Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

Türkiye'yi yakala, dünyayı anla.

Spektrum

AfD’nin güçlenmesiyle Almanya’da “remigration”, göç politikası ve aşırı sağın normalleşmesi yeniden tartışılıyor. Almanya’da yaşayan Türklerle, bu yükselişin gündelik hayatlarına, aidiyet duygularına ve ülkede kalma kararlarına nasıl yansıdığını konuştuk.

AfD'nin yükselişi: Almanya göçmenler için hâlâ 'ev' olabilecek mi?

Neco Çelik, hem Almanya'da hem de Türkiye'de sinema alanının güçlü seslerinden... Berlin doğumlu yönetmen, Kreuzberg’de büyüdü; kimlik, aidiyet, iktidar gibi soruları sinemasının merkezine yerleştirdi. 2006’dan bu yana tiyatro ve opera alanında çalışan Çelik, ilk kez Berlin’deki HAU’da sahnelediği Schwarze Jungfrauen adlı oyunla tiyatroya adım attı. Stuttgart Devlet Operası’nda, Fatih Akın’ın filminden uyarlanan Duvara Karşı operasıyla ilk opera rejisini üstlendi ve Faust Ödülü’nü kazandı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Son olarak Hamburg Devlet Operası’nda Wedekind’in Frühlings Erwachen adlı eserini sahneledi. Bu yıl ise 30. Nürnberg Türkiye Almanya Film Festivali’nin jüri üyeleri arasında yer alıyor. Alman sineması ile Türk sineması arasındaki ilişkiye özel bir perspektiften bakıyor.</li></ul>Neco Çelik'le bu yıl Berlinale'de yaşanan politik tartışmalar ve İlker Çatak'ın festivalden Altın Ayı ile dönen filmi Sarı Zarflar üzerine konuştuk.Wim Wenders, Berlinale öncesinde düzenlenen basın toplantısında, Ortadoğu'daki çatışmalarla ilgili bir soruya, festivalin gündelik siyasi açıklamalar için bir platform olmaması gerektiği cevabını verdi. Bu yaklaşım hakkında ne düşünüyorsunuz? "Apolitik olma" fikrinin kendisi de zaten politik değil mi?Wim Wenders’ın bir sanatçı olduğunu ve ileri yaşına rağmen hâlâ film ürettiğini unutmamalıyız. Belki talihsiz bir ifade kullandı ve bu cümleyle kendini hedef hâline getirdi. Bu tartışmayı başlatma niyetinde olduğunu sanmıyorum. Ama bu durum aynı zamanda Alman düşünce biçimi hakkında da çok şey söylüyor: İsrail’e karşı duyulan tarihsel suçluluk duygusu ile Gazze ya da Filistinlilere destek arasında kalmışlık, onlarca yıldır süren bir denge arayışı.Bu kadar vahşi bir katliam, bir soykırım—kurumlar bunu böyle adlandırıyor—yaşanırken, Hamas’ın ne yaptığı üzerine sağlıklı bir tartışma yürütmeye bile fırsat kalmıyor. Her şey birbirine girmiş durumda. Wenders ise bu konuların bizden uzak tutulması gerektiğini söylüyor. Bu trajik bir durum. Şöyle de diyebilirdi: “Bu hepimizin kalbini acıtıyor.” Ama bunu söylemedi.Berlinale bu yıl her zamankinden daha politik görünüyordu. Bu, festivalin hâlâ ne kadar önemli olduğunun bir göstergesi mi, yoksa sanatın artık jeopolitik çatışmalardan bağımsız var olamadığının bir işareti mi?Geçen yıla bakalım. Ortadoğu'yla ilgili her şeyi engellemeye çalıştılar, birçok etkinlik iptal edildi, inanılmaz bir baskı vardı. Kimsenin protesto etmesine izin verilmedi, her tepki bastırıldı. Bu yıl ise çok daha politikti, ifade özgürlüğüne daha çok alan açıldı. Stratejik olarak farklı bir tutum benimsendi. “Biz politik bir film festivaliyiz” dediler ve bu iddiaya uygun davrandılar. Geçen yıl bu şekilde davranmamışlardı.Sizce bu tartışma aslında Ortadoğu meselesinden çok, Alman kamuoyunun ne kadar fikir ayrılığına tahammül edebileceğiyle mi ilgili?Bu, Almanya’nın çok büyük bir sorunu: İsrail devletiyle kurduğu ilişki. Hamas’ın açık saldırısı sonrası adeta bir “serbest geçiş kartı” oluştu. Ve sonra masum kadınların ve çocukların öldürülüşünü izlemek zorunda kaldık. Bu trajik. Almanya adeta donup kaldı. İnsan hakları kurumları açıkça tavır aldı ama siyaset bunu yapmaya cesaret edemedi.Ödül alan filmdeki "sarı zarflara" gelirsek, filmin konusu Türkiye, ama Almanya'da; İstanbul ve Ankara yerine Berlin ve Hamburg'da çektiler. Sizce bu bilinçli bir estetik mesafe mi, yoksa Türkiye’ye dair Alman bir bakış mı?Bence öncelikli mesele baskı. Sanatçıya yönelik saldırı. Film, şehirleri—Türkiye ve Almanya’yı—birbirine bağlıyor. Bu nedenle sadece Türkiye’yle ilgili değil. Almanya’ya da bir gönderme var çünkü bu tür baskılar burada da ortaya çıkabiliyor. Asıl mesele varoluş kaybı. Ve bu varoluş kaybının içinde hâlâ yaratıcı kalabilmek.Kızı babasına soruyor: “Tiyatro yaparak dünyayı kurtaracağını mı sanıyorsun?”&nbsp;Babası cevap veriyor: “Evet, buna inanıyorum.”Ama onlar hapse girmiyor. Sarı zarflar Almanya’da kurumlar tarafından gönderiliyor.Sonuçta bu da bir hapishane. Hapiste olmak ya da tüm varlığını kaybetmek arasında fark yok. Çok ayrıcalıklı insanlar ayrıcalıklarını kaybediyor. Annesinin yanına taşınmak zorunda kalıyor, taksi şoförlüğü yapıyor. İlişki dağılıyor. Anne, aslında oynamak istemediği bir dizide rol alarak aileyi ayakta tutuyor. Başkalarının kurallarına uymak zorunda kalıyor. Ve ailesi için fedakarlık yapmaya hazır.Bu Avrupa’ya yönelik bir otoriterlik uyarısı mı?Kesinlikle. Kimlikçi grupların giderek daha fazla güç kazanıp demokrasiyi onu ortadan kaldırmak için kullanması inanılmaz derecede paradoksal bir durum. İnsanlar fikirlerinin temsil edildiğini sanıyor ama iktidara geldiklerinde, kendi fikirlerinin artık hiçbir anlamı kalmayacak. Çünkü artık muhalefet yok olacak.Filmdeki şiddet fiziksel değil, idari. Bu modern siyasi şiddetin bir biçimi mi?Kesinlikle öyle. Avrupa’da kullanılan yöntem tam da bu. İnsanları hapse atmak gerekmiyor; onların varoluşunu ellerinden almak, damgalamak ve akıl sağlığını bozmak yeterli. Filmde bu kamusal bir hapishane. Sanatçılar, profesörler işlerini kaybediyor. Ve bu, sanata verilmiş bir mesaj: “Artık sanatçıdan sanat alamayacaksınız.”Sarı Zarflar filmini güçlü kılan nedir?Dilindeki yalınlık çok etkileyici; coşkulu bir Türkçeden ziyade sanki Alman tarzında bir sadelik ve mesafe var. Oyunculuk performansları ise gerçekten başka bir seviyede. Oyuncuların ortaya koyduğu performans, perdeyi dolduruşları, sahnedeki varlıkları; özellikle de o sessiz anlar ve bakışlarla kurdukları etki çok güçlü ve son derece etkileyici.Fatih Akın’ın 2004’teki Duvara Karşı filmi de kolektif şiddeti ele alıyordu. Bunlar Alman filmleri mi, yoksa Almanlık ile Türklük arasında hibrit yapımlar mı?Bunlar Alman filmleri ve Alman yönetmenlerin filmleri. Ama onların ayrıcalığı şu: Olaylara Alman-Türk perspektifinden bakabiliyorlar. İki kaynaktan besleniyorlar. Fakat bir yönetmen kökeniyle kendine sınır koymamalı. Biz her sanatı yapabilmeliyiz.

