu söylemlerin siyasi olarak nasıl normalleştirilebileceğine de dikkat çekiyor. Özellikle diğer partilerin AfD'nin gündeme getirdiği bazı konuları ve talepleri benimsemesi, AfD'nin siyasi etkisini azaltmak yerine tam tersine artırabilir mi sorusu önem kazanıyor.

Bu noktada CDU'nun son yıllardaki siyasi çizgisi de tartışmanın önemli bir parçası. Parti özellikle göç, iltica ve iç güvenlik konularında daha sert bir tutum benimsemeye başladı.

• Buradaki temel soru şu: CDU'nun AfD'nin daha önce gündeme taşıdığı bazı talepleri veya söylemleri benimsemesi, AfD seçmenlerini yeniden CDU'ya kazandırabilir mi? Yoksa bu yaklaşım, AfD'nin belirlediği siyasi gündemi ve söylemleri normalleştirerek partinin daha da güçlenmesine mi yol açıyor? "İnsanlar CDU'nun benimsediği söylemin orijinal sahibini seçiyor" diye bir tespit oluşuyor. 

9 Eylül 2026 Çarşamba günü Federal Şansölye Friedrich Merz de “Remigration” tartışmasına sert sözlerle müdahale etti. Merz, AfD'nin bu yaklaşımını “ten rengi ve köken üzerinden etnik temizlikten başka bir şey değil” sözleriyle eleştirdi. Ayrıca Almanya'nın sağlık, bakım, zanaat ve diğer birçok sektörde göçmen kökenli insanların katkısına ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Tartışmanın merkezinde yalnızca Almanya'nın göç politikasının ne kadar sıkılaştırılacağı sorusu bulunmuyor. Aynı zamanda Almanya'da yaşayan göçmenlerin ve göçmen kökenli Alman vatandaşlarının toplumdaki yeri, eşitliği, aidiyeti ve gelecekteki hakları da tartışmanın önemli bir parçası hâline geliyor.

AfD'nin yükselişi ve “Remigration” tartışması, bu sorunun artık yalnızca siyasi partiler arasındaki bir rekabet meselesi olmadığını gösteriyor. Tartışmanın merkezinde, Almanya'nın gelecekte nasıl bir toplum olmak istediği ve bu toplumda göçmenlerin ve göçmen kökenli Almanların kendilerini ne ölçüde eşit ve güvende hissedecekleri sorusu da bulunuyor.

Bu çerçevede, Almanya’da yaşayan ve son yıllarda Türkiye’den Almanya’ya gelerek kendilerine yeni bir hayat kuran Türkiye kökenli insanlarla, AfD’nin yükselişini ve partinin daha da güçlenmesinin kendileri açısından ne anlama geldiğini konuştuk. AfD’nin daha da güçlenmesi durumunda Almanya’da kendilerini ve geleceklerini nasıl gördüklerini, hatta Almanya’yı terk etmeyi düşünüp düşünmediklerini sorduk.

'Önceliğim her zaman kalıp mücadele etmektir'

2016’dan bu yana Berlin’de yaşayan gazeteci ve yazar Can Dündar, AfD’nin yükselişini Almanya’yla sınırlı bir gelişme olarak görmüyor; ABD’deki siyasi ve ekonomik güç odaklarından gördüğü desteğin, aşırı sağdaki yükselişin küresel boyutuna işaret ettiğini düşünüyor. AfD’nin iktidara gelmesinin mümkün olduğunu söyleyen Dündar, böyle bir durumda Almanya’dan ayrılmak yerine kalıp mücadele etmeyi tercih edeceğini vurguluyor.

AfD’nin yükselişiyle ilgili hangi endişeleriniz var? 

Herkes gibi ben de ırkçılığın yaygınlaşmasından, yabancı nefretinin koyulaşmasından, sosyal harcamaların, kamu yayıncılığının kısıtlanmasından, içe kapanmacı bir milliyetçiliğin tırmanmasından, azınlıkların, eşcinsellerin ve tüm “farklı ötekiler”in hedef hâline gelmesinden ve son tahlilde faşizmin hortlamasından endişeliyim. Ama asıl bu yükselişin ABD’de, Beyaz Saray’da, Silikon Vadisi’nin imparatorlarında yarattığı sevinç hepimizi kaygılandırmalı. Çünkü bu, ırkçı tırmanışın destekçilerine ve küresel boyutuna dair önemli bir ipucu veriyor.

