Kurumlara yüksek vergi çağı başlıyor

Ülkeler, salgının ekonomilere vermiş olduğu olumsuz etkileri en aza indirmeye ve sağlık hizmetleri sistemlerini, hane halklarını, işletmelerini ve ekonomik toparlanmayı desteklemeye yönelik bir dizi mali destek paketini hayata geçirdi. Mali destekler ciddi ekonomik daralmalar ve büyük istihdam kayıplarını önlese de maliye politikasının esnek kalması kamu açıklarını ve borçlarını benzeri görülmemiş seviyelere çıkarıyor. Politika yapıcılar, kamu harcamalarının artması sonucu bütçe açığının artacak olması dolayısıyla artan finansman ihtiyaçlarını karşılamaya yardımcı olmak için yerel ve uluslararası vergi reformlarını planlamaya başladı. Ayrıca, kamu finansmanına tüm vatandaşların eşit biçimde katılmalarını sağlamak, güçlü şirketler ve dijital zenginlerin pandemi krizini fırsata çevirmesi sonucunda artan gelir eşitsizliğini ve ekonomik bölünmüşlükleri ortadan kaldırmak ve vergiden kaçınmak için şirketini veya yatırımını daha düşük vergi uygulayan ülkelere kaçıran şirketleri köşeye sıkıştırmak için de harekete geçen politika yapıcılar, uluslararası vergi reformu kapsamında %21'lik "küresel asgari kurumlar vergisi" oranı belirlenmesi için kararlı olduklarını belirttiler. Ulusal düzeyde ise Birleşik Krallık, ABD’de Biden yönetimi; Türkiye de ise AK Parti kurumsal vergilendirme oranlarını artırmak için teklif sundu. 

• ABD: Vergileri artırmak istediği başkanlık seçimi öncesinde de bilinen ABD Başkanı Joe Biden’ın 2,3 trilyon dolarlık altyapı paketini finanse edecek vergi planında, kurumlar vergisinin %21’den %28’e çıkarılması planlanıyor. Plan; Obama dönemindeki %35 kurumlar vergisi oranını %21'e düşüren Trump'ın vergi indirim yasasının önemli parçalarına karşılık olarak niteleniyor. Şirketlerin kârlarını denizaşırı ülkelere kaydırarak yükümlülüklerini azaltmalarına veya ortadan kaldırmalarına olanak tanıyan vergi düzenlemeleriyle ilgili boşlukları sıkılaştırmayı amaçlayan planla, şirketlerin ülke dışındaki kârlarına asgari %21 vergi koyulması öngörülürken yüksek kâr bildiren ancak vergilendirilebilir geliri çok az olan büyük şirketlerin finansal bilançolarında bildirilen kârları üzerinden %15’lik bir pay alınmasını da içeriyor. Söz konusu vergi planıyla 15 yılda yaklaşık 2,5 trilyon dolarlık gelir sağlanacağı kaydediliyor. Ancak ABD merkezli yatırım bankası Goldman Sachs, Biden’ın vergi planının S&P 500 endeksinde işlem gören şirketlerin gelecek kârlarını %9 sileceğini, iletişim hizmetleri ve bilişim sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin gelecek yıl kazançlarında %10 kayba yol açacağını öngörüyor. ABD Ticaret Odası ve ABD’nin en büyük şirketlerinin yöneticilerinden oluşan Business Roundtable adlı grup da dâhil olmak üzere çoğu iş grubu vergi artışlarına karşı çıkarken Ulusal Ekonomik Konsey Başkan Yardımcısı David Kamin ise vergi reformunun kurumların şu an sahip olduğu kötü teşvikleri ortadan kaldıracağını ve daha kritik yatırımları destekleyerek ABD’yi daha iyi bir konuma taşıyacağını savunuyor. Amazon’un kurucusu ve CEO’su Jeff Bezos, Amazon’un Twitter hesabından yaptığı bir paylaşımla, Biden yönetiminin vergi artırımını desteklediğini ve Demokratlar ve Cumhuriyetçiler’in geçmişteki gibi bir araya gelerek bu projenin gerçekleşmesini sağlaması için doğru zaman olduğunu söylüyor.
  