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Sinema ve müzik evreninden söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları.

Duende

Neco Çelik, hem Almanya'da hem de Türkiye'de sinema alanının güçlü seslerinden... Bu yıl 30. Nürnberg Türkiye Almanya Film Festivali’nin jüri üyeleri arasında yer alan Çelik'le Berlinale'deki politik tartışmalar ve İlker Çatak'ın festivalden Altın Ayı ile dönen filmi "Sarı Zarflar" üzerine konuştuk.

Neco Çelik: 'İsrail devletiyle kurduğu ilişki Almanya'nın çok büyük bir sorunu'

Dünyanın en önemli güvenlik buluşması 62. Münih Güvenlik Konferansı’nın açılışında Almanya Başbakanı Friedrich Merz, takip eden günlerin tartışmalarına yön verecek bir konuşma yaptı. Merz, Avrupa’nın Washington’un politikasından daha güçlü ve daha bağımsız hâle gelmesi gerektiğini belirterek Avrupa’nın savaşlara, krizlere ve jeopolitik çatışmalara bağımsız bir aktör olarak tepki verebilmesi için askerî, ekonomik ve teknolojik açıdan hareket kabiliyetine sahip olması gerektiğini söyledi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Merz, Avrupa egemenliğinin artmasının Amerika Birleşik Devletleri’nden uzaklaşmak anlamına gelmediğini vurguladı. Donald Trump’ın politikalarına ve MAGA hareketine açık bir mesafe koymasına rağmen Almanya’nın transatlantik işbirliğini sürdürmekte kararlı olduğunu ifade etti.</li></ul>Bu nedenle dikkatler ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun konuşmasına yöneldi. Cumartesi sabahı henüz Rubio’nun bir önceki yıl Avrupa’nın siyasi çizgisini sert biçimde eleştiren ve onu Rusya ya da Çin’den daha büyük bir tehdit olarak nitelendiren ABD Başkan Yardımcısı J. D. Vance’in çatışmacı tonunu sürdürüp sürdürmeyeceği belirsizdi. Asıl soru, Rubio’nun farklılıkları derinleştirip derinleştirmeyeceği ya da ilişkileri yatıştırıp yatıştırmayacağıydı.Sonuçta Avrupalılar gözle görülür biçimde rahatladı. Rubio uzlaştırıcı bir ton benimsedi ve ABD ile Avrupa arasındaki tarihsel bağları konuşmasının merkezine yerleştirdi. Verdiği mesaj, Amerika’nın yeni yüzyılı ortak tarih, kültürel yakınlık ve ortak bir siyasal anlayış temelinde Avrupalı müttefikleriyle birlikte şekillendirmek istediği yönündeydi.&nbsp;Birçok katılımcı bunu, bir önceki yıl Washington’dan gelen sert açıklamaların ardından bilinçli bir yatıştırma sinyali&nbsp;olarak yorumladı. Rubio yaklaşık otuz dakika süren konuşmasının ardından ayakta alkışlandı. Bununla birlikte satır aralarında, ABD’nin dış politika çizgisini gerekirse Avrupa’nın onayı olmadan da sürdürebileceği mesajı hissediliyordu. Ortaklık bir zorunluluk değil, bir tercih olarak ifade ediliyordu.Tam da bu bağlılık vurgusu ile stratejik özgüvenin birleşimi salondaki tepkileri belirledi: Kullanılan dilden duyulan rahatlama, ancak aynı zamanda transatlantik ilişkilerin yapısal olarak değişmekte olduğu bilinci. Rubio, Batı’nın ortak kültürel ve entelektüel mirasına defalarca atıfta bulundu. Bu, güveni yeniden tesis etmeye ve geçen yılın gerilimlerinin ardından Avrupa kamuoyunu yeniden Washington’a yakınlaştırmaya yönelik diplomatik bir jest olarak da okunabilecek bir söylemdi.Buna karşın Rubio’nun ne Rusya-Ukrayna savaşına ne de diğer acil krizlere ayrıntılı biçimde değinmesi de dikkat çekiciydi. Bunun yerine Birleşmiş Milletler’in rolünü yeniden eleştirdi ve ulusal hareket kabiliyeti ile siyasi egemenliğin önemini vurguladı. Tartışmalı bazı ifadelerine rağmen birçok Avrupalı katılımcı rahatlamış görünüyordu ve konuşmasını ayakta alkışladı.Aynı zamanda Demokrat Parti içindeki Trump karşıtı isimler&nbsp;konferansı alternatif bir dış politika anlayışını dile getirmek için kullandı. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom bir gün önce yaptığı konuşmada uluslararası işbirliğinin ve ekonomik karşılıklı bağımlılığın önemini vurgulayarak Washington’daki daha çatışmacı çizgiyi dolaylı biçimde sorguladı. Kongre üyesi Alexandria Ocasio-Cortez ise demokratik ittifakları zayıflatabilecek ve dünya genelinde otoriter eğilimleri güçlendirebilecek bir gelişme konusunda uyarıda bulundu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Böylece Münih Güvenlik Konferansı yalnızca transatlantik koordinasyonun değil, aynı zamanda ABD’nin dünyadaki gelecekteki rolüne ilişkin iç siyasi tartışmanın da sahnesi hâline geldi.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ölümün siyasi karakteri</h2>Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise belirgin biçimde farklı bir ton benimsedi. Konuşmasında, savaş olmadan bir Rusya Devlet Başkanı’nın düşünülebilip düşünülemeyeceği sorusunu gündeme getirerek, savaşın geçici bir tercih değil, Putin’in siyasi sisteminin yapısal bir unsuru olduğunu düşündüğünü ortaya koydu. Ona göre barış umut ya da güven üzerine değil, yalnızca inandırıcı güvenlik garantileri üzerine kurulabilirdi.Zelenski aynı zamanda Batı’ya savaşların soyut meseleler olmadığını hatırlatmaya çalıştı. “Ukraynalılar insan, terminatör değil” dedi. Başka bir ifadeyle Ukraynalılar tükenmez bir askerî kaynak ya da stratejik bir oyunun figürleri değil, yıllardır saldırı, kayıp ve yıkım altında yaşayan insanlardı. Bu bölüm açık biçimde, savaşı giderek müzakere senaryoları ve stratejik hesaplar üzerinden tartışmaya başlayan Batılı kamuoyuna yönelikti.