Sizce bir gün Almanya genelinde de iktidara gelebilirler mi?

Bu tür sorulara cevabım hep aynı: Bu tamamen bize bağlı… Alman halkı vaatlere inanırsa, izlemekle yetinirse, “bir de bunları deneyelim” derse gelebilirler. Asıl niyet iyi anlatılmazsa, direniş örgütlenemezse, dayanışmayla sağlam bir demokrasi cephesi kurulamazsa gelebilirler.

Böyle bir durumda ülkeyi terk edip başka bir ülkeye taşınmayı düşünür müsünüz?

Bir kez yaptım. Bir daha yapmak istemem. O koşulda tanışacak başka ülke de kalmayabilir. Önceliğim hep sonuna kadar kalıp mücadele etmektir.

Neden Almanya’da yaşıyorsunuz?

En önemli nedeni, Almanya’da mesleğimi yapma koşullarımın olması… Almanya’nın Türkiye’ye ilgisi… Burada Türkiye’den geniş bir kitleyle temasta olma avantajı… Elbette dezavantajları da çok, ama avantajları ağır basıyor.

'İktidara gelmeseler de genel siyasi iklimi sağa çekmeyi başarıyorlar'

Doktorasını tamamladıktan sonra bir süredir iş arayan 32 yaşındaki Sezer, 8 yıl önce yüksek lisans için Almanya’ya gelmiş. Akademik eğitimini yurt dışında sürdürme isteğinin yanı sıra partnerinin, abisinin ve yakın arkadaşlarının Almanya’da yaşaması ile Türkiye’deki ekonomik kriz, burada kalmasında etkili olmuş. Sezer, Berlin’de yaşamasının AfD’nin yükselişinin gündelik etkilerini doğrudan hissetmemesinde payı olabileceğini düşünüyor; ev ve iş başvurularında gizli ırkçılık arttıysa bile bunu ölçmenin zor olduğunu söylüyor. AfD’nin federal düzeyde iktidara gelmesini olası görmeyen Sezer’in asıl kaygısı, partinin iktidara gelmeden de Almanya’daki siyasi merkezi sağa çekebilmesi ve merkez partilerin buna daha sağ politikalarla karşılık vermesi. 8 yılın ardından başka bir ülkeye taşınmayı düşünmeyen Sezer, kaygılarını şöyle anlatıyor:

"AfD’nin yükselişi, Almanya’da yaşayan bir göçmen olarak beni endişelendiriyor. Genel olarak vaatlerinin ya da söylemlerinin toplumda bir karşılık görmesinin ileride Almanya toplumuna ve demokratik sistemine zarar verebileceğini düşünüyorum. Endişelerim, bireysel ölçekte ve günlük hayatta ırkçılık, göçmen karşıtlığı ve aşırı-sağ kaynaklı şiddet olaylarının artmasının yanı sıra LGBTQ+, kadın hakları, kürtaj hakkı gibi liberal değerlerin aşındırılması ve İslamofobinin toplumda genel diskur hâline gelmesi. Bunlar beni ve çevremi etkileyebilecek başlıca konular olabilir.

Genel siyaset ölçeğindeyse, siyasetin merkezini daha da sağ kaydırmaları diğer bir endişe nedenim. Bu tek başına AfD’nin yükselişi değil, genel dünya siyasetinin bu yönde ilerlemesiyle de ilgili olabilir ama CDU’nun ve SPD’nin politikalarına ya da siyasetçilerinin söylemlerine baktığımızda bu sağa kaymayı rahatça görebiliyorum. Aşırı sağın panzehiri olarak daha da sağ söylemlere sarılmak açıkçası bana akıl tutulması gibi geliyor ve AfD’nin yükselişini maalesef engelleyemiyor."