  
• Küresel: Biden ve yeni Hazine Bakanı Janet Yellen, sadece ABD’de değil tüm G20 ülkelerinde küresel asgari kurumlar vergi oranının %13’ten %21’e yükselmesini öneriyor. Bu hamleyle şirketlerin "vergi cennetleri" olarak bilinen merkezlere taşınmalarının ve ABD ve diğer ülkeler vergi oranlarını yükseltirken vergisini düşüren ülkelerin çıkar sağlamasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Yellen, küresel ekonominin çok uluslu şirketlerin vergilendirilmesinde daha eşit bir oyun alanına dayalı olarak gelişmesini amaçladıklarını, "vergi cenneti” pratiğinin hükümetlerin gelirlerini erittiğini ve ekonomik rekabete zarar verdiğini belirtti. Avrupa Komisyonu Sözcüsü Dan Ferrie ve Japonya Maliye Bakanı Tarō Asō da ABD'nin küresel düzeyde asgari bir kurumlar vergisi oranı belirlenmesi girişimini desteklediklerini açıklarken Birleşik Krallık, küresel vergi kurallarını güncellemenin bir öncelik olduğunu belirtti. G20 dönem başkanı İtalya’nın Maliye Bakanı Daniele Franco önceki gün uluslararası vergi reformuna ilişkin süreçte hızlanma olduğunu ve G20 ekonomilerinin asgari kurumlar vergisi konusunda temmuz toplantısında anlaşmayı umduğunu söyledi. IMF Başekonomisti Gita Gopinath, kurum olarak uzun yıllardır küresel asgari vergi oranını savunduklarını ifade etti.
  
  
• Birleşik Krallık: Geçen ay, 1970’lerden bu yana vergi artışına gitmeyen Birleşik Krallık'ın Maliye Bakanı Rishi Sunak, Covid-19 krizinin maliyetlerini karşılamak için 2023’e kadar kurumlar vergisini %19’dan %25’e çıkarmak üzere çalıştığını açıkladı ve “Hükümet işletmelere 139,2 milyar dolarlık destek sağlıyor, buna karşılık şirketlerin de toparlanmaya destek olmasını istemek adil bir durum” dedi.
  
  
• Türkiye: AK Parti'nin, TBMM Başkanlığına sunulan ekonomiye ilişkin yeni düzenlemeler içeren torba kanun teklifinde %20 olarak uygulanan kurumlar vergisinin 2021 yılı için %25, 2022 için ise %23 olarak uygulanması yer alıyor.
  
  
• Pandeminin faturası: Londra merkezli uluslararası insani yardım örgütü Oxfam'in Eşitsizlik Virüsü başlıklı raporuna göre, dünyadaki milyarderlerin toplam serveti Mart 2020 ile Aralık 2020 arasında 3 trilyon 900 milyar dolarlık artışla 11 trilyon 950 milyar dolara yükseldi. Jeff Bezos, Bernard Arnault, Bill Gates, Mark Zuckerberg gibi isimlerin bulunduğu dünyanın en zengin 10 kişisinin serveti aynı dönemde net olarak 540 milyar dolar arttı. IMF de pandeminin eşitsizliği artırdığını ve bu durumun kutuplaşmaya yol açabileceğini belirtirken yaşanan güven erozyonunun toplumsal huzursuzluğa neden olabileceği uyarısında bulundu. Pandemi döneminde uygulanan mali politikaların devam etmesi gerektiğini ancak dünya genelinde kamu borcunun GSYH'ye oranının 2020'de %97'ye ulaştığını belirten IMF, pandemi kaynaklı finansman ihtiyaçlarını karşılamak için politika yapıcıların, geçici bir süre için Covid-19 iyileşme katkısı olarak yüksek gelir ve servetten vergi almayı değerlendirmesi gerektiğini, yerel ve uluslararası vergi reformlarının gerekli olduğunu belirtti.