Çatışmanın ahlaki boyutu konferansın başka bir anında da görünür hâle geldi. Rus muhalif siyasetçi Aleksey Navalni’nin eşi, konferansın oturum aralarında yaptığı açıklamada, eşinin zehirlendiğini ve nihayetinde siyasi baskının sonuçları nedeniyle hayatını kaybettiğini söyledi. Bu ifade, ölümünün siyasi karakterini yeniden tartışmaların merkezine taşıdı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sözleri, Rusya ile yaşanan çatışmanın birçok katılımcı için yalnızca jeopolitik bir mesele değil, aynı zamanda siyasi özgürlük, devlet şiddeti ve muhaliflerin kişisel güvenliği meselesi olduğunu hatırlattı. Navalni’nin anılması, güvenlik ve caydırıcılık tartışmalarına kişisel ve sembolik bir boyut kazandırdı.</li></ul>Zelenski’nin konuşması aynı anda iki farklı kitleye hitap ediyordu. Bir yandan uluslararası desteğin azalması durumunda bile Ukrayna’nın kendi yoluna devam edeceğini açıkça ifade etti. Öte yandan konuşması Avrupa’ya ve transatlantik ortaklığa güçlü bir bağlılık mesajıydı. Avrupa’nın güvenliği için ortak sorumluluğu defalarca vurguladı ve Ukrayna’nın direnişini ortak bir Avrupa tarihi ve değerler düzeninin parçası olarak tanımladı. Ayrıca Ukrayna’nın NATO’ya katılıp katılmayacağına Avrupa’nın karar vermesi gerektiğini—Rusya’nın ve dolayısıyla Putin’in değil—açıkça dile getirdi.Münih Güvenlik Konferansı böylece artık temel sorunun yalnızca savaşların nasıl sona erdirileceği değil, Batı’nın 21. yüzyılda kim olmak istediği olduğunu gösterdi. Amerikan güç bilinci, Avrupa’nın egemenlik arayışı ve Ukrayna’nın varoluşsal savunma mücadelesi&nbsp;arasında ortak değerlerin bugün yeniden siyasi, kültürel ve stratejik olarak temellendirilmesi gerektiği ortaya çıktı. Aynı zamanda üç aktörün de büyük meydan okumalarla gerekirse tek başına başa çıkmaya hazır olduğu, ancak ortaklık arzusunun varlığını sürdürdüğü görüldü.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Münih sokaklarında konferans gündemi</h2>Bayerischer Hof’ta jeopolitik düzen ve ittifaklar tartışılırken, siyasi ilginin bir kısmı şehrin kendisine yöneldi. Her yıl Oktoberfest’in düzenlendiği ve milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan Theresienwiese’de İran diasporası son yılların en büyük gösterilerinden biri için biraraya geldi. Katılımcıların çoğu protesto hareketinde hayatını kaybedenlerin fotoğraflarını taşıyordu, ancak kalabalıkta en çok dikkat çeken görüntü son Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi’nin portreleriydi.Organizatörler başlangıçta yaklaşık 100 bin kişinin katılımını bekliyordu. Resmî açıklamalara göre ise en az 200 bin kişi alana geldi. Theresienwiese tamamen doluydu. Gösteri, İran rejiminin ocak ayında ülke çapındaki protestoları sert biçimde bastırmasının ardından İran halkıyla uluslararası dayanışmanın görünür bir ifadesi olarak düzenlendi.Gösteri aynı zamanda Pehlevi için siyasi bir sahneye dönüştü. Son Şah’ın oğlu kalabalığa hitap ederek “İran özgür olacak. Ülkemizi geri alacağız” dedi. Ancak Pehlevi kendisini mollalar rejiminin olası bir çöküşünün ardından geçiş sürecinin figürü olarak görse de, tüm İranlı muhalifler onun iktidara gelmesini desteklemiyor.Bu sırada Bayerischer Hof’ta güvenlik politikası tartışmaları devam ediyordu. Ana sahnede transatlantik güvenliğin istikrarı ele alındı. Demokrat Senatör Chris Coons’un yanı sıra İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen tartışmaya katıldı. “Grönland krizi” olarak adlandırılan mesele sorulduğunda Frederiksen, krizin sona ermediğini söyledi. ABD Başkanı Trump’ın Danimarka’ya bağlı ada üzerindeki ilgisinin sürdüğünü belirterek, son haftalarda yaşanan ve hatta askerî müdahale tehdidinin dile getirildiği gerilimlere dikkat çekti.Frederiksen aynı zamanda Grönland halkının kendi geleceğine kendisinin karar vermesi gerektiğini vurguladı. Arktik bölgede ve NATO’nun güney kanadında artan güvenlik gerilimleri bağlamında ise NATO zirvesinde kararlaştırılan, ekonomik üretimin yüzde 3,5’i düzeyindeki savunma harcamalarının uzun vadede yeterli olmayabileceği uyarısında bulundu ve özellikle 2035’e uzanan uzun zaman çizelgesini eleştirdi.Böylece Münih’te yalnızca Batı’nın iç ve dış stratejik belirsizliği değil, siyasi ilginin yön değiştirmesi de görünür hâle geldi: Konferans salonlarında ittifaklar, caydırıcılık ve askerî kapasite tartışılırken, dışarıda toplumsal hareketler kendi özgürlük, öz belirlenim ve siyasi gelecek anlayışlarını dile getiriyordu. Güvenlik Konferansı böylece jeopolitik düzenin artık yalnızca hükümetler tarafından değil, giderek kamuoyu beklentileri, sürgün toplulukları ve siyasi hareketler tarafından da şekillendirildiği bir dünyanın aynasına dönüştü.