Sezer, AfD’nin federal düzeyde iktidara gelmesini ise yakın bir ihtimal olarak görmüyor:

"AfD’nin hâlâ bir gün federal düzeyde Almanya’da iktidara gelebileceğini düşünmüyorum. Tek başına iktidar olabilecek popülerliğe kavuşmaları zor. Son 30 yılda CDU Merkel ile bile bunu başaramadı. Onun dışında bugünden bakınca AfD ile diğer partilerin koalisyon yapabileceğine de inanmıyorum. Ne kadar bir iki yasa için Brandmauer aşılmaya çalışılmış olsa da, Almanya’daki çok da merkezî olmayan, lider odağı az siyasi parti yapıları buna izin vermeyecektir diye düşünüyorum.

Ama bir önceki soruda da belirttiğim gibi, iktidara gelmeseler de genel siyaset iklimini sağa çekmeyi başarıyorlar. Yerleşik partilerin buna karşı güçlü bir pozisyon belirleyememeleri, seçmenin aşırı-sağ bir partiye yönelişini iyi tahlil edememeleri baya can sıkıcı."

Sezer, öyle bir ihtimal gerçekleşse bile Almanya’dan ayrılmayı düşünmediğini söylüyor:

"Bir gün iktidara geleceklerine inanmasam da olur da böyle bir şey yaşanırsa Almanya’yı terk etmeyi düşünmüyorum. Almanya’da kurumların ve hukukun yeterli bir süre AfD’ye direnç gösterebileceğini düşünüyorum. Bunun dışında da reaksiyoner duygulara ve popülizme çok fazla yaslanan bir oluşum AfD. Yönetme kabiliyetleri ya da güncel sorunlara getirmeye çalışacakları çözümlerin çok da etkili olmadığının anlaşılmasıyla iktidarda uzun süre kalabileceklerini düşünmüyorum."

'İktidara gelebilirler ve benim öngörüm gelecekler'

33 yaşındaki veri analisti Barış, AfD’yi göçmen karşıtlığını yaratan güçten çok, ekonomik sıkışmayla büyüyen tepkinin üzerinde yükselen ve onu normalleştiren bir parti olarak görüyor. Partinin ekonomik programının sosyal devleti ve işçi haklarını da tehdit ettiğini düşünüyor. AfD’nin bir gün iktidara geleceğini öngören Barış, Almanya’dan ayrılmayı şimdiden düşündüğünü, ancak bunun tek nedeninin AfD olmadığını söylüyor.

AfD'nin yükselişiyle alakalı hangi endişelerin var?

Buna sanırım temel olarak iki katmanda cevap verebilirim. 

Birincisi AfD'nin bir sağ popülist parti olarak göçmen karşıtlığını körüklemesi. Aslında bunu AfD yüzünden artıyor gibi okumuyorum. AfD, Avrupa'daki ekonomik dar boğazın ve akabinde ayyuka çıkan göçmen karşıtlığının üzerinde sörf yapıyor. AfD'nin fonksiyonu daha çok artan göçmen karşıtlığının merkezi hâline gelmesi, bunu normalleştirmesi ve (şimdilik) kısmen sistematikleştirmesi. Elbette bir göçmen olarak bu beni kaygılandırıyor.

İkinci sorunsa AfD'nin Kıta Avrupası ekonomik sistemini ve güçlü sosyal devletin varlığını tehdit etmesi. Bence AfD'nin ekonomik ajandası, onları Nasyonel Sosyalistler'den bariz bir şekilde ayırıyor. Daha düşük vergi, daha küçük devlet ve daha fazla hür teşebbüsle en azından kağıt üstünde epey liberal bir ekonomik plan öneriyorlar. Bunun sonucunda işçi haklarında ve sosyal adalette gerileme kaçınılmaz olur. AfD vaatlerinin bir kısmını bile gerçekleştirebilirse bu, her ne kadar kapitalist olsa da, sosyal devletin neo-liberalizme karşı kaybettiği önemli bir cephe olur. Siyasi fikirlerim açısından endişe duyduğum bir tehlike bu.

Sence bir gün Almanya genelinde de iktidara gelebilirler mi?

Gelebilirler ve benim öngörüm gelecekler.

