Araştırma: Türkiye, kripto ile yatırım teknolojilerine alışıyor

Yatırım teknolojileri şirketi ForInvest, yatırım dünyasında teknoloji algısına ilişkin mevcut tabloyu sağlıklı değerlendirmek ve geleceğe ışık tutmak için araştırma şirketi FutureBright ile hazırladığı Yatırımcı Davranışları Araştırması’nın ilk sonuçlarını açıkladı. 

Hisse senedi, fon ve kripto para araçlarından en az birine yatırım yapan, 18 yaş ve üzeri 1.008 katılımcıyla yapılan araştırma, genel yatırımcı davranışları, finansal araçlarla ilişki, finansal okuryazarlık ve yatırımlarda tercih edilen bilgi kaynakları gibi konu başlıklarından oluştu.

Aktif yatırım araçlarında kripto para zirvede

Katılımcıların aktif olarak yatırım yaptığı finansal araçlarda %68 ile kripto para ilk sırada yer alırken hisse senedi %58, vadeli TL %41, altın hesabı %36, bireysel emeklilik %36 ve fonlar %35 ile sıralanıyor. Araştırmanın sonuçlarına göre, Türkiye'de yatırımcı başına ortalama yatırım aracı sayısı 3,9 olarak açıklandı. 35-45 yaş aralığından ortalama yatırım aracı sayısı 4,2'ye kadar çıkıyor.

^{Yatırımcıların demografik bilgilerine göre yatırım aracı tercihleri}

Kripto para talebi erkeklerde %73 ile kadınlara (%56) göre daha yüksek. Gençler, kripto para, hisse senedi gibi popüler araçları tercih ederken mavi yaka da cesur adımlarla kripto paraya yöneliyor. Beyaz yaka ise güvenli liman olarak bireysel emeklilikte kalıyor. Bireysel emeklilik ürünleri en fazla 45 yaş üzeri yatırımcılar tarafından tercih edilirken altın hesabı ise 35-44 yaş aralığında diğer yaş gruplarının önünde.

^{Yatırımcıların eğitim durumu ve iş hayatına göre yatırım aracı tercihleri}

Önce borçlanma sonra yatırım

Araştırmada öne çıkan sonuçlardan biri de borçlanma ve yatırım ilişkisi oldu. Buna göre eskiden harcama için borçlanma yapılırken, artık borçlanma yatırım için önemli bir araç hâline geldi. 10 yatırımcıdan 7’si borçlanarak yatırım yaparken yüksek sosyoekonomik statüye sahip olanlar, borç ve birikim dengesini daha sağlıklı bir şekilde yönetebiliyor.

^{Araştırma katılımcılarının "Birikim alışkanlıklarınız gelecek yıl nasıl olacak?" sorusuna verdiği yanıtlar}

Türkiye ‘orta-yüksek’ uyumlu

Yatırımcı davranışlarının kapsamlı bir şekilde analiz edildiği araştırmada, aynı zamanda Türkiye'de ilk kez Yatırım Teknolojilerine Uyum Endeksi ölçüldü. 

• ForInvest Yatırım Teknolojileri Uyum Endeksi; farkındalık, değer katma, tavsiye, etki yaratma, kolaylık ve güven olmak üzere 6 bileşende yatırımcının dijital platformlara ve teknolojiye uyumunu 0-100 arası değerde ölçecek şekilde tasarlandı. 

Araştırma sonucunda, Türkiye’nin yatırım teknolojileri endeksi 75 olurken, orta-yüksek derecede uyumlu sonucuna ulaşıldı. Kripto para yatırımına yeni başlayan yatırımcılar ise 79 puanla teknolojiye daha yüksek uyum gösterdi. Benzer şekilde 18-34 yaş arası gençlerin, yüksek sosyoekonomik statüye sahip olanların ve kadınların yatırım uygulamalarına uyumu daha yüksek oldu.

^{Yatırımcı profili ve deneyime göre uyum değerleri}

Araştırmadan öne çıkan diğer bulgular şöyle:

• Fon yatırımcısı, temkinli duruşuyla öne çıkıyor; gelenekselin güvenini ve rahatını modern bir araçta yeniden tanımlıyor: Yeni geleneksel, fon yatırımları.
• Ekonomik olarak her 4 kişiden 1’i kendisini güvende hissetmiyor.
• Birikimlerde değer kaybı yaşansa bile, deneyimli yatırımcılar soğukkanlılıkla hareket ediyor ve uzun vadede kazanç sağlama hedefinden vazgeçmiyor.
• Finansal okuryazarlık, yatırımcılar için büyük bir gelişim alanı olmaya devam ediyor; her iki yatırımcıdan biri yeterli bilgiye sahip olmadığını düşünerek finans dünyasına adım atıyor.
• Yatırımcılar bilgi ihtiyaçlarını büyük ölçüde sosyal medyadan karşılıyor, uzmanları bu platformlarda takip ediyor ve arkadaş tavsiyelerine güvenlerini koruyor.
• Yatırımcıların bilgiye erişimdeki favori kanalı: YouTube

Serra Berkol: Yatırımcılar portföy çeşitlendirmeye açık

Araştırma sonuçlarını değerlendiren ForInvest CEO’su Serra Berkol, Türkiye’de bireysel yatırımcıların davranışlarını, finansal okuryazarlık düzeylerini ve yatırım teknolojilerine uyum süreçlerini anlamanın sektörün geleceği için büyük bir önem taşıdığını ifade etti. 

• Yatırımcı Davranışları Araştırması sayesinde finans dünyasına objektif ve derinlemesine analizler sunarak yenilikçi çözümler geliştirilmesine destek olduklarını aktaran Berkol, hızla dijitalleşen dünyada bireysel yatırımcıların tercih ve ihtiyaçlarını anlamaya yönelik stratejik içgörüler sağladıklarına değindi. 

Sonuçların, hâlâ geleneksel araçlardan vazgeçilmediğini ancak yatırımcıların, risk toleranslarına göre portföylerini çeşitlendirmeye de açık olduklarını ortaya koyduğunu belirten Berkol sözlerini şöyle sürdürdü: 

“Özellikle sosyal medya üzerinden bilgiye ulaşmanın yaygınlığı dikkat çekici. Günümüzde bilgiye hızla erişme ihtiyacı, yatırımcıları Youtube, Instagram ve X gibi platformlara yönlendiriyor. Ancak burada kurumsal bilgi akışı ve finansal okuryazarlık açısından sağlam bir temel sağlanması gerektiğine inanıyoruz. Dijital kanallar üzerinden yatırımcılara erişim ve bilgilendirme yapmak, hem bilinçli bir yatırım kültürünü yaygınlaştırmak hem de finansal okuryazarlık seviyesini yükseltmek için çok değerli fırsatlar sunuyor.”