62. Münih Güvenlik Konferansı'nda yalnızca Batı’nın iç ve dış stratejik belirsizliği değil, siyasi ilginin yön değiştirmesi de görünür hâle geldi: Konferans salonlarında ittifaklar, caydırıcılık ve askerî kapasite tartışılırken, dışarıda toplumsal hareketler kendi özgürlük ve gelecek anlayışlarını dile getiriyordu. Güvenlik Konferansı böylece jeopolitik düzenin artık yalnızca hükümetler tarafından değil, kamuoyu beklentileri, sürgün toplulukları ve siyasi hareketler tarafından da şekillendirildiği bir dünyanın aynasına dönüştü.

62. Münih Güvenlik Konferansı'nın ardından: Yeni bir dünyanın aynasında

Münih Güvenlik Konferansı, bu yıl Ukrayna savaşı, transatlantik ilişkilerdeki kriz ve Avrupa’nın savunma kapasitesi tartışmalarının gölgesinde toplandı. Konferansın güvenlik raporu da giderek daha büyük bir baskı altında çözünen uluslararası düzene atıfta bulunuyor: “Under Destruction” (Yıkım Altında).Almanya Başbakanı Friedrich Merz, açılış konuşmasında, Soğuk Savaş sonrası şekillenen uluslararası düzenin artık eski hâliyle var olmadığını vurguladı. Dünyanın yeniden açık güç politikalarının belirlediği bir döneme girdiğini belirten Merz’e göre, bunun en açık örneği Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş.Bu anlamda Avrupa’nın yeni dünya düzenindeki rolü konferansın merkezindeki sorulardan biri. Tartışmaların odağında ise özellikle zayıflayan transatlantik ilişkiler yer alıyor. Merz, Avrupa’nın bundan sonra askerî, ekonomik ve teknolojik alanlarda daha bağımsız hareket etmesi gerektiğini ifade etti. Avrupa’nın uluslararası alanda saygı gören, güvenliğini Washington’daki siyasi gelişmelere bağlı olmaktan kurtarmış bir küresel aktör olması gerektiğini vurguladı.&nbsp;Bunun ABD’den uzaklaşmak anlamına gelmediğini, aksine daha dengeli ve eşit bir ortaklık&nbsp;kurulması gerektiğini söyledi. Bu çerçevede geçen yıl J.D. Vance’in konuşmasına da değinen Merz, Amerikan iç siyasetindeki ideolojik kültür savaşlarının, özellikle de MAGA hareketi etrafında şekillenen tartışmaların, Avrupa’nın meselesi olmadığını belirtti. Avrupa’nın kendi demokratik geleneklerini ve siyasi önceliklerini özgüvenle savunması gerektiğini ifade etti.ABD’nin gelecekteki rolüne ilişkin belirsizlik, Avrupa’nın güvenlik alanında daha bağımsız hareket etmesi&nbsp;yönündeki tartışmaları hızlandırmış gibi görünüyor. Rusya’nın savaş ekonomisini genişletmesi Avrupa’daki tehdit algısını artırırken ABD’nin güvenlik sorumluluğunu daha fazla Avrupa’ya devretmek istemesi de bu tartışmaları derinleştiriyor.&nbsp;Son yıllardaki gelişmeler, Avrupa güvenliğinin artık otomatik olarak ABD'ye dayanamayacağını ortaya koydu. Bu bağlamda Merz, Avrupa’nın nükleer caydırıcılığının güçlendirilmesine yönelik bir tartışmanın başlatılmasından yana olduğunu da ifade etti. Ancak burada söz konusu olan Almanya’nın nükleer silah edinmesi değil; Almanya’nın uluslararası anlaşmalar gereği nükleer silah bulundurması ya da geliştirmesi mümkün değil.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tartışma daha çok Fransa ve Birleşik Krallık’ın mevcut nükleer kapasitesinin Avrupa düzeyinde daha güçlü bir şekilde entegre edilmesi ve ABD’nin güvenlik garantisinin gelecekte daha az güvenilir hâle gelmesi durumunda NATO içinde Avrupa merkezli bir koruma şemsiyesinin oluşturulması etrafında şekilleniyor.</li></ul>Merz ayrıca Avrupa entegrasyonunun ve transatlantik ittifakın önemini koruduğunu, ancak Avrupa’nın özgürlüğünü ve güvenliğini uzun vadede korumak için artık tek başına yeterli olmayacağını vurguladı. Giderek çokkutuplu hâle gelen dünyada, bu nedenle klasik Batı çerçevesinin ötesine geçen ortaklıkların da güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu bağlamda Kanada, Japonya, Hindistan, Brezilya ve Türkiye’nin gelecekte kilit roller üstlenebileceğini belirten Merz, bu ülkelerle karşılıklı saygıya dayalı, uzun vadeli ve daha yakın bir işbirliği hedeflediklerini söyledi.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">G-Zero düzeni</h2>Amerikalı siyaset bilimci Ian Bremmer ise basın toplantısında transatlantik ilişkilerdeki krizin yalnızca Donald Trump ile açıklanamayacağını belirtiyor. ABD liderliğindeki dünya düzeninin aşınmasının yapısal bir süreç olduğunu söyleyen Bremmer’e göre, ne Rusya Soğuk Savaş sonrasında kalıcı biçimde Batı düzenine entegre edilebildi ne de Çin ekonomik entegrasyona rağmen siyasi olarak Batı’ya yakınlaştı. Aynı zamanda Amerikan kamuoyu da onlarca yıldır sürdürdüğü küresel liderlik rolünden giderek uzaklaşıyor. Bremmer bu durumu, dünyada tek bir küresel lider gücün bulunmadığı bir “G-Zero” düzeni olarak tanımlıyor.Bu durum aynı zamanda Avrupa için yeni bir rol anlamına geliyor. Ukrayna’ya verilen destek, Avrupa devletlerinin jeopolitik sorumluluk üstlenebileceğini gösterdi ancak bunun sürdürülebilmesi için Avrupa’nın daha koordine ve stratejik hareket etmesi gerekiyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Salonların dışında protestolar</h2>Konferans salonlarının dışında ise küresel krizlerin Münih’in kendisinde de hissedildiği görülüyor. Odeonsplatz’da İran Ulusal Direniş Konseyi (NCRI) tarafından düzenlenen gösterilerde İran’da demokratik değişim ve protesto hakkı için uluslararası siyasi destek çağrısı yapılıyor.Ukrayna savaşının gölgesinde transatlantik ilişkilerdeki gerilim devam ederken ABD heyetinin vereceği mesajlar da büyük bir dikkatle bekleniyor. Konferansın başlangıcında temel soru açık: Eski güvenlik dengelerinin zayıfladığı bir dünyada Avrupa nasıl bir rol üstlenecek?

15 Şubat'a kadar yerinde takip edeceğimiz 62. Münih Güvenlik Konferansı (MSC 2026) Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in açılış konuşmasıyla başladı. Konferansın ilk gününde ortaya konan temel soru açıktı: Eski güvenlik dengelerinin zayıfladığı bir dünyada Avrupa nasıl bir rol üstlenecek? Bundan sonra ise ABD heyetlerinin vereceği cevaplar merakla bekleniyor.

Münih Güvenlik Konferansı'ndan: Soğuk Savaş sonrası uluslararası düzenin sonu mu?

13-15 Şubat tarihleri arasında Almanya'nın Münih kentindeki Bayerischer Hof Oteli'nde düzenlenecek 62. Münih Güvenlik Konferansı (MSC 2026) güvenlik alanında dünyanın önde gelen uzmanlarının katılımıyla başlıyor.Konferansa 60’tan fazla devlet ve hükümet başkanının katılması bekleniyor. Münih Güvenlik Konferansı Başkanı Wolfgang Ischinger, bu yılki buluşmayı “üstünlerin güvenlik konferansı” olarak nitelendiriyor; zira konferans tarihinde hiç olmadığı kadar çok sayıda lider ağırlanacak. Katılımcılar arasında Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun başında olduğu kalabalık bir ABD heyeti de yer alıyor.Almanya Başbakanı Friedrich Merz, konferansı Cuma günü yapacağı temel politika konuşmasıyla açacak. Cumartesi günkü konuşmacı ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio olacak. Geçen yıl J.D. Vance’in konuşmasının yarattığı büyük yankının ardından, Rubio’nun bu yılki konuşması özellikle merakla bekleniyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Vance, söz konusu konuşmada özetle Avrupa için en büyük tehdidin Rusya, Çin ya da diğer jeopolitik rakipler değil, bizzat Avrupa’nın kendisi olduğunu savunmuş ve Avrupa’nın ABD ile paylaştığı liberal değerlerden uzaklaştığını ileri sürmüştü.</li></ul>Bu açıklamalar birçok Avrupalı için sarsıcıydı çünkü dolaylı olarak Avrupa hükümetlerini ve kurumlarını demokratik-liberal ilkeleri tehlikeye atmakla suçluyordu. Ayrıca 1963'ten bu yana transatlantik ittifakın merkezi kabul edilen konferansta bir ABD Başkan Yardımcısı'nın müttefiklerine bu denli sert eleştiriler yöneltmesi, alışılmadık bir durum olarak değerlendirildi.Bu yılki konferansta ayrıca Donald Trump’ı sert biçimde eleştiren isimler de yer alıyor. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom ile Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Alexandria Ocasio-Cortez bu isimler arasında öne çıkıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Konferansın gündemi</h2>62. Münih Güvenlik Konferansı’nın ana gündem başlıklarını&nbsp;uluslararası güvenlik ortamındaki gerilim, Ukrayna’daki savaş, transatlantik ilişkilerin geleceği ve giderek parçalanan dünya düzeninde Avrupa’nın rolü oluşturuyor. Rusya ise bu yıl da davetliler arasında değil.Konferansın&nbsp;İran politikası&nbsp;da dikkat çekiyor: İran’daki protestolara yönelik şiddetli müdahalenin ardından İran rejimi temsilcileri davet edilmedi.Konferansla eşzamanlı olarak çok sayıda gösteri de planlanıyor. Özellikle İran rejimi karşıtlarının düzenleyeceği mitingin kitlesel olması bekleniyor; organizatörler on binlerce kişinin katılmasını öngörüyor. Göstericiler, konferans sürerken İran’daki insan hakları ihlallerine dikkat çekmeyi ve rejim üzerindeki siyasi baskıyı artırmayı hedefliyor.Jeopolitik gerilimlerin tırmandığı, transatlantik ittifakın geleceğine dair soru işaretlerinin büyüdüğü ve sokaktaki siyasallaşmanın konferans salonlarına yansıdığı bir dönemde düzenlenen konferansta verilen mesajların yalnızca bu haftanın siyasi gündeminde değil, uzun vadeli güvenlik tartışmalarında da belirleyici olması bekleniyor.