Avrupa, ideolojik ve ekonomik olarak oldukça zayıfladı ve durumunu toparlayabileceğine dair bir emare yok. Yıllardır iktidarda olan merkez partiler umut vadetmiyorlar. Her geçen gün ABD'nin denk ortaklığından uzaklaşıp bağımlı "yancı" bir konuma sürükleniyorlar. Bu gidişatın sonunda ABD, kaybettikleri refahı geri almak isteyen Almanlara en iyi teklifi AfD aracılığıyla, güçlü ortaklık şeklinde yapacak gibi geliyor bana. 

Böyle bir durumda ülkeyi terk edip başka bir ülkeye taşınmayı düşünür müydün?

Evet ve zaten düşünüyorum. Bunun tek sebebi AfD demem yanlış olur ama muhakkak ki önemli bir etmen. AfD'nin göçmen karşıtı ve ırkçı bir parti oluşu ya da en azından ırkçılığa müsamaha gösteren bir parti oluşu, elbette ülkeyi terk etmek için çok önemli bir sebep. Ancak henüz tek başına ülkeyi terk etmek için bir sebepmiş gibi gelmiyor bana.

Neden Almanya'da yaşıyorsun?

Almanya'ya yüksek lisans yapmak için taşındım. Amacım burada heterodoks iktisat alanında doktora yapıp Türkiye'ye araştırmacı/akademisyen olarak dönmekti. Almanya'yı tercih etmemin bir diğer sebebi de Almanya'ya turistik ziyaretlerimde gözlemlediğim vatandaş-devlet ilişkisinin Türkiye'dekinden farklı oluşu. En azından bir süre Almanya'da yaşayarak bu ilişkiyi gözlemlemek ve deneyimlemek temel motivasyonlarımdan biriydi. 

Tam mezun olduğum dönemde pandemiye yakalandım; hem Türkiye'de hem Almanya'da iş ararken Almanya'da bir iş buldum ve biraz da hayat beni şu zamana kadar burada tutmuş oldu. Almanya'daki çalışma koşulları, iş-özel hayat dengesi ve işçi hakları kesinlikle burada yaşamak için önemli bir sebep. AfD'ninse bu olumlu koşullara ciddi bir tehdit oluşturduğunu düşünüyorum.

AfD'nin güçlenmesinin günlük hayatında etkisini şimdiden görüyor musun?

Hayır, şu ana kadar bir değişiklik hissetmedim. Ancak Berlin'de yaşamanın getirdiği bir ayrıcalık olabilir bu. Berlin her zaman kucaklayıcı ve çok sesli bir yer olmuş. %20 civarında bir AfD oyu var gibi gözüküyor anketlerde, ancak oy yoğunluğu daha çok şehrin dışına doğru olan bölgelerde. Dolayısıyla bana direkt etkisi olmadı henüz.

'Zaten kötü olan durumun daha da kötü olacağını hiç zannetmiyorum'

Bu yaz bilgisayar bilimi lisansını bitiren ve bir şarap dükkanında çalışan 25 yaşındaki Ege, Almanya’da yaşamasının temel nedenlerinden birini İstanbul veya Ankara’da artan pahalılık nedeniyle tek başına yaşamanın zorlaşması olarak anlatıyor. Daha önce 5 yıl Dresden’de yaşayan Ege, burada ırkçılığı ya da “AfD’nin yükselişini” gündelik hayatında hissetmediğini söylüyor. 

Mevcut refah kaybının sürmesi hâlinde AfD’nin bir noktada iktidar ortağı olacağına inanıyor ancak partinin radikal unsurlarını tasfiye etmesi durumunda Almanya’da yaşayan ve çalışan Türklerin koşullarının önceki iktidarlara kıyasla çok farklılaşmasını beklemiyor. Irkçılığın AfD’den önce de var olduğunu düşünen Ege, kaygılarını ve neden daha iyimser olduğunu şöyle anlatıyor:

"AfD ile ilgili endişelerim ve endişesizliklerim iki boyutlu: Bireysel ve küresel. İlk bireysel endişem arkadaşlarımın ve kendimin Türk vatandaşlığını bırakmadan Alman pasaportunu alamama durumum. İkincisi AfD içerisindeki dünya anlayışı dar insanların daha geniş bir platform bulmaları ve sonraki nesilleri etkileyecek gücü bulmaları.

