Avrupa ve Asya'da farklılaşan temas izleme uygulamaları

Mart ayından bu yana ülkeler temas izleme uygulamaları ve operasyonlarıyla bireylerin hareket haritalarını çıkararak salgını kontrol altına almayı planlıyor. İzleme operasyonlarının zamanlama ve veri gizliliği gibi nedenlerle Avrupa ve Asya ülkelerinde farklılaşması tartışılan gündemler arasında. The New York Times'ta bu hafta konuya dair yayımlanan bir makale, izleme operasyonlarının “yaygın, hızlı testleri ve halkın güvenini” gerektirdiğini ve bu uygulamaların Batı ülkelerinde eksik kaldığının altını çiziyor. Biz de konuyu merak ediyor ve mercek altına alıyoruz.

• SARS ve MERS ardından: Makale, Tayvan ve Güney Kore gibi ülkelerin Covid-19 sürecindeki izleme uygulamalarını hızlı bir şekilde geliştirmesinin ardında 2003’te SARS ve 2015’te etkili olan MERS salgınlarıyla baş etme konusundaki deneyimlerinin etkili olduğunu söylüyor. Salgınların ardından geliştirilen altyapılarla bu ülkeler bireyleri bluetooth teknolojisiyle veya coğrafi konum verileriyle izleyebiliyor, hastalığa maruz kalan potansiyel kişileri belirlemek için cep telefonu ve kredi kartı verilerini kullanmak gibi sivil özgürlükleri sınırlandırma ihtimali olan izleme sistemlerini de kullanıyor. Temas izleme uygulamalarına dair yasal çerçeveler de bu salgınlar sonrasında daha da sıkı hâle gelmiş durumda.
   
• Güncel uygulamalar: SARS'tan en çok etkilenen ülkeler arasında olan Tayvan'da, Covid-19 sürecinde kurumlar bir gün içinde enfekte hastaların 14 günlük seyahat geçmişini kimlik verileriyle entegre etti ve izlemeyi kolaylaştırdı. Güney Kore'de yalnızca birkaç hafta içinde bir milyondan fazla kez indirilen Corona 100m uygulaması da hükümet kaynaklarından veri toplayarak 100 metrelik bir alan içinde Covid-19 teşhisi konan kullanıcılara yakın olan kişilerle hastaların tanı tarihi, uyruğu, yaşı, cinsiyeti ve önceden bulunduğu yerler gibi bilgileri paylaştı. Singapur’da da hükümet, bireyleri cep telefonları arasında bluetooth bağlantısı kuran TraceTogether'ı kullanmaya teşvik etti. Nikkei Asian Review, halkın % 70'inden fazlasının bu hareketi desteklediğini belirtiyor. 
   
• Avrupa: The New York Times'ın paylaştığı verilere göre Tayvan'da enfekte bir kişi ortalama 15'ten fazla kişiyle temas ediyor ve hükümet, hastaların sosyal ilişkileri hakkında ayrıntılar alıyor. Avrupa'daki tablo ise düşük birey-hükümet iş birliğiyle gerçekleşiyor. Birleşik Krallık'ta yaklaşık 32 bin vatandaşla yapılan bir ankette, koronavirüs semptomları bildiren bireylerin beşte birinden azı izolasyon sürecinde evde kaldığını söylüyor. Enfekte bir kişiye yakın oldukları konusunda uyarılanların sadece onda biri kendini izole ediyor. The New York Times, birçok Avrupa hükümetinin izolasyon sürecindeki bireylere iki hafta işsiz kalmaları için yeterli finansal yardımı ve psikolojik desteği verememesi gibi nedenlerin de farklılaşmada etkili olduğuna dikkat çekiyor.
   
• Tayvan'ın pandemiye olan müdahalesini inceleyen Stanford Üniversitesi Sağlık Politikası Profesörü Dr. Jason Wang, "Operasyonların işe yaraması için insanların güvenine sahip olmalısınız ve güven benimle ilgilenip ilgilenmeyeceğinize bağlı. Eğer hastaysam, devlet bana yardım mı edecek yoksa sadece karantinaya mı alacak? Zamanında test olabilecek miyim?” sorularını paylaşıyor. Aynı zamanda Avrupa ülkelerinin uygulamalarını piyasaya sürmekte yavaş davrandığına da dikkat çekiyor. The Financial Times’ta yer alan bir makale de farklılaşmaya dair, Avrupa’da kimi ülkelerin benimsediği temas izleme uygulamalarına yönelik koordinasyonsuz aksiyonlara ilişkin AB'deki liderlik eksikliğine, farklılaşan ulusal çıkarlara ve gizliliğe yönelik yaklaşımlara dikkat çekiyor.