13-15 Şubat tarihleri arasında Almanya'nın Münih kentinde düzenlenecek 62. Münih Güvenlik Konferansı (MSC 2026) 60'ın üzerinde devlet ve hükümet başkanının katılımıyla başlıyor. Yerinde takip ettiğimiz konferansın jeopolitik gerilimlerin tırmandığı, transatlantik ittifakın geleceğine dair soru işaretlerinin büyüdüğü bir dönemde dünyanın güvenlikle ilgili gündeminde belirleyici olması bekleniyor.

62. Münih Güvenlik Konferansı başlıyor: Bu yılın gündeminde neler var?

Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da iç savaş, kanlı çatışmalar ve belirsizlik hüküm sürerken televizyon ekranlarında yoğun bir şekilde Türk romantik dizileri yayımlanıyordu. Özellikle kadın izleyiciler Gümüş dizisini izlerken Kıvanç Tatlıtuğ’un Songül Öden’e karşı soğuk ve mesafeli bir adamdan yavaş yavaş duygusal bir erkeğe dönüşmesini, patriyarkal ve zengin bir aile içinde, karısının arzuladığı duygusal yakınlığın sonunda mümkün kılınmasını izliyor, yoksul ya da zengin, duygusal olarak erişilemeyen kocalarla yaşayan kadınların aynı acıyı paylaştığını görüyorlardı. Ve sonunda tabii hasret duyduğu sevgiye ulaşıyordu. Umut vardır demektir bu kadınlar için—sadece aşkta değil, savaşta da.Bu ve benzeri Türk dizileri kısa sürede Ortadoğu, Kuzey Afrika, Balkanlar ve Latin Amerika’da büyük bir popülerlik kazandı. Özellikle Recep Tayyip Erdoğan’ın Davos’ta “one minute” çıkışından sonra Türkiye ve Erdoğan, Arap ve Müslüman dünyasında belirgin bir sempati toplamaya başlamıştı. Tam da Arap Baharı’nın yarattığı siyasal kırılma ve belirsizlik döneminde, çatışmalardan ve savaşlardan kaçan birçok varlıklı Arap için Türkiye soğuk bir sığınak değil, tatil yaptığı yerde yaşamak hâline geldi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Böylece Türk dizileri yalnızca popüler kültürle sınırlı kalmayıp, kısa süre içinde gazete köşelerinde ve akademik metinlerde Türkiye’nin uluslararası etkisini artıran bir “soft power” unsuru olarak tartışılmaya başlandı.</li></ul>2013 yılında İstanbul’da Beşiktaş’taki Starbucks’ta tanıştığım, üniversitede matematik okuyan genç bir Suudi Arabistanlı kadın, Türkçeyi Türk dizileri sayesinde öğrendiğini anlatmıştı. Dizilerde gördüğü ilişkiler, erkeklerin kadınlara yaklaşımı ona son derece romantik gelmişti. “Turkish men are so pretty and romantic”&nbsp;demişti. Suudi Arabistanlı genç bir kadın olarak İstanbul’a tek başına okumaya gitmek için ailesini ikna etmek kolay olmamıştı, böyle söylemişti. Türkiye’nin hem Müslüman bir toplum olması ama aynı zamanda özgür de olması, Arap gençlere çok çekici geliyor.Ve Türk dizileri, toplumsal cinsiyet rolleri, kadın-erkek ilişkileri, aile içi çatışmalar, bireysel karar alma özgürlüğü ve görece eşitlik gibi konuları bu diziler aracılığıyla görünür hâle getirdi; Müslüman değer ve normları sorgulamaya açtı; Müslüman ve özgür yaşamanın mümkün olduğu, bunun da aslında telaffuz edilmeden laiklik olduğu anlaşılıyor.Diziler Türkiye içinde de her zaman siyasi ve sosyolojik anlamlar taşıyor. Sansürler, cezalar ve müdahaleler, televizyon anlatılarının toplumsal ve siyasal ağırlığını ortaya koyuyor. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun özellikle son aylarda laiklik-dindarlık konusunu ele alan Kızıl Goncalar&nbsp;ve&nbsp;Kızılcık Şerbeti'ne uyguladığı yaptırımlar, bu alanın ne kadar ciddiye alındığının da bir göstergesi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Başrolde hukukçular</h2>Son yıllarda Türkiye’de giderek artan sayıda dizide avukatlar, savcılar ve mahkeme salonları&nbsp;başrole yerleşiyor. Bu yalnızca dramatik gerilimle açıklanabilecek bir tercih değil. 15 yıl önce hukuk bu kadar merkezî bir anlatı unsuru değildi.Bugün ise bu tema farklı türlerde karşımıza çıkıyor: Daha romantik ve hafif bir tonda yazılmış Kimler Geldi Kimler Geçti, kadına yönelik şiddeti merkezine alan ve büyük bir başarı yakalayan Yargı ya da güç, hırs ve ahlak ilişkilerini hukuk ekseninde kuran Kıskanmak ve Sahtekarlar. Bu dizilerde konu sadece hukuk değil, "Adalet nedir ve hâlâ mümkün mü?" soruları da...Doğruya doğru, yanlışa yanlış demek, Türk toplumunda uzun zamandır hasretle beklenen bir tutum. Burada mesele yasallık değil, adalettir. Aksi hâlde insanlar neden Türk savcısının kapısını çalmak yerine, kendi sorunlarında adaletin yerine getirilmesi için Sedat Peker’e ulaşmaya çalışsın? Çünkü dürüst ve çalışkan savcılar uğraşsa, hâkimler adil olmak istese bile, adalet her zaman yerini bulmaz. Bu, dünyanın yazılmamış bir kuralıdır.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak Türkiye’de adalet duygusunun kamusal hayatta ciddi biçimde aşınmış olması, adaletin dizilerde de olsa yerine geldiğini izlemeyi bir kolektif hasretin karşılığı hâline getiriyor.</li></ul>ASAL Research tarafından 26 ilde yapılan bir araştırmaya göre, toplumun yüzde 71’i Türkiye’de adaletin var olmadığına inanıyor; yalnızca yüzde 21,1’i adaletin var olduğunu düşünüyor. Hukukun ve adaletin kamusal hayatta zedelendiği bir dönemde adalet ekranlarda yeniden kuruluyor.Yargı&nbsp;ve Kıskanmak dizilerinde, özelikle savcıların, disiplinli, sert dile sahip olmaları, prensipli ve tabii ki devletçi olmaları öne çıkıyor. Her zaman adaletin ve doğrunun peşinde koşan bu savcıları görmek seyirciyi de rahatlatıyor ve adaletin hâlâ mümkün olabileceğine dair bir güven duygusu yaratıyor.Sahtekarlar&nbsp;ise adaletin gri bölgelerinde&nbsp;yaşıyor. Suç, manipülasyon ve hukuk arasındaki geçirgenlik, izleyiciye şu soruyu sorduruyor: Adalet gerçekten kimin adına işler, kimler dışarıda kalır?Ve dizilerde asıl mesele yasallık değil, adalet. Karakterler çoğu zaman hukukun sınırlarını aşıyor ancak bunu keyfî ya da kişisel çıkar için değil, kendi etik değer sistemleri içinde hareket ettiklerine inandıkları için yapıyorlar. Bu sistemde aile dokunulmazdır. Yapılan yanlışlar, bireysel kazanç için değil, aileyi korumak ve ayakta tutmak adına göze alınır.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İzleyici ise şunu düşünür: Bir eylem yasal olmadığı hâlde, belirli bir değer sistemi içinde “doğru” olarak algılanabilir mi? Ve adalet, her zaman hukukun çizdiği sınırlar içinde mi aranmalıdır?</li></ul>Bir zamanlar Türk dizileri Ortadoğu bölgesi için özgürlük ve eşitliğin hayal mekanıydı. Arap Baharı döneminde özellikle kadın izleyiciler için romantizmin ve kaçışın alanına dönüşmüştü. Bugün ise aynı dizilerde bu kez adalet aranıyor; diziler birer güvenli alan hâline geliyor. Bu durum, Türkiye’nin bugünkü ruh hâlini de dramatik biçimde ortaya koyuyor.