Ancak burada iyimser olmak istiyorum çünkü şayet AfD bir gün iktidara gelirse (mevcut hızlı refah kaybı düzelmez ise bir şekilde iktidar ortağı olacaklarına eminim) içerisindeki ve etrafındakileri gerçek radikalleri temizleyeceklerini düşünüyorum. AfD’nin önde gelen isimlerinden Dr. Max Krah, bu iyimser kanadın temsilcilerinden. Bir örnek vermek gerekirse katıldığı bir İngilizce röportajda ona yöneltilen 'Müslüman göçmenlerle derdiniz ne?' sorusuna farklı ve şahsen makul bulduğum bir cevap veriyor: 'Hangi Müslümanlar? Zira bir Somalilinin ülkemize katkısı ile bir İranlının ülkemize katkısı karşılaştırılabilir değil.'

Göçmenler ve net vergi dönüşlerini inceleyen, kapsamı onlarca yıla yayılan çok geniş araştırmalar var. Max Krah’ın bunlardan haberdar olduğunu düşünüyorum zira, dediği gibi çoğu araştırmada Somalili göçmenler devlete genelde eksi yarım milyon euro yazıyor.

Açıkçası AfD büyük ölçüde onun ve diğer makul insanların çizgisine gelirse ve içindeki radikalleri susturursa burada dürüstçe yaşayan ve çalışan Türklerin önceki iktidarlara kıyasla çok da farklı bir sıkıntı çekeceğini zannetmiyorum.

Burada bence bazı Türkler belirli noktaları kaçırıyor. AfD’li olsun ya da olmasın Almanlar sizi ya kafalarında diğer göçmenlerle birlikte 'döner yapan ve ev tamir eden' insanlar sınıfına koyuyor ve bu onlara şirin geliyor, ya sizi direkt umursamıyorlar (60 yıl sonra hâlâ Türkçe duyduklarında Türkçe olduğunu anlamamalarına şaşarım mesela) ya da ten renginiz dolayısıyla size bir güvensizlik besliyorlar. Yani demek istediğim zaten Türkler burada hep aşağılanıyor ve küçümseniyordu yeşilinden sosyal demokratına kadar. AfD insanların kafasına Türklerden nefret edin çipi yerleştirmedikçe, zaten kötü olan durumun daha kötü olacağını hiç zannetmiyorum. Hatta ve hatta önümüzdeki 10-20 yıl içerisinde Türklere bakış açısının iktidardan bağımsız olarak iyileşeceğini düşünüyorum.

ABD’deki ICE tarzı göze güzel gözükmeyen sınır dışı etmeleri büyük ihtimalle her gün haberlerde izleriz, ancak onun dışında günlük hayatta zenofobi ve ırkçılık bağlamında hiçbir etkisi olacağını sanmıyorum. O vakit geldiğinde pasaport-oturma izni belgelerinizi sıkı takip etmek yeter gibi. Belki daha fazla Alman bayrağı görürüz etrafta, ki bununla benim bir problemim yok çünkü haddime olduğunu düşünmüyorum."

'Burada yalnız olmadığımı bilmek bana güç veriyor'

31 yaşındaki UX/UI tasarımcısı Derin, 2020’de Türkiye’den Estonya’ya taşınmış; Estonya’da yaşarken Erasmus için geldiği Berlin’e, bir süre sonra hem Alman partnerinin burada yaşaması hem de tasarım alanında daha fazla imkan sunduğunu düşünmesi nedeniyle yerleşmiş. 

Berlin’in kozmopolit yapısının, sokakta Türkçe konuşabilmenin ve Türkiye’den gelen “New Wave” topluluğunun burada bulunmasının kendisine güçlü bir aidiyet duygusu verdiğini söylüyor. ODTÜ’den, liseden ve üniversitedeki dağcılık kulübünden arkadaşlarının da Berlin’de veya Almanya’nın başka şehirlerinde yaşaması, Türkiye ile bağını sürdürmesini kolaylaştırıyor. 

Derin, Berlin’de ve çoğunlukla sol görüşlü bir sosyal çevrede yaşadığı için AfD’nin yükselişini gündelik hayatında doğrudan hissetmediğini; çalıştığı şirkette Almancanın ana dili olmadığının anlaşılmasının ardından karşılaştığı bazı tavırların ise AfD’nin güçlenmesiyle mi yoksa daha genel bir yapıyla mı ilgili olduğunu ayırt edemediğini anlatıyor. AfD’nin Almanya genelinde tek başına iktidara gelmesini beklemeyen Derin, böyle bir durumda da ülkeyi terk etmeyi düşünmüyor:

"AfD’nin Almanya genelinde tek başına iktidara gelebileceğini düşünmüyorum. Peki, olur da gelirlerse ülkeyi terk eder miydim? Güzel soru... Fakat şu an sadece Almanya’da değil, genel olarak tüm Avrupa’da sağın bir yükselişte olduğu gerçek. Estonya gibi küçük bir ülkede bile sağcı partilerin güçlendiğini gördüm. Bu yüzden başka bir yere kaçmak yerine, kalıp mücadele etmeyi tercih ederdim. Burada yalnız olmadığımı bilmek ve Türkiye kökenli güçlü bir topluluğun varlığı bu mücadele için bana güç veriyor."

'Ülke dışına taşınabilirim'

Türkiye’de 3 yıl çalıştıktan sonra yüksek lisans için Berlin’e gelen 29 yaşındaki kimya mühendisi Aybüke, Almanca öğrenerek mezuniyetinin ardından iş bulma şansını artırmayı ummuş. Nisan 2026’da yüksek lisansını tamamlayan Aybüke, Ocak’tan beri sürdürdüğü iş arayışının sonunda Berlin dışında, Brandenburg’da Almanca çalışmasını gerektiren bir işi kabul etmiş ve ay sonunda buraya taşınacak. 

Almanya’daki ekonomik sıkıntılar ile siyasi belirsizliğin iş piyasasındaki etkisini hissettiğini, ancak bunu doğrudan AfD’nin yükselişine bağlayamadığını söylüyor. Üç yıldır yaşadığı Berlin’i sosyal olarak entegre olmanın görece kolay olduğu bir şehir olarak görmesine rağmen, son bir yılda trafikte ve kamusal alanlarda ırkçı hakaretlere veya imalara maruz kalan insanlara ilişkin daha fazla olay duymaya başladığını anlatıyor. 

AfD’nin federal düzeyde tek başına iktidara gelmesini beklemeyen Aybüke için partinin güçlü olduğu Brandenburg’a taşınmak ise bu ihtimali daha somut hâle getiriyor:

"Bence AfD tek başına federal seviyede iktidara gelemez ama güçlü olduğu eyaletler bazında kanaatimce bu mümkün. Örneğin ay sonunda Berlin’den Brandenburg’a iş için taşınacağım ve AfD’nin Brandenburg’da güçlü olduğunu biliyorum. Tek başına veya büyük çoğunluğu sağladığı bir koalisyonda eyaleti kazanması durumunda kesinlikle taşınmayı değerlendiririm ancak maalesef iş bulmak şu şartlar altında fazlasıyla zor ve rüzgar AfD tarafından esmeye başladığında nasıl olur öngörmek zor. Dolayısıyla bunun beni ülke dışına taşınmaya itebileceğine inanıyorum çünkü vize, oturum süreçlerimizin oldukça yavaşlatılacağına dair planları olduğunu okuyor ve duyuyoruz."

'Bir yeri ev kabul ettikten sonra gitmeyi düşünebilir misin?'

Kültür ve sanat sektöründe çalışan Nurgül K., 10 yılı aşkın süre önce yüksek lisans için Almanya’ya gelmiş; eğitimini tamamladıktan sonra burada kalıp çalışmaya devam etmiş. Türkiye’de kendisi için bir gelecek göremediğini söyleyen Nurgül, geçen yıllarda Almanya’da bir hayat kurduğunu ve kendisini buraya ait hissettiğini anlatıyor. AfD’nin yükselişi ise artık evi olarak gördüğü ülkedeki geleceğine ilişkin kaygılarını artırıyor:

"Gidişat beni tedirgin ediyor. Aşırı sağcı AfD’nin yükselişi korkutuyor. Bilmiyorum, belki birden iktidara gelemezler, sağduyu buna izin vermez ama bu yükselişin günlük hayata etkileri gözle görülebilecek bir duruma gelecektir."