Bir zamanlar Türk dizileri Ortadoğu bölgesi için özgürlük ve eşitliğin hayal mekanıydı. Arap Baharı döneminde özellikle kadın izleyiciler için romantizmin ve kaçışın alanına dönüşmüştü. Bugün ise aynı dizilerde bu kez adalet aranıyor; diziler birer güvenli alan hâline geliyor. Bu durum, Türkiye’nin bugünkü ruh hâlini de dramatik biçimde ortaya koyuyor.

Ekranda hukuk mücadeleleri: Adalet duygusuna özlem dizilere nasıl yansıyor?

Almanya’da Şansölye Friedrich Merz’in bir sözü üzerine başlayan tartışma, ülkedeki göç meselesini yeniden alevlendirdi. Merz, yeni göç politikalarıyla ilgili bir basın toplantısında yasa dışı göçün sınırlandığını söyledi; ardından da “Ama şehir manzarasını görüyorsunuz”&nbsp;diyerek sokaklarda hâlâ “onlardan çok bulunduğunu” ima etti.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu yalnızca politik bir tespit değildi. Merz, Almanya’nın değişen sokaklarının, dillerinin ve yüzlerinin bir rahatsızlık kaynağı olarak görüldüğünü ifade ediyordu.</li></ul>Bu sözler yoğun eleştiri oklarının hedefi oldu ve Merz hakkında "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" (Volksverhetzung) suçlamasıyla şikayetlerde bulunuldu. Eleştirenler, Merz’in daha önce Ukraynalı mülteciler için “Sozialtourismus”, Müslüman göçmen kökenli öğrenciler için “kleine Paschas” ifadelerini kullanmasını da hatırlatarak onun ırkçı bir tutum sergilediğini ya da AfD seçmenlerini kazanmak için bilinçli olarak sert bir dil kullandığını düşünüyor.Sebebi ne olursa olsun bu açıklama, göçmenlerin ve onların Almanya’da doğmuş çocukları ile torunlarının yıllardır maruz kaldığı dışlanma, kalıplaşmış yargılar ve aidiyet sorunlarına dokunan eski yaraları yeniden açtı. Bu yaralar, 2015 sonrası göç dalgasının yarattığı güvenlik tartışmaları, liberal toplumlarda huzurun zedelendiği hissi ve merkez solun etkili çözümler üretememesi karşısında derinleşirken bir yandan da aşırı sağın yükselişi hızlanıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">'Kızlarınıza sorun'</h2>Gelen tepkiler üzerine Merz, sözlerinin "yalnızca oturma izni olmayan ve kurallara uymayan kişilere" yönelik olduğunu iddia etti. Ancak bir gazetecinin sözlerini geri çekip çekmeyeceğini sorması üzerine verdiği “Eğer kızlarınız varsa onlara sorun” yanıtı tartışmayı daha da büyüttü. “Biz o kızlarız” sloganı sokaklara taşındı; birçok kadın bu sözlerin ırkçılığı normalleştirdiğini söyledi.Öte yandan: Cem Özdemir de 2024’te FAZ’deki bir yorumunda, kızının Berlin’de bazı göçmen erkekler tarafından rahatsız edildiğini anlatarak göç politikalarında değişim çağrısı yapmıştı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Böylece tartışma, bir taraf için “ırkçılık”, diğer taraf için “kamusal güvenlik” meselesi hâline geldi.&nbsp;</li></ul>Özellikle kadınlar için tren istasyonları, parklar ve bazı semtler eskisi kadar güvenli gelmiyor olabilir. Bu yalnızca bir algı değil, çoğu kadın için gündelik bir deneyim. Ancak göç tartışmaları yüzler, diller, kıyafetler üzerinden&nbsp;estetik bir problemmiş gibi ele alındıkça&nbsp;görünürlük ile davranış birbirine karışıyor. Daha esmer, daha koyu saçlı erkeklerin “tehlike” olarak algılanması, Türk göçmenlerin Almanya doğumlu torunlarında bile kimlik ve özgüven kırılmaları yaratabiliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Estetik değil, etik</h2>Oysa&nbsp;entegrasyon bir manzara değil; bir davranış, gelinen ülkeye karşı benimsenen bir tutumdur. Sorun kimin neye benzediği değil, insanların birbirine nasıl baktığı, nasıl davrandığı, sınırlarını nasıl koruduğudur.&nbsp;“Çeşitliliği korumak” adına gerçek sorunları konuşmamak ise etik değildir çünkü konuşulmayan yerde önyargılar konuşur. Bu anlamda solun, göçmenleri topluca “iyi” ilan edip her eleştiriye “ırkçılık” damgası yapıştırması, ne yerel halkın ne de göçmenlerin davranışlar arasındaki farkı ayırt edebilmesine izin verir; herkes dış görünüşü üzerinden birlikte kriminalize edilir.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kültür her zaman dönüşür</h2>Merz’in "şehir manzarası" tartışmasından sonra yapılan bir ankette toplumun %63’ü Merz’in tespitine katıldığını söyledi. Bu kitlenin bir bölümü göçmenlerden degil, suça karışan göçmenler ve suçların takip edilmemesinden rahatsızlık duysa da AfD’ye sempati duyanlar arasında kültürel değişimin “Alman kültürünün yok oluşu” olarak görüldüğü de açık.Son yıllarda Almanya’nın şehirleri gözle görülür biçimde değişti. Kimileri bunu çeşitliliğin zenginliği olarak görürken kimileri kültürel çözülme hissine kapılıyor. Oysa burada sadece göçmenler dükkan, restoran veya kafe açmıyor; aynı zamanda geleneksel Alman işletmeleri de kapanıyor çünkü onları devralacak yeni nesil azalıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Göçmenlerin daha geleneksel aile yapısından gelen işletme kültürü ve Alman gençlerinin yabancı mekanlara ve mutfaklara duyduğu ilgi nedeniyle talep de daha çok göçmen işletmelerine yöneliyor. Böylece bir Alman “Bäckerei” kapanıyor, yerine bir Boşnak börekçisi açılıyor.&nbsp;</li></ul>Bundan üzüntü duymak belki doğaldır ancak Alman filozof Jürgen Habermas, 1990’larda göçün yükseldiği, işsizliğin arttığı, Alman sağının aşırılaştığı dönemde “Kültürlerin tür koruması yoktur” demişti. Yani ne Alman kültürünün zayıflaması engellenebilir ne de Türkiye’den gelenlerin geleneklerinin Alman toplumunda olduğu gibi korunması mümkün olabilir. Kültür, baskın biçimde muhafaza edilemez, kültür her zaman dönüşür.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Göçün şehir üzerinden tartışılmasındaki çelişki</h2>Göçün kültür ve şehir üzerinden tartışılmasındaki çelişki&nbsp;tam da burada ortaya çıkıyor: Yıllardır Almanya’da “Parallelgesellschaft” tartışması vardı. Yani göçmenlerin kendi mahallelerinde yaşaması bir sorun olarak görülüyordu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak bugün göçmenler şehir merkezlerine gelip daha görünür hâle geldikçe tartışma başka bir boyut kazanıyor: Bu entegrasyon mu, yoksa Alman kültürünün yok sayılması mı?&nbsp;</li></ul>Berlin-Kreuzberg&nbsp;bunun en çarpıcı örneklerinden biri. Burası, bir zamanlar savaş sonrası dönemin yıkık, ucuz ve ihmal edilmiş bir bölgesiyken Türk işçiler, Alman sanatçılar, öğrenciler, solcular ve farklı göçmen gruplarıyla birlikte bugün dünyanın ilgisini çeken bir kültürel merkez hâline geldi. Ve dünya Berlin’i “özbeöz Alman” olduğu için değil, çeşitli kültürlerin, etniklerin ve dillerin birarada yaşadığı bir şehir olduğu için seviyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Solun temkini, sağın fırsatı&nbsp;</h2>Yine de “şehir manzarası” tartışması, Almanya’daki daha derin bir sorunu görünür hâle getirdi. Sol siyaset göç konusunda uzun süredir temkinli, ırkçılığa karşı duyarlılık bazen gerçek sorunların konuşulmasını zorlaştırıyor. Bu sessizlik ise sağ popülizmin işine yarıyor. İnsanlar konuşulmayan konularda kendi gözlemlerine dayanıyor; gözlem ise hızla genellemeye dönüşüyor. Bunun bedelini ise yine vergi ödeyen, Almanya’yı kültürel olarak zenginleştiren göçmenler ve onların çocukları ödüyor.

Almanya'da Şansölye Friedrich Merz’in başlattığı “şehir manzarası” tartışması, Almanya’daki daha derin bir sorunu görünür hâle getirdi. Her ne kadar göçün estetik bir sorunmuş gibi ele alınması yetersiz bir çerçeve sunsa da sol siyasetin göç konusunda uzun süredir devam ettirdiği temkinli sessizliğin sağ popülizmi güçlendirdiği, bunun bedelini ise yine göçmenlerin ödediği de konuşulması gereken bir sorun.

Irkçılık ile sessizlik arasında: Göçmenler 'şehrin manzarasını' mı bozuyor?

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

İlk bakışta TikTok’taki anlamsız bir kavga gibi görünse de “Almancı kızlar” ile “TC kızlar” arasındaki tartışma, sosyal medya üzerinden başlayan bir atışmanın ötesinde, on yıllardır süren kültürel, siyasal ve toplumsal gerginliğin de dijital tezahürü oldu. Tartışma, göçmenlerin 60 yıl önce Almanya’ya gittiklerinden bu yana taşıdığı görünmez yükün, kolektif yalnızlığın ve karşılıklı anlaşılamama hissinin de bir simgesi olarak okunabilir.

Bizim kolektif yalnızlığımız: ‘Almancı kız-TC kız’ atışması

Almanya artık eski Almanya değil. Üstelik eskiden tıkır tıkır işleyen meşhur Alman düzeninin bozulmaya başlaması yeni bir durum da değil. Son on yılda, trenler düzenli olarak geç kalıyor, yollar harap durumda. Doktorların büyük bir kısmı yeni hasta kabul etmiyor, sağlık sektöründe eleman eksikliği var. Sadece yüksek eğitimli elemanlar değil, restoranlar da garson bulamadığı için kapanıyor. Kiralar inanılmaz pahalı, devletin verdiği emeklilik maaşı, yaşlılık yoksulluğunu önlemekte yetersiz kalıyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bunlar Alman halkının ortak problemleri. Ancak bunların dışında bir konu daha var ki Alman toplumunu adeta ikiye ayırıyor: Göç.</li></ul>Son haftalarda üst üste yaşanan ve göçmenlerin üstlendiği bıçaklı saldırılar, vatandaşların güvenlik hissini de sarsmış durumda. Öte yandan Almanya'nın göçe ihtiyacı hiç olmadığı kadar yüksek ve tabii savaştan kaçan göçmenlerin de Almanya gibi bir demokrasiye sığınmaya hakları var.Hafta sonu yapılan erken seçimin sonuçları bu tablonun siyasi boyutlarını da gözler önüne serdi: Almanya'da artık inanılmaz bir kutuplaşma var. Aşırı sağ parti AfD, oylarını ikiye katladı ve %20,8 oy oranıyla Almanya'nın ikinci büyük siyasi gücü oldu. Ve şaşırtıcı bir şekilde Die Linke, %8,77 oy alarak parlamentoda 64 sandalye kazandı.Koalisyon partilerinin tamamı büyük oranda oy kaybetti. Halk, koalisyonu Kasım ayında ekonomi politikalarındaki anlaşmazlıklar nedeniyle dağıldığı için cezalandırdı. Sosyal Demokrat Parti (SPD), %16,41 oy oranıyla son 138 yılın en kötü genel seçim sonucunu aldı. Liberal Parti, %5 barajının altında kalarak parlamentoya giremedi. Yeşiller ise son seçimlerde %14,7 olan oy oranını &nbsp;%11,61’e düşürdü.Kazananlar Die Linke (%8,77), CDU/CSU (%28,52) ve AfD (%20,8) olsa da aslında kazanan yok. CDU/CSU hâlâ bir koalisyon ortağı arayışında çünkü tek başına parlamentodaki koltuk çoğunluğunu elde edemedi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AfD, ateşten duvarın ardında</h2>AfD, her ne kadar CDU/CSU'ya el uzatsa da, bu elin tutulmayacağını da çok iyi biliyor. Çünkü Alman siyasi partilerinin "Brandmauer" (ateş duvarı) olarak adlandırdığı siyasi çizgiye göre hiçbir Alman partisi, AfD ile koalisyon kurmayacak. Bu metafor, demokratik olarak meşru kabul edilen siyasi pozisyonlar ile aşırılıkçı ideolojiler arasındaki sınırı temsil ediyor—yani ırkçı ve otoriter ideolojilere karşı kurulmuş bir duvar.Die Linke'nin başarısının sırrı, tam da burada saklı. Çünkü yeni Şansölye Friedrich Merz, birkaç hafta önce AfD oylarıyla bir ilke imza atmaya çalıştı: Göçü kısıtlamak için AfD’nin desteğiyle parlamentoda bir yasa geçirmeye kalkıştı, ancak başaramadı. Sol kesim, bu girişimi "Brandmauer'i yıkmak" olarak değerlendirdi. Ancak benzer siyasi görüşler arasında işbirliği kurmak ile AfD gibi kısmen aşırı sağcı bir partiyle koalisyon kurmak ve onların ırkçı söylemlerini ve düşüncelerini meşrulaştırmak arasında büyük bir fark var. CDU/CSU bu çizgiyi korumaya devam ediyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan SPD ve Yeşiller’deki solcular, AfD’ye ve faşizme karşı tek gerçek çağrının Die Linke olduğunu düşünüyor ve seçim sonuçları da bunu gösteriyor. Ancak Sol Parti ile bir hükümet kurulmayacağı için parlamento AfD ile Sol arasında sert tartışmalara sahne olacak gibi.</li></ul>Friedrich Merz, seçim öncesi Münih’te seçmenlerine "Links ist vorbei"&nbsp;yani "Sol bitti" dese de Sol, hükümette olmasa bile artık onun tam karşısında.Bu koşullarda Türkiye'den bildiğimiz siyasi gerilimler ve kutuplaşma, artık Almanya’ya da taşınmış gibi görünüyor. Ancak bu kutuplaşma, demokrasiyi savunanlar ile demokrasiyi araç olarak görenler arasında değil. Almanya’daki Sol, hiçbir şekilde muhafazakar siyaseti kabul etmiyor. CDU/CSU’nun her sağ politikası, özellikle göçle ilgili olanlar, AfD’ye yakın olmakla suçlanıyor ve bu da AfD'nin kazançlı çıktığı düşüncesini pekiştiriyor.Friedrich Merz’in tek koalisyon şansı SPD&nbsp;gibi görünüyor. Ancak SPD ve Yeşiller’deki solcular ve tabii ki Die Linke’dekiler, asla Friedrich Merz’i başbakan olarak tanımayacaklar. Onlar için Merz, Alice Weidel ve Trump gibi otoriter liderlerle aynı çizgide.Sol, son yıllarda halk içindeki ırkçı söylemleri sert bir şekilde eleştiriyor ama sadece bununla sınırlı kalmıyor: "Nerelisin?" sorusundan başlayarak göçle ilgili herhangi bir kısıtlamayı ya da 2015 sonrası artan terör, tecavüz ve şiddet olaylarının göçmenlerle ilişkilendirilmesini faşist ve ırkçı bir söylem olarak görüyor; bu söylemleri dile getirenleri ise "Nazi" veya "ırkçı" olarak etiketleyebiliyor. Bu durum da AfD seçmenine, Almanya’da göç başta olmak üzere bazı konuların tabu hâline getirildiğini düşündüyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">"Das darf ich doch noch sagen" ("Bunu da söyleyebilirim herhalde") gibi ifadelerle, sadece göçle ilgili sorunları dile getirmenin bile ırkçılıkla eşdeğer görüldüğünü hissettiklerini paylaşıyorlar. Onlara göre, "Sol-Yeşil" yönetimi altında otoriter bir toplumda yaşıyor ve ne düşüneceklerinin dikte edildiğinden şikayet ediyorlar.</li></ul>Yani AfD seçmeni otoriter bir sistemde yaşadıklarını düşünürken sol seçmen de AfD’nin iktidara gelmesiyle faşizmin kaçınılmaz olduğunu düşünüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">AfD’nin yükselişi </h2>Son haftalarda Almanya'da birçok bıçaklı saldırı&nbsp;yaşandı. Magdeburg Noel Pazarı’ndan sonra Aschaffenburg’da bir göçmen, iki yaşındaki Fas asıllı bir çocuğu bıçakladı ve bir yetişkini öldürdü. Çocuk, anaokulu grubuyla parkta gezerken, saldırgan onları gözetleyip saldırmıştı. Bunun üzerine sol gruplar hemen "sağa karşı" bir yürüyüş organize etti. Çünkü en büyük korkuları, bu olayın sağcıların politikalarını güçlendirmek için kullanılacak olmasıydı. Ancak seçimler, bu tip olayların sol tarafından da siyasi amaçlarla kullanıldığı algısının ne kadar yaygın olduğunu ve benzer yürüyüşlerin AfD’ye seçmen kazandırdığını da açığa çıkardı.AfD, elbette bu olaylarla oyunu artırdı. Rus gazına geri dönmek istemeleri, Ukrayna’ya silah göndermeye karşı olmaları, onları sadece Rusya için "iyi bir dost" yapmıyor. Elon Musk da Die Welt gazetesine verdiği demeçte açıkça AfD’yi destekledi. Münih Güvenlik Konferansı için Almanya’ya gelen ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ise SPD'li Şansölye Olaf Scholz ile AfD Başkanı Alice Weidel ile görüştü.AfD’yi asıl tehlikeli yapan şey, demokrasiyi sadece sandık olarak görmeleri, ifade özgürlüğünü sadece kendi düşünceleri için savunmaları. AfD seçmeninin çoğunluğu ırkçı ve faşist değil. En büyük öfkeleri, eski Şansölye Angela Merkel’e yönelik; onun bir sağ siyasetçi olarak, göç ve enerji konularında sol politikaları benimsediğini düşünüyorlar. AfD, onlar için bu tıkanmış siyasal yaşantıda bir "alternatif" anlamına geliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AfD’nin başkanı Alice Weidel’in Hitler için "O bir komünistti" demesini veya Thüringen parlamentosunun milletvekilli ve eski öğretmen Björn Höcke'nin Holokost Anıtı için "Bu bir utanç anıtıdır" gibi ifadeler kullanmasını duymazlıktan gelmeleri, sadece korku değil, büyük partilere duydukları öfke dolayısıyla da kör olmalarıyla açıklanabilir.</li></ul>Seçim gecesinde CSU’lu Dorothee Bär, WELT televizyonunun tartışma programında AfD’li Tino Chrupalla’nın "Biz aşırı sağcı değiliz, önemli olan Anayasayı Koruma Dairesi’nin (Verfassungsschutz) söyledikleri değil, halkın ne dediğidir" sözlerine doğrudan yanıt vererek şunları söyledi:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Tabii ki siz kısmen aşırı sağcısınız ve burada oturup Anayasayı Koruma Dairesi'ni (Verfassungsschutz) bir kenara bırakıp konuşmanız, ne kadar tehlikeli olduğunuzu gösteriyor. Bizim CDU/CSU olarak görevimiz, iyi bir politikayla ve Friedrich Merz'in başbakanlığıyla sizi tamamen önemsiz hâle getirmek için her şeyi yapmak."</blockquote>Sol, Merz ve CDU/CSU'ya karşı olsa da, CDU/CSU demokratik bir parti olarak, sadece siyasi görüşlerini gerçeğe dökmekle yükümlü değil, aynı zamanda demokrasiyi korumakla da görevli. Ve şimdilik demokrasiye verdikleri sözden geri dönmediler. Sol'un da muhalefet olarak görevi, hem hükümetin adımlarını denetlemek hem de gerektiğinde AfD’ye karşı desteklemek. Ancak bu şekilde Almanya’nın liberal demokrasisi; ırkçı, popülist ve otoriter politikalara karşı kendini koruyabilir.

Hafta sonu Almanya'da yapılan erken seçimin sonuçları, bir süredir hoşnutsuzluk ve güvensizlik sarmalında yaşayan Almanya'nın inanılmaz bir kutuplaşma ortamına gireceğinin de işaretlerini verdi. Her ne kadar şimdilik siyasi partiler oylarını yükselten AfD'ye karşı "ateş duvarı"nı korusa da partinin yükselişine zemin hazırlayan sorunlar varlığını sürdürüyor.

Çiğdem Toprak

AfD'nin yükselişi: Almanya göçmenler için hâlâ 'ev' olabilecek mi?